Η ανθεκτικότητα της σαλμονέλας και του καμπυλοβακτηρίου στα αντιβιοτικά εξακολουθεί να συνιστά σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη, σύμφωνα με νέα έκθεση της EFSA και του ECDC.
Σε αρκετές χώρες καταγράφεται πρόοδος ως προς τη μείωση της αντοχής σε ορισμένα αντιμικροβιακά. Ωστόσο, αυξάνεται η αντοχή στη σιπροφλοξασίνη και σε άλλες θεραπείες κρίσιμης σημασίας, με αποτέλεσμα να περιορίζονται οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος είναι αναγκαία η προσέγγιση «Μία Υγεία», αφού η μικροβιακή αντοχή αφορά συνολικά την υγεία των ανθρώπων και των ζώων. Απαιτούνται, επομένως, συντονισμένες ενέργειες και υπεύθυνη χρήση των αντιμικροβιακών.
Η μικροβιακή αντοχή στα αντιμικροβιακά (AMR) εξακολουθεί να αποτελεί ζήτημα δημόσιας υγείας σε ολόκληρη την Ευρώπη, μεταξύ άλλων στα συχνά βακτήρια που μεταδίδονται με τα τρόφιμα, όπως η σαλμονέλα και το καμπυλοβακτήριο. Αυτό αναφέρει κοινή έκθεση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου Λοιμώξεων (ECDC).
Η αντοχή σε αντιμικροβιακά που χρησιμοποιούνται συχνά παραμένει ευρέως διαδεδομένη στη σαλμονέλα και στο καμπυλοβακτήριο, βακτήρια που μεταδίδονται μέσω των τροφίμων. Παράλληλα, αρκετές χώρες καταγράφουν μείωση των επιπέδων αντοχής τόσο στους ανθρώπους όσο και στα ζώα παραγωγής τροφίμων. Τα βακτήρια μπορούν να περάσουν από τα ζώα και τα τρόφιμα στον άνθρωπο και να προκαλέσουν σοβαρές λοιμώξεις, οι οποίες ενδέχεται να χρειαστούν αντιμικροβιακή αγωγή. Γι’ αυτό εξακολουθούν να είναι απαραίτητες οι δράσεις στο πλαίσιο της προσέγγισης «Μία Υγεία» (One Health).
«Η μικροβιακή αντοχή σε συχνά βακτήρια που μεταδίδονται μέσω των τροφίμων, αναδεικνύει τους στενούς δεσμούς μεταξύ των συστημάτων υγείας του ανθρώπου, των ζώων και των τροφίμων. Η προστασία της αποτελεσματικότητας των αντιμικροβιακών απαιτεί συντονισμένη δράση μέσω μιας ισχυρής προσέγγισης “Μία Υγεία” διότι η μικροβιακή αντοχή μάς αφορά όλους», δήλωσε ο Πιοτρ Κράμαρτζ, επικεφαλής επιστήμονας του ECDC.
Μικροβιακή αντοχή σε βακτήρια που μεταδίδονται με τα τρόφιμα
Η σιπροφλοξασίνη, σημαντικό αντιμικροβιακό για την αντιμετώπιση σοβαρών λοιμώξεων στον άνθρωπο, συναντά αντοχή σε υψηλό ποσοστό στελεχών σαλμονέλας και καμπυλοβακτηρίου από ανθρώπους και ζώα παραγωγής τροφίμων. Η αντοχή στη σαλμονέλα των ζώων αυτών παραμένει σταθερά σε υψηλά επίπεδα, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί η αντοχή στις λοιμώξεις από σαλμονέλα στον άνθρωπο.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ανησυχία, επειδή η αντοχή στη σιπροφλοξασίνη μειώνει την αποτελεσματικότητα των θεραπευτικών επιλογών. Στο καμπυλοβακτήριο, η αντοχή είναι πλέον τόσο διαδεδομένη στην Ευρώπη, ώστε το φάρμακο δεν συνιστάται για τη θεραπεία λοιμώξεων στον άνθρωπο. Παράλληλα, έχουν περιοριστεί οι χρήσεις του στα ζώα, ώστε να διατηρηθεί η αποτελεσματικότητά του στην ανθρώπινη ιατρική.
Υψηλά ποσοστά στελεχών σαλμονέλας και καμπυλοβακτηρίου από ανθρώπους, αλλά και από ζώα παραγωγής τροφίμων που εξετάστηκαν, είναι ανθεκτικά σε αντιμικροβιακά ευρείας χρήσης σε όλη την Ευρώπη. Σε αυτά περιλαμβάνονται οι αμπικιλλίνες, οι τετρακυκλίνες και οι σουλφοναμίδες.
Χρειάζεται επίσης ιδιαίτερη προσοχή στον εντοπισμό E. coli που παράγουν καρβαπενεμάσες σε ζώα παραγωγής τροφίμων και στο κρέας τους, σε αρκετές χώρες. Οι καρβαπενέμες είναι αντιμικροβιακά έσχατης γραμμής για τον άνθρωπο και η χρήση τους στα ζώα παραγωγής τροφίμων απαγορεύεται. Οι αναφορές για τέτοιους εντοπισμούς πληθαίνουν, ενώ απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση των πηγών τους.
Ενδείξεις προόδου και θετικές εξελίξεις
Παρά το γεγονός ότι η αντοχή στα αντιμικροβιακά που χρησιμοποιούνται συνήθως παραμένει υψηλή σε πολλά στελέχη σαλμονέλας και καμπυλοβακτηρίου από ανθρώπους και ζώα παραγωγής τροφίμων, αρκετές χώρες έχουν καταγράψει διαχρονική μείωση της αντοχής σε συγκεκριμένα φάρμακα. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι οι στοχευμένες παρεμβάσεις μπορούν να έχουν αποτέλεσμα.
Την τελευταία δεκαετία, η αντοχή της σαλμονέλας από ανθρώπους στην αμπικιλλίνη υποχώρησε σημαντικά σε 19 χώρες και στις τετρακυκλίνες σε 14 χώρες. Θετική εικόνα καταγράφηκε και στα ζώα παραγωγής τροφίμων σε επίπεδο ΕΕ: μειώθηκε η αντοχή στις τετρακυκλίνες στα κοτόπουλα κρεοπαραγωγής, ενώ στις γαλοπούλες περιορίστηκε η αντοχή τόσο στην αμπικιλλίνη όσο και στις τετρακυκλίνες.
Στο καμπυλοβακτήριο, η αντοχή στην ερυθρομυκίνη, η οποία αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής για τις σχετικές λοιμώξεις στον άνθρωπο, παρουσίασε μείωση την τελευταία δεκαετία σε αρκετές χώρες. Η υποχώρηση καταγράφηκε τόσο στους ανθρώπους όσο και σε ορισμένα ζώα παραγωγής τροφίμων.
Επιπλέον, η ταυτόχρονη αντοχή σε περισσότερα από ένα αντιμικροβιακά κρίσιμης σημασίας παραμένει γενικά σε χαμηλά επίπεδα στη σαλμονέλα, στο καμπυλοβακτήριο και στο E. coli.
Σε ορισμένους τομείς η πρόοδος που είχε καταγραφεί έχει πλέον επιβραδυνθεί. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στο E. coli, καθώς η αντοχή σε ορισμένες ουσίες στα πουλερικά έχει παραμείνει σταθερή, αντί να συνεχίσει την πτωτική της πορεία. Παράλληλα, κάποιες χώρες μείωσαν τη μικροβιακή αντοχή στα ζώα που εκτρέφονται για την παραγωγή τροφίμων, συμβάλλοντας στη συνολική βελτίωση στην ΕΕ.
Απαιτείται αδιάλειπτη και σταθερή δράση
Η μικροβιακή αντοχή αφορά το σύνολο της κοινωνίας. Εφόσον τα βακτήρια αποκτήσουν αντοχή στα αντιμικροβιακά, η αντιμετώπιση των λοιμώξεων γίνεται δυσκολότερη και οι διαθέσιμες θεραπείες λιγοστεύουν. Τα επίπεδα αντοχής παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις ανά χώρα, βακτήριο και αντιμικροβιακό. Οι διαφοροποιήσεις αυτές αντανακλούν τις διαφορετικές πρακτικές χρήσης αντιμικροβιακών, τις γεωργικές μεθόδους, τα μέτρα για την υγεία των ζώων και τις στρατηγικές πρόληψης λοιμώξεων.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν πόσο σημαντική είναι η προσέγγιση «Μία Υγεία», η οποία λαμβάνει υπόψη τη στενή σύνδεση της ανθρώπινης και της ζωικής υγείας με την παραγωγή τροφίμων. Αν και σε ορισμένους τομείς έχει υπάρξει πρόοδος, εξακολουθούν να είναι αναγκαίες η σταθερή και υπεύθυνη χρήση αντιμικροβιακών σε όλους τους τομείς, καθώς και τα αποτελεσματικά μέτρα για την πρόληψη λοιμώξεων, την υγεία των ζώων και την ασφάλεια των τροφίμων. Αυτές οι δράσεις είναι ουσιαστικές για να περιοριστεί η εμφάνιση και η εξάπλωση βακτηρίων ανθεκτικών στα αντιμικροβιακά και να προστατευτεί η δημόσια υγεία στην Ευρώπη.
Συνοπτική παρουσίαση
- Νέα έκθεση της EFSA και του ECDC επισημαίνει ότι η ανθεκτικότητα της σαλμονέλας και του καμπυλοβακτηρίου στα αντιβιοτικά συνιστά σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη.
- Παρότι η αντοχή σε ορισμένα αντιμικροβιακά έχει μειωθεί, η αντίσταση στη σιπροφλοξασίνη παρουσιάζει αύξηση, με αποτέλεσμα να περιορίζονται οι θεραπευτικές επιλογές.
- Η μικροβιακή αντοχή επηρεάζει ανθρώπους και ζώα, γι’ αυτό η προσέγγιση «Μία Υγεία» και ο συντονισμός των ενεργειών είναι κρίσιμης σημασίας.
- Εξακολουθεί να καταγράφεται υψηλή αντοχή της σαλμονέλας και του καμπυλοβακτηρίου σε αντιμικροβιακά ευρείας χρήσης, μεταξύ των οποίων οι αμπικιλλίνες και οι τετρακυκλίνες.
- Θετικά είναι τα σημάδια από τη μείωση της αντοχής σε ορισμένα αντιβιοτικά σε αρκετές χώρες, στοιχείο που δείχνει ότι οι στοχευμένες παρεμβάσεις αποδίδουν.
- Για να ανακοπεί η εξάπλωση ανθεκτικών βακτηρίων και να διαφυλαχθεί η δημόσια υγεία, χρειάζονται συνεχής δράση και υπεύθυνη χρήση των αντιμικροβιακών.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/i-anthektikotita-salmonelas-kai-kampylovaktirioy-sta-antiviotika-apeilei-ti-dimosia-ygeia-stin-eyropi/20607
