Η αποδοτικότητα του ύπνου —το ποσοστό του χρόνου στο κρεβάτι που κάποιος κοιμάται— συνδέθηκε με λιγότερο σπλαχνικό λίπος και μεγαλύτερο όγκο φαιάς ουσίας σε συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου, σύμφωνα με νέα μελέτη. Οι ερευνητές επισημαίνουν, ωστόσο, ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν πως ο ύπνος προκαλεί αυτές τις διαφορές.
Η έρευνα της Prenuvo εξέτασε δεδομένα από μαγνητικές τομογραφίες ολόκληρου του σώματος και δείκτες εγκεφαλικής και μεταβολικής υγείας. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν πιθανές σχέσεις ανάμεσα στον ύπνο, το σωματικό λίπος και τη δομή του εγκεφάλου, αλλά χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να φανεί τι σημαίνουν για τη συνολική υγεία.
Τι έδειξε η μελέτη για τον ύπνο, τον εγκέφαλο και το λίπος
Η μελέτη παρουσιάστηκε στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Έρευνας του Ύπνου (European Sleep Research Society). Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από 14.031 ενήλικες που υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία ολόκληρου του σώματος στην Prenuvo. Οι συμμετέχοντες απάντησαν επίσης σε ερωτήσεις για τη διάρκεια και την ποιότητα του ύπνου τους τον προηγούμενο μήνα, μέσω ερωτηματολογίου βασισμένου στον Δείκτη Ποιότητας Ύπνου του Πίτσμπεργκ (PSQI).
- Η υψηλότερη αποδοτικότητα ύπνου συνδέθηκε με μεγαλύτερο όγκο φαιάς ουσίας στον βρεγματικό λοβό, περιοχή που σχετίζεται με τη μνήμη εργασίας και την προσοχή.
- Η μεγαλύτερη διάρκεια ύπνου συνδέθηκε με μικρότερο όγκο στον ιππόκαμπο, ο οποίος σχετίζεται με τη δημιουργία αναμνήσεων και τη συναισθηματική ρύθμιση. Η συσχέτιση εξασθενούσε όταν στην ανάλυση συμπεριλαμβάνονταν όσοι κοιμούνταν πάνω από οκτώ ώρες. Οι ερευνητές διευκρίνισαν ότι το εύρημα δεν σημαίνει πως «ο υπερβολικός ύπνος συρρικνώνει τον εγκέφαλο».
- Όσοι ανέφεραν ότι κοιμούνταν πάνω από οκτώ ώρες είχαν περισσότερο σπλαχνικό λίπος, δηλαδή λίπος που αποθηκεύεται βαθιά στην κοιλιακή χώρα.
- Η υψηλότερη αποδοτικότητα ύπνου συνδέθηκε με χαμηλότερα επίπεδα σπλαχνικού λίπους.
Η μελέτη ήταν παρατηρητική, επομένως δεν μπορεί να καθορίσει αν οι συνήθειες ή η ποιότητα του ύπνου προκάλεσαν τις διαφορές που καταγράφηκαν.
Γιατί ο κακός ύπνος μπορεί να συνδέεται με περισσότερο σπλαχνικό λίπος
«Υπάρχουν πολλά στοιχεία που δείχνουν ότι ο κακός ύπνος συνδέεται με περισσότερο σπλαχνικό λίπος», λέει ο Christopher Winter, ειδικός στον ύπνο στο Charlottesville Neurology and Sleep Medicine και συγγραφέας του βιβλίου The Sleep Solution: Why Your Sleep Is Broken and How to Fix It. Τα υψηλότερα επίπεδα σπλαχνικού λίπους συνδέονται με καρδιαγγειακές παθήσεις, χρόνια φλεγμονή και άλλα προβλήματα υγείας.
Όταν κάποιος κοιμάται άσχημα, αυξάνονται τα επίπεδα της κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες, εξηγεί ο Mir Ali, ιατρικός διευθυντής του MemorialCare Surgical Weight Loss Center στο Orange Coast Medical Center, στο Fountain Valley της Καλιφόρνιας. Μπορεί επίσης να εμφανίσει μεγαλύτερη αντίσταση στην ινσουλίνη, ενώ να κινείται και να ασκείται λιγότερο, αναφέρει ο Winter. «Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη συσσώρευση λίπους στην περιοχή των σπλάχνων», λέει ο Ali.
Ωστόσο, υπάρχει ένα μέτρο που θεωρείται κατάλληλο. «Τόσο ο πολύ λίγος όσο και ο υπερβολικός ύπνος μπορεί να οδηγήσουν σε παραγωγή σπλαχνικού λίπους», λέει ο Thomas Michael Kilkenny, διευθυντής του Institute of Sleep Medicine στο Staten Island University Hospital του Northwell.
Πώς συνδέεται η αποδοτικότητα του ύπνου με τη φαιά ουσία
Ο ακριβής λόγος δεν είναι σαφής. «Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει τον χειρότερο, πιο διακεκομμένο ύπνο με μικρότερο όγκο του εγκεφάλου σε περιοχές όπως ο βρεγματικός φλοιός», λέει ο Alex Exuzides, συν-συγγραφέας της μελέτης και αντιπρόεδρος έρευνας και ιατρικών υποθέσεων στην Prenuvo. «Παρότι τα ευρήματά μας συμφωνούν με αυτή την έρευνα, δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε γιατί υπάρχει αυτή η σχέση ή αν ο καλύτερος ύπνος οδηγεί σε αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου».
Γιατί η μεγαλύτερη διάρκεια ύπνου συνδέθηκε με μικρότερο ιππόκαμπο
Ο μηχανισμός παραμένει ασαφής, αλλά δεν είναι η πρώτη φορά που αναφέρεται αυτό το εύρημα. «Ο μικρότερος όγκος του ιππόκαμπου είχε αναφερθεί πρόσφατα και σε μελέτη της UK Biobank το 2023», λέει ο Winter.
Ο Exuzides επισημαίνει ότι η αναφορά περισσότερων ωρών ύπνου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος κοιμάται περισσότερο ή καλύτερα. «Μπορεί να αντανακλά τον χρόνο στο κρεβάτι —όπως το διάβασμα ή η περιήγηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης—, διακεκομμένο ύπνο, υποκείμενα προβλήματα υγείας ή χρήση φαρμάκων», λέει.
Πώς μπορεί να βελτιωθεί η αποδοτικότητα του ύπνου
Ο Kilkenny λέει ότι αρχικά χρειάζεται να διακρίνουμε όσους κοιμούνται λίγο επειδή δεν διαθέτουν αρκετό χρόνο από όσους έχουν αϋπνία. «Οι άνθρωποι που συστηματικά κοιμούνται λίγο απλώς δεν αφιερώνουν αρκετό χρόνο στον ύπνο. Αν σε αυτούς τους ασθενείς αυξανόταν ο χρόνος ύπνου, θα μπορούσαν να κοιμηθούν», ενώ ένα άτομο με αϋπνία δεν θα κατάφερνε να κοιμηθεί περισσότερο, ακόμη κι αν είχε στη διάθεσή του περισσότερο χρόνο.
Για όσους κοιμούνται συστηματικά λίγο, ο Kilkenny προτείνει να διαθέτουν περισσότερο χρόνο για ύπνο, ιδίως πηγαίνοντας νωρίτερα στο κρεβάτι. Για την αϋπνία, μπορεί να βοηθήσει η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, την οποία συνιστά και η Αμερικανική Ακαδημία Ιατρικής του Ύπνου. Η δωρεάν εφαρμογή CBT-i Coach μπορεί, σύμφωνα με τον ίδιο, «να χρησιμοποιηθεί ως αφετηρία για να βοηθήσει στη διόρθωση της αϋπνίας», χωρίς να αποτελεί μακροπρόθεσμη εναλλακτική στην επίσκεψη σε ειδικό.
Τι πρέπει να κρατήσουμε
Χρειάζονται περισσότερες έρευνες για να διαπιστωθεί πώς επηρεάζουν την υγεία η διάρκεια και η αποδοτικότητα του ύπνου, τονίζει ο Exuzides. Τα ευρήματα υπενθυμίζουν, πάντως, ότι ο ύπνος μπορεί να έχει σημαντικές προεκτάσεις για τη συνολική υγεία και ότι αξίζει να δίνεται προτεραιότητα σε έναν ποιοτικό, ξεκούραστο ύπνο. Για επίμονες δυσκολίες ύπνου, οι επιλογές αντιμετώπισης πρέπει να συζητούνται με γιατρό.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/ypnos-meleti-se-14-031-enilikes-syndeei-tin-apodotikotita-toy-me-to-lipos-kai-ton-egkefalo/25317
