Λίπος: Τι είναι το «fat banking» και αξίζει να αποθηκεύσετε λίπος για μελλοντικές αισθητικές επεμβάσεις;

Η αποθήκευση λίπους για μελλοντική χρήση σε αισθητικές επεμβάσεις προσώπου κερδίζει δημοτικότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ιδιαίτερα καθώς η γρήγορη απώλεια βάρους με φάρμακα GLP-1 μπορεί να συνοδεύεται από απώλεια όγκου και χαλάρωση του δέρματος. Ωστόσο, οι πλαστικοί χειρουργοί επισημαίνουν ότι η μέθοδος παραμένει σχετικά νέα και ότι η επιστημονική τεκμηρίωση δεν έχει ακόμη ακολουθήσει τη διαφημιστική προβολή της.

Τα ενέσιμα εμφυτεύματα υαλουρονικού οξέος, όπως τα Juvederm και Restylane, εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται για την αποκατάσταση όγκου και τη διαμόρφωση περιοχών του προσώπου που έχουν χαλαρώσει. Μια άλλη επιλογή είναι η μεταφορά λίπους από το ίδιο το σώμα του ασθενούς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αντί να χρησιμοποιηθεί όλο το λίπος αμέσως, ένα μέρος του καταψύχεται και φυλάσσεται για μελλοντική χρήση — μια πρακτική που αποκαλείται «fat banking», δηλαδή «αποθήκευση λίπους».

«Οι χειρουργοί αφαιρούν περισσότερο λίπος από όσο χρειάζεται για την αρχική μεταφορά, το αποθηκεύουν και το κρατούν διαθέσιμο ως ένα είδος ασφάλειας για το μέλλον», εξηγεί ο Krishna Vyas, MD, πιστοποιημένος πλαστικός χειρουργός στην Blechman Plastic Surgery της Νέας Υόρκης. Η τάση έχει αποκτήσει μεγαλύτερη προβολή καθώς η απώλεια βάρους με GLP-1 μπορεί να μειώσει τα αποθέματα λίπους.

Για τη μέθοδο μίλησαν επίσης ο Lyle Leipziger, MD, επικεφαλής πλαστικής χειρουργικής στο North Shore University Hospital και στο LIJ Medical Center, και ο Anthony Berlet, MD, πιστοποιημένος πλαστικός χειρουργός στη Νέα Υόρκη.

Πώς γίνεται η αποθήκευση λίπους

«Η αποθήκευση λίπους είναι η διαδικασία κατά την οποία αφαιρείται λίπος από το σώμα με λιποαναρρόφηση, καταψύχεται και φυλάσσεται για να χρησιμοποιηθεί αργότερα σε αισθητικές επεμβάσεις που προσθέτουν όγκο στο πρόσωπο, στο στήθος ή στο σώμα», εξηγεί ο Vyas. Το λίπος συνήθως λαμβάνεται από την κοιλιά, τους γοφούς, τους μηρούς, τα πλάγια του κορμού, την πλάτη ή τα χέρια. Κατόπιν, υποβάλλεται σε επεξεργασία για να διαχωριστεί από το αίμα και τα υγρά, τοποθετείται σε αποστειρωμένα δοχεία και καταψύχεται σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες.

Το λίπος μεταφέρεται σε ειδική εγκατάσταση κρυοσυντήρησης, όπου φυλάσσεται σε υγρό άζωτο. Όταν ο ασθενής θελήσει να το χρησιμοποιήσει, αποψύχεται και εγχέεται στην επιθυμητή περιοχή.

Η αποθήκευση λίπους δεν αποτελεί από μόνη της χειρουργική επέμβαση. Συνήθως γίνεται στο πλαίσιο μιας επέμβασης που περιλαμβάνει ήδη λιποαναρρόφηση, όπως η διαμόρφωση σώματος, η κοιλιοπλαστική ή η Brazilian butt lift (BBL), δηλαδή η αυξητική γλουτών με μεταφορά λίπους. Αντί να απορριφθεί το λίπος που περισσεύει, ο χειρουργός το επεξεργάζεται και το καταψύχει. «Το στάδιο της αποθήκευσης προσθέτει ελάχιστο χρόνο στην επέμβαση που ήδη κάνετε», λέει ο Vyas.

Η διαφορά ανάμεσα στο φρέσκο και το αποθηκευμένο λίπος

Η μεταφορά λίπους χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες για την αναζωογόνηση του προσώπου, την αποκατάσταση του μαστού, τη διόρθωση ανωμαλιών στο περίγραμμα και την ενίσχυση του όγκου σε διάφορα σημεία του σώματος. Κατά τη διαδικασία, το λίπος αφαιρείται και μεταφέρεται αμέσως σε άλλη περιοχή, στο πλαίσιο της ίδιας επέμβασης. Για παράδειγμα, λίπος από την κοιλιά μπορεί να τοποθετηθεί στα μάγουλα ή στα χείλη.

Η μεταφορά λίπους έχει εξελιχθεί σε ολοένα πιο βιώσιμη εναλλακτική των παραδοσιακών εμφυτευμάτων υαλουρονικού οξέος, καθώς μπορεί να αποκαταστήσει με «φυσικό» τρόπο τον όγκο του προσώπου, να βελτιώσει την ποιότητα του δέρματος και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να ανασηκώσει ελαφρώς τα φρύδια.

Η βασική διαφορά με την αποθήκευση λίπους είναι ο χρόνος: δεν χρησιμοποιείται φρέσκος ιστός, αλλά λίπος που έχει φυλαχθεί για εβδομάδες, μήνες ή ακόμη και χρόνια, εξηγεί ο Leipziger.

Όπως συμβαίνει με το σούσι, το φρέσκο λίπος συνήθως θεωρείται προτιμότερο και έχει τις μεγαλύτερες πιθανότητες να επιβιώσει μετά τη μεταφορά. Μελέτες, ωστόσο, δείχνουν ότι δείγματα λίπους μπορούν να παραμείνουν αποστειρωμένα και κατάλληλα για χρήση έως και δύο χρόνια, εφόσον συντηρούνται σωστά. Παρ’ όλα αυτά, οι χειρουργοί που προσφέρουν την υπηρεσία πιθανότατα χρησιμοποιούν το αποθηκευμένο λίπος μέσα σε 3 έως 12 μήνες, σύμφωνα με τον Vyas.

«Το πόσο καλά θα λειτουργήσει το λίπος μετά την απόψυξη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο συλλέχθηκε, καταψύχθηκε και αποθηκεύτηκε εξαρχής, και αυτό διαφέρει από πάροχο σε πάροχο», προσθέτει.

Η σύνδεση με τα φάρμακα GLP-1

Η απώλεια όγκου και η χαλάρωση του δέρματος είναι από τις συνέπειες της γρήγορης απώλειας βάρους με φάρμακα GLP-1 για τις οποίες έχουν συμβάλει στην ενημέρωση εταιρείες ομορφιάς, δερματολόγοι και πλαστικοί χειρουργοί. Πρόκειται για ένα παράδοξο: το λίπος μπορεί να είναι ανεπιθύμητο σε ορισμένες περιοχές του σώματος, αλλά στο πρόσωπο να συμβάλλει στη νεανική εμφάνιση. Επειδή δεν είναι δυνατό να επιλέξει κανείς από πού θα χάσει λίπος όταν αδυνατίζει, η αποθήκευσή του έχει κερδίσει προβολή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως πιθανή απάντηση στη χαλάρωση και την απώλεια όγκου που συνδέονται με τη χρήση GLP-1.

Ωστόσο, για ορισμένους ασθενείς μπορεί να είναι ήδη αργά για να αποθηκεύσουν το λίπος που θα ήταν καταλληλότερο για μεταφορά. «Φαίνεται ότι το λίπος που σπεύδουν να αποθηκεύσουν οι ασθενείς μπορεί εξαρχής να μην είναι το καλύτερο», λέει ο Vyas. Υπάρχουν επιστημονικές δημοσιεύσεις που υποδεικνύουν ότι το σωματικό βάρος επηρεάζει την ποιότητα των βλαστοκυττάρων που προέρχονται από τον λιπώδη ιστό — κυττάρων που συμβάλλουν στο κατά πόσο ένα μόσχευμα λίπους θα επιβιώσει και θα ενσωματωθεί στον νέο ιστό.

«Το λίπος που συλλέγεται από ασθενείς με υψηλότερο σωματικό βάρος περιέχει βλαστοκύτταρα με βιολογικά μειωμένη λειτουργικότητα. Έτσι, είναι λιγότερο ικανά να σχηματίσουν νέα αιμοφόρα αγγεία, πολλαπλασιάζονται και μετακινούνται πιο αργά, έχουν χαμηλότερη συνολική βιωσιμότητα και εμφανίζουν πιο φλεγμονώδες γενετικό προφίλ», αναφέρει ο Vyas. Με άλλα λόγια, μετά από σημαντική απώλεια βάρους, η αποθήκευση λίπους μπορεί να μην είναι η καλύτερη επιλογή.

Γι’ αυτό ορισμένοι γιατροί προτείνουν να γίνεται η αποθήκευση πριν από την απώλεια των περιττών κιλών. Αυτό, όμως, δεν είναι καθοριστικό για όλους. «Στους περισσότερους ασθενείς, ακόμη και σε όσους έχουν χάσει σημαντικό βάρος ή λαμβάνουν φάρμακα GLP-1, συνήθως εξακολουθεί να υπάρχει αρκετό λίπος σε κάποιο σημείο του σώματος για να συλλεχθεί», λέει ο Berlet. Τα λιποκύτταρα υπάρχουν, αλλά είναι μικρότερα και πιο συμπυκνωμένα. Ο Vyas τονίζει ότι αξίζει να συζητήσετε το θέμα με τον πλαστικό χειρουργό σας αρκετά νωρίς, ώστε να λάβετε τεκμηριωμένη απόφαση.

Κόστος και περιορισμοί της μεθόδου

Για όποιον θέλει να αξιοποιήσει το δικό του λίπος χωρίς να χρειάζεται να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση κάθε φορά που επιθυμεί μια μικρή διόρθωση, η αποθήκευση λίπους μπορεί να ακούγεται ελκυστική. Παραμένει, όμως, μια εξειδικευμένη υπηρεσία. «Είναι μια ενδιαφέρουσα ιδέα, αλλά η επιστήμη δεν έχει προλάβει ακόμη το μάρκετινγκ», λέει ο Vyas.

Όπως εξηγεί, το λίπος μπορεί να παραμείνει βιώσιμο για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα όταν συντηρείται σωστά, αλλά «η διαδικασία της κατάψυξης μεταβάλλει θεμελιωδώς τον ιστό, καθώς τα περισσότερα λιποκύτταρα δεν επιβιώνουν και τα βλαστοκύτταρα που κάνουν τη μεταφορά λίπους αποτελεσματική μειώνονται σημαντικά». Επιπλέον, δεν υπάρχει τυποποιημένο και ευρέως αποδεκτό πρωτόκολλο για την κατάψυξη και την αποθήκευση του λίπους, με αποτέλεσμα η πρακτική να μην έχει ενταχθεί στις συνήθεις χειρουργικές διαδικασίες.

Το κόστος επίσης δεν είναι αμελητέο. Δεν υπάρχει ενιαία τιμολόγηση, καθώς εξαρτάται από τον πάροχο, τη μέθοδο επεξεργασίας, την ποσότητα λίπους που αποθηκεύεται και τα συνεχιζόμενα έξοδα φύλαξης. Η American Society of Plastic Surgeons εκτιμά ότι η αποθήκευση λίπους κοστίζει από 2.000 έως 8.000 δολάρια, ενώ η φύλαξή του σε εγκατάσταση κρυοσυντήρησης κοστίζει επιπλέον 200 έως 1.000 δολάρια. Στο ποσό αυτό προστίθεται και το κόστος της μελλοντικής έγχυσης από τον πάροχο.

Παρά τη δημοτικότητά της, το σύνολο των διαθέσιμων στοιχείων υποστηρίζει ότι η μεταφορά φρέσκου λίπους κατά τη διαδικασία για την οποία προορίζεται παραμένει η καθιερωμένη επιλογή, με δεκαετίες κλινικών δεδομένων. «Προτιμώ να χρησιμοποιώ φρέσκο λίπος όποτε είναι δυνατό, επειδή πιστεύω ότι προσφέρει την καλύτερη βιολογική δραστηριότητα, τις καλύτερες δυνατότητες επαναγγείωσης και, τελικά, το καλύτερο μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα για τον ασθενή», λέει ο Berlet.

Οι ειδικοί βλέπουν πιθανές μελλοντικές εφαρμογές στην αποθήκευση λίπους, καθώς η έρευνα και τα πρωτόκολλα εξελίσσονται. «Προς το παρόν, οι ασθενείς θα πρέπει να έχουν ρεαλιστικές προσδοκίες, να κάνουν λεπτομερείς ερωτήσεις και να κατανοούν ότι ο ιστός που βγαίνει από την κατάψυξη δεν είναι ίδιος με εκείνον που μπήκε», καταλήγει ο Vyas. Οι αποφάσεις για αισθητικές επεμβάσεις και μεταφορά λίπους πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό.