Άτομα που δεν ανταποκρίνονται στα παραδοσιακά αντικαταθλιπτικά ενδέχεται να έχουν έναν σοβαρό υποτύπο κατάθλιψης, ο οποίος σχετίζεται με διαταραχή του εσωτερικού βιολογικού ρολογιού, προτείνουν επιστήμονες.
Ερευνητές από την Αυστραλία εισήγαγαν τον όρο «κιρκάδια κατάθλιψη» για να περιγράψουν μια κατάσταση που αφορά έως και το ένα τέταρτο των ασθενών και συνδέεται με προβλήματα στον κύκλο ύπνου και εγρήγορσης.
Το φαινόμενο ενδέχεται να εξηγεί γιατί δύο στους πέντε ασθενείς δεν ωφελούνται από τα παραδοσιακά αντικαταθλιπτικά, σύμφωνα με τους ερευνητές. Αντίθετα, θεραπείες που στοχεύουν στη βελτίωση του ύπνου, όπως η μελατονίνη, μπορεί να είναι πολύ πιο αποτελεσματικές στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.
Η εξέλιξη έρχεται ενώ ο αριθμός των ανθρώπων στην Αγγλία που λαμβάνουν αντικαταθλιπτικά έχει φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ: πέρυσι, τα φάρμακα συνταγογραφήθηκαν σε έναν στους επτά ενήλικες.
Την περασμένη εβδομάδα, οι αρμόδιες υγειονομικές αρχές εξέδωσαν νέα προειδοποίηση ασφαλείας, επισημαίνοντας ότι τα αντικαταθλιπτικά μπορεί να προκαλέσουν παρατεταμένες σεξουαλικές παρενέργειες και αυτοκτονικές σκέψεις, ακόμη και μετά τη διακοπή της θεραπείας.
«Η κατάθλιψη δεν είναι μια ενιαία νόσος. Η κατανόηση των χαρακτηριστικών διαφορετικών υποτύπων μάς επιτρέπει να προσφέρουμε στους ανθρώπους έγκαιρη πρόσβαση στις θεραπείες που είναι πιθανότερο να είναι αποτελεσματικές για εκείνους», δήλωσε η δρ Εμιλιάνα Τονίνι, ερευνήτρια ψυχικής υγείας στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
Τι έδειξε η μελέτη για την κιρκάδια κατάθλιψη
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο British Journal of Psychiatry, βασίστηκαν σε δεδομένα από περισσότερους από 11.000 συμμετέχοντες στην Αυστραλιανή Μελέτη Γενετικής της Κατάθλιψης (Australian Genetics of Depression Study).
Από αυτούς, 2.604 —σχεδόν το 25%— αναγνωρίστηκαν ως άτομα με κιρκάδια κατάθλιψη.
Ο συγκεκριμένος υποτύπος χαρακτηριζόταν από εποχικά μοτίβα της νόσου, υπερβολικό ύπνο κατά τη διάρκεια των καταθλιπτικών επεισοδίων, επίμονη κόπωση και τάση για ξενύχτι, δηλαδή αυξημένη δραστηριότητα τη νύχτα.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι οι συγκεκριμένοι ασθενείς ήταν πιθανότερο να εμφανίσουν κατάθλιψη σε μικρότερη ηλικία και να έχουν σοβαρότερα συμπτώματα, όπως μανία και αυτοκτονικές σκέψεις.
Η γενετική ανάλυση υπέδειξε ακόμη ότι ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για καρδιοπάθεια, φλεγμονώδεις παθήσεις και νευροαναπτυξιακές διαταραχές, όπως η ΔΕΠΥ.
Ο δρ Τζέικομπ Κράουζ, συν-συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε: «Επειδή η κιρκάδια κατάθλιψη συνδέεται με το εσωτερικό βιολογικό ρολόι των ανθρώπων, θεραπείες που στοχεύουν στον κιρκάδιο ρυθμό, όπως η φωτοθεραπεία και η μελατονίνη, μπορεί να είναι πολύ πιο κατάλληλες και θα πρέπει να εφαρμόζονται πολύ νωρίτερα σε αυτούς τους ασθενείς».
«Για όσους διαπιστώνουν ότι τα αντικαταθλιπτικά δεν τους βοηθούν, είναι σημαντικό να συζητήσουν με τον γιατρό τους και να ζητήσουν συμβουλές για την προσωπική τους περίπτωση».
Ο καθηγητής Ίαν Χίκι, κλινικός ψυχίατρος στο Κέντρο Εγκεφάλου και Νου του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ, πρόσθεσε ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αναγνωρίζεται η κιρκάδια κατάθλιψη στους νέους.
Όπως είπε: «Στους περισσότερους νέους θα χορηγηθούν αρχικά SSRI, αλλά για τουλάχιστον ένα τέταρτο υπάρχουν καλύτερες ιατρικές και συμπεριφορικές επιλογές που εστιάζουν στον κιρκάδιο ρυθμό, για να βοηθήσουν στη θεραπεία και τη διαχείριση της κατάστασής τους».
Στις επιλογές αυτές περιλαμβάνεται η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, η οποία στοχεύει στην αλλαγή αρνητικών μοτίβων σκέψης και συμπεριφοράς που μπορεί να κρατούν τους ανθρώπους εγκλωβισμένους στην κατάθλιψη.
Ο ρόλος της μελατονίνης και της φωτοθεραπείας
Η μελατονίνη είναι ορμόνη που παράγεται φυσικά από τον εγκέφαλο ως απόκριση στο σκοτάδι και βοηθά το σώμα να περάσει σε «λειτουργία νύχτας».
Γι’ αυτό, οι ειδικοί αναφέρουν ότι οι συνθετικές μορφές της ορμόνης, σε συνδυασμό με τη φωτοθεραπεία, μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για την αποκατάσταση διαταραγμένων μοτίβων ύπνου.
Επιφυλάξεις για τον νέο υποτύπο
Ερευνητές που δεν συμμετείχαν στη μελέτη αμφισβήτησαν τα ευρήματά της.
«Οι ασθενείς με κατάθλιψη εμφανίζουν ποικιλία διαφορετικών συμπτωμάτων και η επιλογή ορισμένων που αναφέρουν συγκεκριμένα συμπτώματα δεν σημαίνει ότι έχει εντοπιστεί ένας νέος υποτύπος κατάθλιψης», δήλωσε ο καθηγητής Ντέιβιντ Κέρτις, ειδικός στη γενετική στο University College London.
«Ο όρος “κιρκάδια” είναι επίσης παραπλανητικός. Ορισμένα συνηθισμένα χαρακτηριστικά της κατάθλιψης σχετίζονται με τον κιρκάδιο ρυθμό, όπως το ξύπνημα νωρίς το πρωί και η χειρότερη διάθεση τις πρωινές ώρες».
Άλλοι ειδικοί επισήμαναν ότι, παρότι τα ευρήματα δεν επαρκούν ακόμη για να δικαιολογήσουν αλλαγές στην πρακτική συνταγογράφησης, ενισχύουν τη σημασία της αξιολόγησης του ρόλου των μοτίβων ύπνου και εγρήγορσης στις διαταραχές της διάθεσης.
Οι αποφάσεις για τη θεραπεία της κατάθλιψης πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/katathlipsi-meleti-proteinei-ypotypo-poy-syndeetai-me-diataraches-toy-viologikoy-rologioy/25036
