Μια νέα μελέτη του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου της Δρέσδης δείχνει ότι οι επιλογές του παρελθόντος επηρεάζουν τις καθημερινές μας αποφάσεις περισσότερο από τη λογική σκέψη.
Μελετώντας περισσότερους από 700 συμμετέχοντες, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η τάση να επαναλαμβάνουμε προηγούμενες ενέργειες διαμορφώνει τις προτιμήσεις μας, ακόμη κι όταν οι συνθήκες μεταβάλλονται.
Η έρευνα προτείνει μια νέα προσέγγιση στην κατανόηση της λήψης αποφάσεων: εξηγεί συμπεριφορές που μοιάζουν «παράλογες» και συμβάλλει στη δημιουργία ακριβέστερων μοντέλων ανθρώπινης συμπεριφοράς.
Οι καθημερινές αποφάσεις μας βασίζονται πράγματι στη λογική; Παρότι συχνά καλούμαστε να είμαστε «ορθολογικοί», να ζυγίζουμε τις επιλογές και να διαλέγουμε την καλύτερη, νέα μελέτη από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Δρέσδης δείχνει ότι πολλές φορές μάς καθοδηγεί το παρελθόν. Ακόμη και μικρές, συνηθισμένες επιλογές, που μοιάζουν ασήμαντες, ενδέχεται να εξακολουθούν να επηρεάζουν τις σημερινές προτιμήσεις μας, παρά τις αλλαγές στις συνθήκες.
Για να διερευνήσουν αυτό το ζήτημα, οι ερευνητές εξέτασαν εννέα νέα πειραματικά έργα λήψης αποφάσεων και έξι υπάρχοντα σύνολα δεδομένων, με περισσότερους από 700 συμμετέχοντες συνολικά. Αναζήτησαν πώς οι άνθρωποι μαθαίνουν να αποδίδουν αξία σε επιλογές μέσα σε συγκεκριμένα πλαίσια, καθώς και αν οι προτιμήσεις που αποκτούν διατηρούνται όταν αλλάζουν οι καταστάσεις ή συνδυάζονται με νέους τρόπους.
Η επιρροή της επανάληψης
Ο επικεφαλής συγγραφέας, Δρ. Ben Wagner, εξηγεί ότι πολλές προτιμήσεις που φαίνονται «παράλογες» δεν οφείλονται σε σύγκριση αξιών ή σε λογική αξιολόγηση των δεδομένων. Συχνά, όπως επισημαίνει, τις διαμορφώνει ένας απλούστερος παράγοντας: επαναλαμβάνουμε ενέργειες που έχουμε κάνει και στο παρελθόν.
Για να ελέγξουν την υπόθεσή τους, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ένα προηγμένο υπολογιστικό μοντέλο μάθησης που συνδύαζε δύο μηχανισμούς: την εκμάθηση μέσω ανταμοιβών και την τάση επανάληψης προηγούμενων ενεργειών. Σε σύγκριση με πιο σύνθετες μεθόδους, όπως προσεγγίσεις κανονικοποίησης αξιών και περίπλοκους υπολογιστικούς κανόνες, το μοντέλο αποδείχθηκε σταθερά πιο ακριβές στην πρόβλεψη της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Με άλλα λόγια, η επανάληψη φαίνεται να υπερισχύει της λογικής.
«Το εντυπωσιακό ήταν πόσο έντονα η απλή επανάληψη φάνηκε να επηρεάζει τις προτιμήσεις», σημειώνει ο Δρ. Wagner. «Επιλογές που είχαν γίνει συχνότερα όχι μόνο προτιμήθηκαν, αλλά και αξιολογήθηκαν ως καλύτερες από τους συμμετέχοντες».
Πώς επηρεάζουν οι παλιές επιλογές το σήμερα
Τα αποτελέσματα της έρευνας ρίχνουν φως σε συμπεριφορές που συχνά μας φαίνονται «ανεξήγητες». Μπορούν, για παράδειγμα, να εξηγήσουν γιατί ξαναγοράζουμε το ίδιο προϊόν ή ακολουθούμε μια γνώριμη διαδρομή, ακόμη κι όταν υπάρχει ταχύτερη εναλλακτική. Το ίδιο μοτίβο ίσως βρίσκεται πίσω από τη διατήρηση συνηθειών που δεν μας ωφελούν πλέον και από επιλογές που επαναλαμβάνουμε, παρά το ότι γνωρίζουμε πως υπάρχουν καλύτερες λύσεις.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Communications Psychology και δεν μένει μόνο στην καταγραφή αυτών των τάσεων. Προτείνει ένα νέο πλαίσιο για βαθύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο παίρνουμε αποφάσεις, με προοπτική τη διαμόρφωση ακριβέστερων μοντέλων και πιο ρεαλιστικών ερμηνειών της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
Τα βασικά σημεία της μελέτης
- Έρευνα του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου της Δρέσδης διαπιστώνει ότι οι προηγούμενες επιλογές επηρεάζουν τις καθημερινές αποφάσεις περισσότερο από τη λογική σκέψη.
- Η ανάλυση περισσότερων από 700 συμμετεχόντων έδειξε ότι η τάση επανάληψης παλαιότερων ενεργειών παραμένει ισχυρή, ακόμη κι όταν μεταβάλλονται οι συνθήκες.
- Τα ευρήματα βοηθούν να ερμηνευτούν συμπεριφορές που μοιάζουν «παράλογες», όπως η επιλογή γνώριμων προϊόντων ή διαδρομών.
- Όπως αναφέρει ο Δρ. Ben Wagner, οι προτιμήσεις φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο από την επανάληψη παρά από τη λογική αξιολόγηση.
- Τα συμπεράσματα μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη ακριβέστερων μοντέλων ανθρώπινης συμπεριφοράς και στην καλύτερη κατανόηση της λήψης αποφάσεων.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/oi-palies-sas-epiloges-sas-cheiragogoyn-kai-den-to-katalavainete/23740
