Γενικευμένη αγχώδης διαταραχή: Συμπτώματα, διάγνωση και αντιμετώπιση

Η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή (GAD) είναι μια συχνή κατάσταση ψυχικής υγείας, κατά την οποία το άτομο αισθάνεται συχνά έντονο άγχος για πολλά διαφορετικά ζητήματα. Ο οδηγός αφορά ενήλικες ηλικίας 18 ετών και άνω.

Πότε χρειάζεται επείγουσα βοήθεια

Υπάρχει υποστήριξη για όποιον αντιμετωπίζει κρίση ή επείγουσα κατάσταση ψυχικής υγείας, ανεξάρτητα από όσα περνά. Σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε το 166 ή απευθυνθείτε στα επείγοντα.

Συμπτώματα της γενικευμένης αγχώδους διαταραχής

Το βασικό σύμπτωμα είναι το άγχος ή η ανησυχία που επηρεάζει την καθημερινότητα και είναι δύσκολο να ελεγχθεί. Άλλα συμπτώματα μπορεί να είναι:

• Δυσκολία στον ύπνο.
• Ανησυχία, ευερεθιστότητα ή δυσκολία συγκέντρωσης.
• Εύκολη κόπωση.
• Αίσθημα έντασης.
• Στομαχικά προβλήματα.
• Έντονοι ή ασυνήθιστοι καρδιακοί παλμοί.
• Αίσθημα ζάλης ή λιποθυμίας.
• Πεσμένη διάθεση ή κατάθλιψη.

Υπάρχουν και άλλες αγχώδεις διαταραχές, ενώ είναι συχνό να συνυπάρχουν περισσότερες από μία. Παραδείγματα είναι οι ξαφνικές κρίσεις άγχους και πανικού (διαταραχή πανικού) και ο έντονος φόβος για κάτι συγκεκριμένο (φοβίες).

Πώς διαφέρει από το περιστασιακό άγχος

Οι περισσότεροι άνθρωποι νιώθουν άγχος κάποιες φορές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουν γενικευμένη αγχώδη διαταραχή. Η διαταραχή είναι πιθανότερη όταν το άγχος εμφανίζεται τις περισσότερες φορές και επηρεάζει την καθημερινή ζωή.

Πότε να ζητήσετε βοήθεια

Μιλήστε με γιατρό αν πιστεύετε ότι μπορεί να έχετε γενικευμένη αγχώδη διαταραχή ή αν έχετε διαγνωστεί με αυτήν και η θεραπεία δεν σας βοηθά. Ένας ειδικός ψυχικής υγείας μπορεί επίσης να σας ενημερώσει για τις διαθέσιμες επιλογές υποστήριξης. Κατά την εγκυμοσύνη ή μετά τον τοκετό, μπορείτε να απευθυνθείτε στον γιατρό ή τη μαία σας.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός θα σας ρωτήσει για τις ανησυχίες σας και τα σωματικά συμπτώματα. Είναι σημαντικό να μιλήσετε όσο πιο ανοιχτά μπορείτε για τα συναισθήματά σας, ακόμη κι αν σας είναι δύσκολο. Αυτό βοηθά να διαπιστωθεί αν υπάρχει αγχώδης διαταραχή ή να αποκλειστεί αυτή η πιθανότητα.

Ο γιατρός μπορεί να κάνει διάγνωση γενικευμένης αγχώδους διαταραχής όταν υπάρχουν τα χαρακτηριστικά συμπτώματα και:

• Ανησυχείτε συχνά για πολλά διαφορετικά πράγματα.
• Το άγχος επηρεάζει την καθημερινή σας ζωή.
• Δυσκολεύεστε να ελέγξετε τα συναισθήματά σας.
• Νιώθετε άγχος τις περισσότερες φορές για τουλάχιστον 6 μήνες.

Αντιμετώπιση της γενικευμένης αγχώδους διαταραχής

Η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση των συμπτωμάτων, αλλά ενδέχεται να χρειαστεί χρόνος. Οι βασικές επιλογές που μπορεί να προταθούν είναι:

• Ψυχοθεραπεία: συνήθως γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT), με θεραπευτή, ατομικά ή σε ομάδα.
• Φάρμακα: συνήθως ένα αντικαταθλιπτικό της κατηγορίας των εκλεκτικών αναστολέων επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRI).
• Παραπομπή σε ομάδα ψυχικής υγείας: μια ομάδα ειδικών μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία εξατομικευμένου σχεδίου θεραπείας.

Συνήθως προτείνεται να δοκιμαστούν πρώτα οι ψυχοθεραπευτικές επιλογές, πριν συνταγογραφηθεί φάρμακο ή γίνει παραπομπή σε ειδικό.

Τι μπορείτε να δοκιμάσετε για να διαχειριστείτε το άγχος

Τι μπορεί να βοηθήσει

• Μιλήστε για τα συναισθήματά σας σε φίλο, μέλος της οικογένειας, επαγγελματία υγείας ή σύμβουλο.
• Δοκιμάστε προτεινόμενες μεθόδους αυτοβοήθειας, όπως βιβλία, διαδικτυακά εργαλεία ή μαθήματα που μπορείτε να κάνετε με τον δικό σας ρυθμό.
• Μάθετε τεχνικές χαλάρωσης, όπως ήρεμες αναπνευστικές ασκήσεις, ή δοκιμάστε δραστηριότητες όπως η γιόγκα και το πιλάτες.
• Προσπαθήστε να κοιμάστε αρκετά. Ο επαρκής ύπνος μπορεί να σας βοηθήσει να έχετε την ενέργεια που χρειάζεστε για να διαχειριστείτε δύσκολα συναισθήματα και εμπειρίες.
• Ασκηθείτε τακτικά. Δραστηριότητες όπως το τρέξιμο, το περπάτημα, η κολύμβηση και η γιόγκα μπορούν να μειώσουν το άγχος και το στρες και να βελτιώσουν τον ύπνο.
• Ακολουθήστε υγιεινή διατροφή και τρώτε τακτικά, ώστε να διατηρείτε σταθερά τα επίπεδα ενέργειάς σας.

Τι είναι προτιμότερο να αποφεύγετε

• Μην εστιάζετε σε πράγματα που δεν μπορείτε να αλλάξετε. Αφιερώστε χρόνο και ενέργεια σε όσα μπορούν να σας βοηθήσουν να νιώσετε καλύτερα.
• Μην αποφεύγετε καταστάσεις που σας προκαλούν άγχος. Δοκιμάστε να αυξάνετε σταδιακά τον χρόνο που περνάτε σε αυτές, ώστε να μειωθεί προοδευτικά η ανησυχία.
• Μην καταναλώνετε μεγάλες ποσότητες καφέ, τσαγιού, κόλα ή ενεργειακών ποτών. Η καφεΐνη μπορεί να διαταράξει τον ύπνο και να δυσκολέψει τον έλεγχο του άγχους.
• Μην καταφεύγετε στο αλκοόλ, στο κάπνισμα, στον τζόγο ή στα ναρκωτικά για να ανακουφιστείτε από το άγχος, καθώς όλα αυτά μπορεί να επιβαρύνουν την ψυχική υγεία.

Υποστήριξη για εσάς και τους οικείους σας

Ο γιατρός μπορεί να σας ενημερώσει για τις διαθέσιμες επιλογές υποστήριξης. Οργανώσεις όπως οι Mind, Rethink Mental Illness και Anxiety UK παρέχουν πληροφορίες και υποστήριξη σε άτομα που επηρεάζονται από τη γενικευμένη αγχώδη διαταραχή. Ορισμένες οργανώσεις προσφέρουν επίσης διαδικτυακές ή τοπικές ομάδες υποστήριξης.

Αν φροντίζετε κάποιον με γενικευμένη αγχώδη διαταραχή, μπορείτε να απευθυνθείτε σε οργανώσεις ψυχικής υγείας για συμβουλές και υποστήριξη.

Οι αποφάσεις για τη διάγνωση και τη θεραπεία λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.