Φρουκτόζη: Πώς φαίνεται να βοηθά τα καρκινικά κύτταρα να εξαπλωθούν – Σε ποια τρόφιμα περιέχεται

Η χημειοθεραπεία εξουδετερώνει πολλά καρκινικά κύτταρα, αλλά κάποια επιβιώνουν εισερχόμενα σε μια κατάσταση που λέγεται κυτταρική γήρανση. Νεότερη έρευνα για τον καρκίνο δείχνει ότι τα κύτταρα αυτά ενδέχεται να τροποποιούν το περιβάλλον τους, διευκολύνοντας την εξάπλωση άλλων καρκινικών κυττάρων, ενώ η φρουκτόζη φαίνεται να αποτελεί ένα από τα σχετικά σήματα.

Η νέα έρευνα δείχνει ότι η φρουκτόζη ενδέχεται να διευκολύνει την αποκόλληση και την εξάπλωση καρκινικών κυττάρων

Τα κύτταρα που βρίσκονται σε γήρανση παραμένουν ενεργά μεταβολικά, αντί να αδρανούν πλήρως. Εξακολουθούν να έχουν μεταβολική δραστηριότητα και εκκρίνουν πρωτεΐνες, λιπίδια και άλλα μόρια, ικανά να επηρεάσουν τα γειτονικά κύτταρα και να αναδιαμορφώσουν το περιβάλλον του όγκου.

«Η μελέτη μας είναι από τις πρώτες που δείχνουν ότι ένα θρεπτικό συστατικό –στη συγκεκριμένη περίπτωση η φρουκτόζη– μπορεί να λειτουργήσει ως ένα από αυτά τα σήματα», δήλωσε ο Aidan Cole, μοριακός βιολόγος στο The Wistar Institute στη Φιλαδέλφεια, σύμφωνα με το Science Alert.

Στο επίκεντρο των ερευνητών βρέθηκαν καρκινικά κύτταρα των ωοθηκών που είχαν υποβληθεί σε σισπλατίνη. Πρόκειται για χημειοθεραπευτικό φάρμακο με βάση την πλατίνα, το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε κυτταρική γήρανση.

Στο εργαστήριο, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν σισπλατίνη για να προκαλέσουν κυτταρική γήρανση σε καρκινικά κύτταρα, προκειμένου να εξετάσουν ποιοι παράγοντες ενδέχεται να συμβάλλουν στην εξάπλωση του καρκίνου.

Έπειτα, μέσα σε διάστημα δύο ημερών, συγκέντρωσαν το καλλιεργητικό υλικό με τις ουσίες που είχαν εκκρίνει τα κύτταρα και το χρησιμοποίησαν για να εκθέσουν καρκινικά κύτταρα που δεν είχαν υποβληθεί σε θεραπεία.

Η έκθεση στο συγκεκριμένο υλικό δεν επιτάχυνε τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων ούτε αύξησε την αντοχή τους στον κυτταρικό θάνατο. Αντίθετα, αυξήθηκε η πιθανότητα να χάσουν την πρόσφυσή τους στα γειτονικά κύτταρα και να αποκολληθούν από τρισδιάστατες δομές που προσομοιάζουν με όγκους – ένα κρίσιμο αρχικό στάδιο στην εξάπλωση του καρκίνου των ωοθηκών.

Άλλες μελέτες για τη φρουκτόζη και την εξέλιξη του καρκίνου

Ευρήματα από άλλες έρευνες στηρίζουν την πιθανότητα ότι ο τρόπος με τον οποίο μεταβολίζεται η φρουκτόζη και το μικροπεριβάλλον του όγκου ενδέχεται να επηρεάζουν την πορεία του καρκίνου. Ωστόσο, οι επιδράσεις διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο της νόσου και τον μηχανισμό που εμπλέκεται.

• Η μελέτη του 2026 «Subclonal β-catenin/YAP signaling heterogeneity accelerates ovarian cancer metastasis through a senescence-associated secretory phenotype» κατέληξε ότι κύτταρα καρκίνου των ωοθηκών με γνωρίσματα κυτταρικής γήρανσης ενίσχυσαν τη μεταστατική εξάπλωση, μέσω σημάτων που εξέπεμπαν προς γειτονικά καρκινικά κύτταρα.
• Όπως ανέφερε η μελέτη του 2025 «Fructose and glucose from sugary drinks enhance colorectal cancer metastasis via SORD», η φρουκτόζη μαζί με τη γλυκόζη αύξησαν την κινητικότητα και τη μετάσταση καρκινικών κυττάρων σε πειραματικά μοντέλα καρκίνου του παχέος εντέρου.
• Στη μελέτη του 2024 «Dietary fructose enhances tumour growth indirectly via interorgan lipid transfer», διαπιστώθηκε ότι η φρουκτόζη επιτάχυνε την ανάπτυξη όγκων σε ζωικά μοντέλα. Η επίδραση αυτή συνδεόταν έμμεσα με μεταβολές στον μεταβολισμό του ήπατος και με αύξηση των λιπιδίων στο αίμα, τα οποία μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από τους όγκους.

Συνολικά, τα ευρήματα παρουσιάζουν βιολογικά εύλογους μηχανισμούς που χρειάζεται να μελετηθούν περαιτέρω. Δεν αποδεικνύουν, ωστόσο, ότι η κατανάλωση φρουκτόζης προκαλεί μετάσταση του καρκίνου των ωοθηκών στους ανθρώπους.

Η φρουκτόζη ως ενδεχόμενο «σήμα»

Οι ερευνητές απομάκρυναν από το υλικό πιθανές πρωτεΐνες, αλλά η επίδραση εξακολούθησε να παρατηρείται. Το εύρημα υποδεικνύει ότι μάλλον δεν ευθύνονταν γνωστά πρωτεϊνικά μόρια σηματοδότησης, όπως οι κυτταροκίνες και οι αυξητικοί παράγοντες.

Η μεταβολική ανάλυση υπέδειξε ως πιθανό παράγοντα τη φρουκτόζη: τα γηρασμένα κύτταρα κατανάλωναν γλυκόζη και ταυτόχρονα απελευθέρωναν περισσότερη φρουκτόζη.

Η χορήγηση φρουκτόζης σε φυσιολογικά επίπεδα αρκούσε για να αναπαραχθεί η αυξημένη αποκόλληση των καρκινικών κυττάρων. Αντίθετα, η αποκατάσταση των επιπέδων γλυκόζης ανέστρεψε σε μεγάλο βαθμό την επίδραση.

Οι επιστήμονες παρατήρησαν ακόμη ότι η φρουκτόζη μετέβαλλε τον μεταβολισμό των μιτοχονδρίων, περιορίζοντας τελικά την παραγωγή χοληστερόλης. Καθώς η χοληστερόλη βοηθά τις κυτταρικές μεμβράνες να παραμένουν σταθερές και συμβάλλει στη σύνδεση των κυττάρων μεταξύ τους και με τους γύρω ιστούς, η μείωσή της στις μεμβράνες οδήγησε τα καρκινικά κύτταρα σε ασθενέστερη πρόσφυση και μεγαλύτερη τάση αποκόλλησης.

Τα ευρήματα από τα πειράματα

Ο μηχανισμός εξετάστηκε και σε ποντίκια. Όσα ζώα είχαν εμφυτευμένα κύτταρα καρκίνου των ωοθηκών εμφάνισαν σημαντικά περισσότερους μεταστατικούς όγκους όταν εκτέθηκαν σε ουσίες που είχαν απελευθερώσει γηρασμένα κύτταρα, σε σύγκριση με την έκθεση σε ουσίες φυσιολογικών κυττάρων. Παράλληλα, δεν παρατηρήθηκε αύξηση στον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων.

Πιο εκτεταμένη μεταστατική νόσο εμφάνισαν επίσης τα ποντίκια που ακολουθούσαν διατροφή πλούσια σε φρουκτόζη, σε σύγκριση με όσα λάμβαναν γλυκόζη. Όταν οι ερευνητές περιόρισαν την ικανότητα των καρκινικών κυττάρων να μεταβολίζουν τη φρουκτόζη, η εξάπλωση των κυττάρων ήταν μικρότερη.

Απαιτούνται πρόσθετες μελέτες

Τα κύρια ευρήματα της μελέτης παραμένουν προκλινικά, αφού βασίζονται σε κυτταρικά πειράματα στο εργαστήριο και σε δοκιμές με ποντίκια. Συνεπώς, δεν τεκμηριώνουν ότι η πρόσληψη φρουκτόζης προκαλεί από μόνη της μετάσταση του καρκίνου των ωοθηκών στους ανθρώπους.

Σύμφωνα με την έρευνα, τα κύτταρα που γερνούν μετά τη χημειοθεραπεία ενδέχεται να μεταβάλλουν το μεταβολικό περιβάλλον γύρω από τον όγκο, δημιουργώντας συνθήκες που ευνοούν την εξάπλωση των καρκινικών κυττάρων τα οποία έχουν επιβιώσει.

Οι ερευνητές εισηγούνται να διερευνηθεί σε επόμενες μελέτες αν η χορήγηση σενολυτικών φαρμάκων, που στοχεύουν τα γηρασμένα κύτταρα, σε συνδυασμό με διατροφικές παρεμβάσεις σχεδιασμένες με προσοχή, θα μπορούσε να περιορίσει αυτή την ανεπιθύμητη επίδραση της χημειοθεραπείας.

«Η φρουκτόζη μπορεί να παίζει έναν ρόλο στη ρύθμιση της συμπεριφοράς των καρκινικών κυττάρων που μέχρι σήμερα έχει υποτιμηθεί», αναφέρουν ως συμπέρασμα οι ερευνητές.

Ποιες τροφές περιέχουν φρουκτόζη

Η φρουκτόζη αποτελεί φυσικό σάκχαρο και εντοπίζεται κυρίως στα φρούτα, όπως τα μήλα, τα αχλάδια, τα μάνγκο και το καρπούζι. Υπάρχει επίσης στο μέλι και σε ορισμένα λαχανικά.

Η φρουκτόζη υπάρχει ακόμη στην κοινή ζάχαρη, η οποία περιλαμβάνει γλυκόζη και φρουκτόζη. Επιπλέον, στη βιομηχανία τροφίμων χρησιμοποιείται ως συστατικό γλυκαντικών, μεταξύ άλλων στο σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη. Το συγκεκριμένο γλυκαντικό μπορεί να περιέχεται σε αναψυκτικά, γλυκά, αρτοσκευάσματα, δημητριακά και άλλα επεξεργασμένα προϊόντα.