Η μείωση ή η διακοπή του καφέ ενδέχεται να έχει μια απρόσμενη «παρενέργεια»: να εμφανιστούν έντονα και λεπτομερή όνειρα, κυρίως τις πρώτες ημέρες χωρίς καφεΐνη. Ως διεγερτική ουσία, η καφεΐνη επηρεάζει τον ύπνο και περιορίζει τον χρόνο που περνάμε στο στάδιο REM, κατά το οποίο βλέπουμε όνειρα.
Όταν περιορίζεται η καφεΐνη, ο εγκέφαλος μπορεί να παραμείνει περισσότερη ώρα στο στάδιο REM, με αποτέλεσμα τα όνειρα να γίνονται συχνότερα και πιο έντονα. Για καλύτερο ύπνο, οι ειδικοί συνιστούν να γίνεται σωστός προγραμματισμός της κατανάλωσης καφεΐνης και να αποφεύγεται τουλάχιστον οκτώ ώρες πριν από την κατάκλιση.
Άτομα που επιλέγουν να ελαττώσουν τον καφέ ή να τον διακόψουν εντελώς περιγράφουν συχνά, τις πρώτες ημέρες αποχής, μια απρόσμενη «παρενέργεια»: όνειρα ιδιαίτερα ζωντανά και λεπτομερή, κάποιες φορές ακόμη και τρομακτικά. Η μείωση της καφεΐνης έχει παραδοσιακά συσχετιστεί με οφέλη, μεταξύ των οποίων καλύτερη στοματική υγιεινή και λιγότερη συχνοουρία. Η έντονη ονειρική δραστηριότητα, ωστόσο, είναι ένα φαινόμενο που προσελκύει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας.
Καφεΐνη, αδενοσίνη και ύπνος
Μπλοκάροντας τη δράση της αδενοσίνης, η καφεΐνη διεγείρει το κεντρικό νευρικό σύστημα. Η αδενοσίνη είναι μια ουσία που συγκεντρώνεται στον εγκέφαλο στη διάρκεια της ημέρας και δημιουργεί το αίσθημα της νύστας. Με τον καφέ το σήμα της αναστέλλεται προσωρινά, χωρίς όμως να απομακρύνεται η αδενοσίνη από τον οργανισμό. Όταν περάσει η επίδραση της καφεΐνης, η ουσία που έχει συσσωρευτεί καταλαμβάνει μαζικά τους υποδοχείς και ακολουθεί το γνωστό «crash» κόπωσης.
Με χρόνο ημιζωής περίπου τριών έως έξι ωρών, η καφεΐνη που καταναλώνεται το απόγευμα μπορεί να επηρεάσει άμεσα τον νυχτερινό ύπνο. Η μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Sleep Researsche καταδεικνύει ότι η παρουσία της διαταράσσει τον ύπνο και περιορίζει το συνολικό βάθος του. Ειδικότερα, επηρεάζεται το στάδιο NREM (μη ταχείας κίνησης των οφθαλμών), που είναι σημαντικό για την αποκατάσταση του οργανισμού.
Το «rebound» της αποχής από την καφεΐνη και το στάδιο REM
Η εξήγηση για τα έντονα όνειρα σχετίζεται με τη φάση REM (Rapid Eye Movement), κατά την οποία ο εγκέφαλος βρίσκεται σε ιδιαίτερα ενεργή κατάσταση και δημιουργούνται τα όνειρα. Η καφεΐνη μειώνει τη διάρκειά της και προκαλεί συχνές αφυπνίσεις. Όταν σταματά η πρόσληψή της, ο οργανισμός περνά μια φάση «ανάκαμψης» και ο εγκέφαλος έχει περισσότερο χρόνο στο στάδιο REM, ώστε να αναπληρώσει αυτόν που είχε χάσει.
Σε έρευνα με βετεράνους, όσοι είχαν υψηλότερο ποσοστό ύπνου REM ήταν πολύ πιθανότερο να αναφέρουν όνειρα ζωντανά και γεμάτα λεπτομέρειες. Επιπλέον, επειδή κάποιος είναι πιθανότερο να ξυπνήσει από τον ύπνο REM, τα όνειρα παραμένουν πιο εύκολα στη μνήμη του: είναι ακόμη «φρέσκα» όταν ξυπνά.
Πότε να καταναλώνετε καφεΐνη και ποια είναι τα συνολικά οφέλη
Όπως επισημαίνει το BBC σε σχετικό δημοσίευμα, δεν υπάρχουν πολλές άμεσες μελέτες που να εξετάζουν αποκλειστικά τη σύνδεση ανάμεσα στη διακοπή της καφεΐνης και στα όνειρα. Ωστόσο, η έμμεση συσχέτιση μέσω της καλύτερης ποιότητας ύπνου είναι επιστημονικά εύλογη. Καφεΐνη περιέχουν, εκτός από τον καφέ, τα αναψυκτικά, η σοκολάτα, το τσάι και τα συμπληρώματα διατροφής. Παράλληλα, έχει συνδεθεί με χαμηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης και νευροεκφυλιστικών παθήσεων, όπως η νόσος του Πάρκινσον, ενώ περιέχει πολύτιμα αντιοξειδωτικά και βιταμίνες Β.
Όσοι θέλουν να κοιμούνται καλύτερα χωρίς να κόψουν εντελώς τον καφέ μπορούν να δώσουν προσοχή στην ώρα που καταναλώνουν καφεΐνη. Οι ειδικοί συνιστούν να μην προσλαμβάνεται για τουλάχιστον οκτώ ώρες πριν από την κατάκλιση και να αποφεύγονται οι μεγάλες δόσεις τις 12 ώρες πριν από τον ύπνο. Στόχος είναι να συνδυάζεται η εγρήγορση στη διάρκεια της ημέρας με την αναγκαία νυχτερινή ξεκούραση.
Πηγή: ERTNEWS
Συνοπτικά
- Η μείωση ή η διακοπή του καφέ μπορεί να συνοδεύεται από πιο ζωντανά και λεπτομερή όνειρα, ιδιαίτερα τις πρώτες ημέρες αποχής.
- Περιορίζοντας τη διάρκεια του σταδίου REM, όπου εμφανίζονται τα όνειρα, η καφεΐνη μπορεί να προκαλέσει συχνές αφυπνίσεις.
- Όταν διακόπτεται η καφεΐνη, ο εγκέφαλος μπορεί να ανακτήσει χρόνο στο REM και να ενισχυθούν οι ονειρικές εμπειρίες.
- Για καλύτερη ποιότητα ύπνου, προτείνεται να αποφεύγεται η καφεΐνη τουλάχιστον οκτώ ώρες πριν από την κατάκλιση.
- Η καφεΐνη έχει συσχετιστεί με οφέλη, όπως μειωμένο κίνδυνο κατάθλιψης και νευροεκφυλιστικών ασθενειών.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/i-paradoxi-parenergeia-apo-ti-meiosi-i-kai-ti-diakopi-tis-katanalosis-kafe/23353
