Η Επιτροπή Ανταγωνισμού έδωσε στη δημοσιότητα την τελική Έκθεσή της για τις ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας και ασφάλισης, επισημαίνοντας ότι η ζήτησή τους αυξάνεται και ότι το δημόσιο σύστημα υγείας βρίσκεται υπό πίεση. Παράλληλα, αναφέρεται στην ανάγκη εξορθολογισμού του πλαισίου που διέπει την αύξηση των κλινών, καθώς και στην τάση των ασφαλιστικών εταιρειών να δραστηριοποιούνται κάθετα.
Η Έκθεση καταγράφει ακόμη υψηλότερο κόστος για τις ιδιωτικές υπηρεσίες και την ασφάλιση, αλλά και αδιαφάνεια στις τιμές, η οποία δυσκολεύει τους καταναλωτές να συγκρίνουν τις διαθέσιμες υπηρεσίες. Για να ενισχυθούν η διαφάνεια και η ενημέρωση των καταναλωτών, εισηγείται μεταξύ άλλων να υποχρεωθούν οι κλινικές να αναρτούν τους τιμοκαταλόγους τους.
Οι εισηγήσεις αποτυπώνονται στην τελική Έκθεση της έρευνας της Επιτροπής για την παροχή ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας και τις συναφείς υπηρεσίες ασφάλισης.
Συμπεράσματα και εισηγήσεις
Ακολουθούν τα βασικά συμπεράσματα και οι προτάσεις:
- Η ζήτηση για υπηρεσίες υγείας έχει αυξηθεί κατά την τελευταία πενταετία, ενώ το δημόσιο σύστημα υγείας πιέζεται. Οι δημόσιες δαπάνες και επενδύσεις για την υγεία υπολείπονται του ευρωπαϊκού μέσου όρου και ο αριθμός των δημόσιων νοσοκομείων έχει μειωθεί. Παράλληλα, τα νοικοκυριά πληρώνουν απευθείας σημαντικό μερίδιο των συνολικών δαπανών υγείας: 35% το 2019 και 34% το 2023, κυρίως μέσω συμμετοχών για φάρμακα και άμεσων πληρωμών για υπηρεσίες. Η ιδιωτική ασφάλιση καλύπτει μικρό μέρος των συνολικών δαπανών, ποσοστό 4,3%.
- Οι κανόνες δεν εμποδίζουν την αύξηση των κλινών, ωστόσο οι όροι που πρέπει να πληρούνται ενδέχεται να δυσχεραίνουν ή και να αποτρέψουν μια κλινική από την επέκτασή τους. Θεωρείται σκόπιμο να εξορθολογιστεί περαιτέρω το ρυθμιστικό πλαίσιο λειτουργίας των ιδιωτικών κλινικών, διαδικασία που ξεκίνησε ήδη με τον ν. 4600/2019. Στόχος είναι να διευκολυνθεί η αύξηση της δυναμικότητάς τους, ώστε να καλυφθεί η αυξανόμενη ζήτηση για ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας.
- Τα ασφαλιστήρια συμβόλαια γίνονται σταθερά πιο δημοφιλή την τριετία 2021-2023, ενώ η αγορά ασφάλισης υγείας διευρύνθηκε με αυξανόμενο ρυθμό, περίπου 10%, στη διετία 2023-2024. Την περίοδο 2021-2023 μειώθηκαν σημαντικά οι μακροχρόνιες συμβάσεις ασφάλισης υγείας και ενισχύθηκαν αισθητά τα συμβόλαια που ανανεώνονται κάθε χρόνο.
- Οι ασφαλιστικές εταιρείες στρέφονται όλο και περισσότερο στην καθετοποίηση, επεκτεινόμενες στον χώρο της υγείας. Η πρακτική αυτή έχει εμφανιστεί και στην Ελλάδα: αρχικά, όταν ο όμιλος HHG των κεφαλαίων CVC εξαγόρασε την Εθνική Ασφαλιστική και, πιο πρόσφατα, με την ανακοίνωση της εξαγοράς της Ευρωκλινικής από τη Generali.
- Το κόστος των ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας αυξάνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια, ενώ προκαλεί έντονη ανησυχία και η διαρκής άνοδος των ασφαλιστικών προγραμμάτων υγείας, την εξέλιξη της οποίας οι ασφαλισμένοι δεν μπορούν να προβλέψουν. Η αύξηση αποδίδεται στον μεγαλύτερο όγκο υπηρεσιών ανά περιστατικό, στη συχνότερη εμφάνιση ζημιών λόγω υψηλότερης νοσηρότητας και γήρανσης, καθώς και στο κόστος περίθαλψης στα ιδιωτικά νοσηλευτήρια. Συνδέεται επίσης με την άνοδο της μέσης αποζημίωσης ανά νοσηλεία.
- Τέθηκαν ζητήματα διαφοροποίησης των τιμών ανά πελάτη και έλλειψης διαφάνειας στις χρεώσεις των υπηρεσιών υγείας. Αυτό καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη τόσο τη σύγκριση υπηρεσιών όσο και την επαλήθευση των χρεώσεων βάσει των δημοσιευμένων τιμοκαταλόγων των ιδιωτικών κλινικών και της δευτεροβάθμιας φροντίδας υγείας, στις σχέσεις με τις ασφαλιστικές εταιρείες.
Ο ΕΔΥ και η άνοδος του κόστους
Ανάλογη άνοδος καταγράφεται και στο κόστος των ιδιωτικών υπηρεσιών ασφάλισης υγείας, η οποία αποδίδεται εν μέρει στην αύξηση του κόστους και του όγκου των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας. Η απότομη άνοδος που αναφέρεται για το διάστημα 2024-2025 φαίνεται, ωστόσο, να σχετίζεται και με την εφαρμογή του Ενιαίου Δείκτη Υγείας (ΕΔΥ).
Ο ΕΔΥ πρόκειται να καταργηθεί και, από το 2026, να δώσει τη θέση του στον Ετήσιο Δείκτη Αναπροσαρμογής μακροχρόνιων ασφαλίσεων υγείας (ΕΔΑ), τον οποίο καταρτίζει η ΕΛΣΤΑΤ. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού ζητά ιδιαίτερη προσοχή κατά τον σχεδιασμό και την εφαρμογή του νέου δείκτη ΕΔΑ, ο οποίος θα αντικαταστήσει τον ΕΔΥ, σημειώνοντας:
- Πέρα από τις ανησυχίες για τη διαφάνεια των συμβατικών όρων και για το αν οι παράγοντες που θα συνυπολογίζονται στον δείκτη είναι αντικειμενικοί, κατάλληλοι, επαληθεύσιμοι και προσβάσιμοι — ζητήματα που αφορούν κυρίως την προστασία των καταναλωτών και ενδέχεται να μην καλύπτονται επαρκώς από τη νέα ρύθμιση — τίθεται ευρύτερα το ερώτημα αν η σύνδεση των μεταβολών των τιμών με έναν δείκτη μπορεί να προκαλέσει σοβαρές στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό στην αγορά ασφάλισης υγείας. Ο κίνδυνος αυτός είναι εντονότερος όταν ο δείκτης βασίζεται σε πολύ περιορισμένο αριθμό ασφαλιστικών προγραμμάτων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως η γήρανση των ασφαλισμένων ή ο αυξημένος αριθμός περιστατικών. Η αξιοποίηση τέτοιων δεικτών μπορεί να περιορίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις στις ασφαλιστικές εταιρείες και να διευκολύνει τη σιωπηρή συμπαιγνία, καθώς λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τον καθορισμό των τιμών.
- Επισημάνθηκε επίσης η αδιαφάνεια στις χρεώσεις των υπηρεσιών υγείας και της ασφάλισης υγείας. Η άνιση πληροφόρηση ανάμεσα σε εκείνον που διαθέτει γνώση για το αγαθό της υγείας και στον ασθενή αποτελεί εγγενές γνώρισμα αυτών των αγορών. Ωστόσο, η έλλειψη διαφάνειας, προβλεψιμότητας και δυνατότητας σύγκρισης στις τιμές των υπηρεσιών υγείας και ασφάλισης επιτείνει το πρόβλημα και στερεί από τον καταναλωτή ή τον ασθενή κάθε δυνατότητα να επιλέξει ιδιωτική κλινική ή ασφαλιστικό οργανισμό με βάση το κόστος, καθώς και να ελέγξει τις δαπάνες του για ένα τόσο σημαντικό αγαθό. Θετικό για τους καταναλωτές είναι ότι οι ιδιωτικές κλινικές οφείλουν να αναρτούν στις ιστοσελίδες τους τιμοκατάλογο των υπηρεσιών και προϊόντων τους. Για να διευκολυνθεί περισσότερο η σύγκριση τιμών, να ενισχυθούν η διαφάνεια και η καταναλωτική συνείδηση και, έμμεσα, ο ανταγωνισμός στον κλάδο, προτείνεται η κωδικοποίηση ή τυποποίηση των υπηρεσιών και προϊόντων που περιλαμβάνονται στους τιμοκαταλόγους.
Συνοπτική παρουσίαση
- Έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού καταγράφει την άνοδο της ζήτησης για ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας και τις πιέσεις που δέχεται το δημόσιο σύστημα υγείας.
- Η Επιτροπή εισηγείται να εξορθολογιστεί το νομοθετικό πλαίσιο, ώστε να αυξηθούν οι κλίνες και να ενισχυθεί η διαφάνεια στην τιμολόγηση.
- Η ζήτηση για ασφαλιστήρια συμβόλαια αυξάνεται σταθερά, ενώ οι ασφαλιστικές εταιρείες στρέφονται προς την καθετοποίηση στον τομέα της υγείας.
- Το κόστος των ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας και της ασφάλισης αυξάνεται σημαντικά, ενώ η μελλοντική του πορεία παραμένει αβέβαιη.
- Προτείνεται οι κλινικές να υποχρεωθούν να δημοσιοποιούν τιμοκαταλόγους, διευκολύνοντας τους καταναλωτές να συγκρίνουν τις υπηρεσίες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/epitropi-antagonismoy-paremvaseis-kai-lyseis-gia-tis-idiotikes-ypiresies-ygeias-kai-tin-asfalisi/16824
