Νέα ευρήματα δείχνουν ότι ορισμένα συμπληρώματα διατροφής, μεταξύ των οποίων η σπερμιδίνη, προωθούνται για την αντιγήρανση και την ανανέωση των κυττάρων, αλλά ενδέχεται να ευνοούν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων. Οι πολυαμίνες, που υπάρχουν σε φυσικές τροφές και συμβάλλουν σε ζωτικές κυτταρικές λειτουργίες, έχουν συνδεθεί με επιθετικούς όγκους, ενώ αυξημένα επίπεδά τους έχουν εντοπιστεί σε διαφορετικούς τύπους καρκίνου.
Σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου Επιστημών του Τόκιο, οι πολυαμίνες ενισχύουν τη γλυκόλυση στα καρκινικά κύτταρα και αυξάνουν την πρωτεΐνη eIF5A2, η οποία σχετίζεται με την καρκινική ανάπτυξη. Τα αποτελέσματα δημιουργούν προβληματισμό για τη χρήση τέτοιων συμπληρωμάτων και αναδεικνύουν την ανάγκη να αναζητηθούν ασφαλέστερες θεραπείες στο μέλλον.
Ορισμένα συμπληρώματα προβάλλονται ως μέσα αντιγήρανσης, με την υπόσχεση ότι ενισχύουν την ανανέωση των κυττάρων και συμβάλλουν στη μακροζωία. Νέα έρευνα, όμως, υποδεικνύει ότι σε κάποιες συνθήκες οι ίδιες ουσίες ενδέχεται να ευνοήσουν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων.
Κοινό συμπλήρωμα που συνδέεται με τη μακροζωία ενδέχεται να ευνοεί την ανάπτυξη καρκινικών όγκων
Οι πολυαμίνες είναι μικρά μόρια, παρόντα με φυσικό τρόπο σε όλα τα ζωντανά κύτταρα, και συμμετέχουν σε κρίσιμες λειτουργίες, όπως η κυτταρική ανάπτυξη. Ειδικότερα, η σπερμιδίνη έχει συγκεντρώσει τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον όσων ασχολούνται με τη μακροζωία.
Η σπερμιδίνη διατίθεται πλέον και ως συμπλήρωμα, ενώ περιέχεται σε τρόφιμα όπως οι φύτρες σιταριού, η σόγια, τα μανιτάρια και τα παλαιωμένα τυριά. Σε ορισμένες μελέτες έχει επίσης περιγραφεί ως «γεροπροστατευτικό» (αγγ. geroprotector), με πιθανή συμβολή στην υγιή γήρανση και ενδεχόμενη παράταση της διάρκειας ζωής.
Μελέτες υποδεικνύουν ότι οι πολυαμίνες ενδέχεται να ενεργοποιούν την αυτοφαγία: τον μηχανισμό με τον οποίο το κύτταρο απομακρύνει τα κατεστραμμένα μέρη του και τα ανακυκλώνει, ενισχύοντας τη γενικότερη κυτταρική υγεία. Η διαδικασία αυτή εξαρτάται από την πρωτεΐνη eIF5A1, που ελέγχει την παραγωγή πρωτεϊνών και τη μιτοχονδριακή λειτουργία.
Παράλληλα, υψηλές συγκεντρώσεις πολυαμινών εντοπίζονται και σε πολλούς τύπους καρκίνου. Εκεί έχουν συσχετιστεί με ταχεία κυτταρική ανάπτυξη και επιθετικούς όγκους, γεγονός που θέτει ερωτήματα για τον διττό τους ρόλο.
Ποια είναι η λειτουργία των συμπληρωμάτων πολυαμινών και πότε λαμβάνονται;
Τα συμπληρώματα πολυαμινών, και κυρίως η σπερμιδίνη, εξετάζονται για την πιθανή επίδρασή τους στην υγιή γήρανση και τον μεταβολισμό. Η πουτρεσκίνη, η σπερμιδίνη και η σπερμίνη είναι φυσικές ενώσεις που συμβάλλουν στη σταθερότητα του DNA, στην παραγωγή πρωτεϊνών και στην κυτταρική ανανέωση, ενώ οι ποσότητές τους στον οργανισμό μειώνονται καθώς μεγαλώνουμε.
Μελέτη του 2026 με τίτλο «Polyamine metabolism as a regulator of cellular and organismal» αναφέρει ότι οι βασικές πολυαμίνες ελαττώνονται με την πάροδο του χρόνου, κάτι που συμβάλλει στην κυτταρική δυσλειτουργία. Κατά τη μελέτη, η χορήγηση συμπληρωμάτων σπερμιδίνης αύξησε τη διάρκεια ζωής και βελτίωσε τη λειτουργία των ιστών σε μοντέλα οργανισμών, μέσω της ενίσχυσης της αυτοφαγίας. Ωστόσο, τα διαθέσιμα δεδομένα για ανθρώπους είναι περιορισμένα.
Η πιθανή σύνδεση των πολυαμινών με τον καρκίνο
Οι πολυαμίνες έχουν συσχετιστεί επανειλημμένα με τον καρκίνο, χωρίς να είναι πλήρως διευκρινισμένος ο τρόπος με τον οποίο συμβάλλουν στην ανάπτυξη των όγκων. Είναι γνωστό ότι τα καρκινικά κύτταρα μεταβάλλουν τον τρόπο με τον οποίο παράγουν ενέργεια. Αντί να στηρίζονται κυρίως στα μιτοχόνδρια, βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε μια ταχύτερη οδό, την αερόβια γλυκόλυση. Το πώς εντάσσονται οι πολυαμίνες σε αυτή τη μεταβολική αλλαγή δεν είχε αποσαφηνιστεί.
Μια ακόμη σημαντική παράμετρος αφορά τις πρωτεΐνες eIF5A1 και eIF5A2. Η eIF5A1 επιτελεί ευεργετική λειτουργία στα φυσιολογικά κύτταρα, ενώ η συγγενική eIF5A2 έχει συνδεθεί με τον καρκίνο. Παρότι οι δύο πρωτεΐνες έχουν κοινό το 84% της αλληλουχίας των αμινοξέων τους, φαίνεται πως η δράση τους στον οργανισμό διαφέρει σημαντικά.
Ο Αναπληρωτής Καθηγητής Kyohei Higashi και οι συνεργάτες του στο Πανεπιστήμιο Επιστημών του Τόκιο διερεύνησαν το ζήτημα σε λεπτομερή μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Biological Chemistry. Στα πειράματά τους χρησιμοποίησαν ανθρώπινες καρκινικές κυτταρικές σειρές, χορήγησαν φάρμακο για να μειώσουν τις πολυαμίνες και έπειτα επανέφεραν τα επίπεδά τους με σπερμιδίνη. Με αυτόν τον τρόπο μπόρεσαν να παρακολουθήσουν με σαφήνεια πώς οι μεταβολές στις πολυαμίνες επηρεάζουν τα καρκινικά κύτταρα.
Οι ερευνητές εξέτασαν πάνω από 6.700 πρωτεΐνες και βρήκαν ότι οι πολυαμίνες ενισχύουν κυρίως τη γλυκόλυση, τη γρήγορη διαδικασία με την οποία τα κύτταρα μετατρέπουν τη γλυκόζη σε ενέργεια. Η επίδραση αυτή διαφέρει από τη μιτοχονδριακή αναπνοή, που συνδέεται στενότερα με την υγιή γήρανση. Παράλληλα, παρατηρήθηκε ότι οι πολυαμίνες αύξησαν την eIF5A2 και πέντε ριβοσωμικές πρωτεΐνες, μεταξύ αυτών οι RPS27A, RPL36AL και RPL22L1, οι οποίες σχετίζονται με την εξέλιξη του καρκίνου.
Η σύγκριση των eIF5A1 και eIF5A2 ανέδειξε τις διακριτές τους λειτουργίες. «Η βιολογική δραστηριότητα των πολυαμινών μέσω της eIF5A διαφέρει μεταξύ φυσιολογικών και καρκινικών ιστών», αναφέρει ο Δρ Higashi, σύμφωνα με το SciTech Daily. «Στους φυσιολογικούς ιστούς, η eIF5A1, ενεργοποιούμενη από τις πολυαμίνες, ενεργοποιεί τα μιτοχόνδρια μέσω της αυτοφαγίας, ενώ στους καρκινικούς ιστούς, η eIF5A2, της οποίας η σύνθεση προωθείται από τις πολυαμίνες, ελέγχει τη γονιδιακή έκφραση σε μεταφραστικό επίπεδο για να διευκολύνει τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων».
Η ομάδα διαπίστωσε ακόμη ότι ένα μικρό μόριο RNA, το miR-6514-5p, φυσιολογικά αναστέλλει την παραγωγή της eIF5A2. Οι πολυαμίνες εμποδίζουν αυτή την αναστολή, με αποτέλεσμα να μπορούν να αυξηθούν τα επίπεδα της eIF5A2.
Τα αποτελέσματα προσφέρουν μια εξήγηση για τον φαινομενικά διπλό ρόλο των πολυαμινών, καθώς εμφανίζονται ωφέλιμες στους υγιείς ιστούς, αλλά επικίνδυνες στον καρκίνο. «Τα ευρήματά μας αποκαλύπτουν έναν σημαντικό ρόλο για την eIF5A2… και δείχνουν ότι η αλληλεπίδραση μεταξύ eIF5A2 και ριβοσωμάτων είναι ένας επιλεκτικός στόχος για τη θεραπεία του καρκίνου», δηλώνει ο Δρ Higashi. Η γνώση αυτή ενδέχεται στο μέλλον να συμβάλει ώστε οι επιστήμονες να αναπτύξουν ασφαλέστερες θεραπείες και να κατανοήσουν καλύτερα τη χρήση συμπληρωμάτων.
Συνοπτικά
- Νέα μελέτη δείχνει ότι ορισμένα συμπληρώματα διατροφής, όπως η σπερμιδίνη, που προωθούν την αντιγήρανση, ενδέχεται να ενισχύουν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων.
- Οι πολυαμίνες που περιέχονται σε φυσικά τρόφιμα συνδέονται με επιθετικούς όγκους και αυξάνουν την πρωτεΐνη eIF5A2, η οποία σχετίζεται με την καρκινική ανάπτυξη.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του Πανεπιστημίου Επιστημών του Τόκιο, οι πολυαμίνες ενισχύουν τη γλυκόλυση στα καρκινικά κύτταρα και διαφοροποιούν τον μεταβολισμό τους.
- Τα ευρήματα επισημαίνουν ότι χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση της χρήσης συμπληρωμάτων διατροφής, καθώς και ανάπτυξη ασφαλέστερων θεραπειών.
- Οι πολυαμίνες φαίνεται να έχουν διπλή δράση: είναι ωφέλιμες για τους υγιείς ιστούς, αλλά επικίνδυνες για τους καρκινικούς, γεγονός που καθιστά αναγκαία την περαιτέρω έρευνα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/to-paradoxo-tis-makrozoias-pos-koina-sympliromata-antigiransis-mporei-na-trefoyn-ton-karkino/22289
