Ορθορεξία: Η υγιεινή διατροφή γίνεται εμμονή

Η ορθορεξία μπορεί να εμφανιστεί όταν η προσπάθεια για απόλυτα υγιεινή διατροφή παύει να είναι ισορροπημένη και γίνεται εμμονική. Παρότι η επιλογή θρεπτικών τροφών έχει αναμφίβολα σημασία για την υγεία, αυτή η υπερβολή μπορεί να οδηγήσει σε ορθορεξία, μια σχετικά ασυνήθιστη διατροφική διαταραχή. Εκτιμάται ότι αφορά το 1-2% του γενικού πληθυσμού και μπορεί να επηρεάσει εξίσου γυναίκες και άνδρες.

Η ονομασία προκύπτει από τις ελληνικές λέξεις «ορθός» και «όρεξη» και αναφέρεται στην υπέρμετρη προσήλωση στην ποιότητα και την καθαρότητα των τροφίμων. Στην ψυχογενή ανορεξία, αντίθετα, συχνά κυριαρχεί η ανησυχία για το βάρος και την εικόνα του σώματος, ενώ στην ορθορεξία το βασικό κριτήριο είναι αν ένα τρόφιμο θεωρείται αρκετά υγιεινό.

Όσοι αντιμετωπίζουν αυτή τη διατροφική διαταραχή ενδέχεται να αφαιρούν σταδιακά όλο και περισσότερα τρόφιμα από τα γεύματά τους και να θέτουν αυστηρούς κανόνες. Μπορεί επίσης να πιστεύουν ότι οφείλουν να τρώνε «τέλεια», προκειμένου να διαφυλάξουν την υγεία τους.

Παρότι η ορθορεξία δεν περιλαμβάνεται ως ξεχωριστή διάγνωση στο επίσημο διαγνωστικό εγχειρίδιο ψυχικών διαταραχών DSM-5-TR, οι συμπεριφορές που σχετίζονται με αυτήν είναι δυνατό να προκαλέσουν σημαντική δυσφορία.

Ορθορεξία: Πώς αναγνωρίζονται τα προειδοποιητικά σημάδια;

Τα σημάδια που μπορεί να χαρακτηρίζουν την ορθορεξία περιλαμβάνουν:

• Ανελαστικοί κανόνες διατροφής: απομάκρυνση ολόκληρων ομάδων τροφίμων χωρίς ιατρικό λόγο, όπως κάθε προϊόν που περιέχει ζάχαρη.
• Εμμονική ενασχόληση: επαναλαμβανόμενος έλεγχος των ετικετών, λεπτομερής οργάνωση των γευμάτων και πολλές ώρες αναζήτησης των «ιδανικών» τροφίμων.
• Φαγητό και άγχος: έντονη αναστάτωση, ιδίως όταν το άτομο βρίσκεται σε εστιατόριο, σε σπίτι φίλων ή σε κοινωνική συγκέντρωση.
• Απομάκρυνση από την κοινωνική ζωή: αποφυγή εξόδων και επικριτική αντιμετώπιση όσων δεν τηρούν τους ίδιους διατροφικούς κανόνες.

Δεν αρκεί να προτιμά κανείς ορισμένα τρόφιμα για να θεωρηθεί αυτό το κρίσιμο σημείο. Σημασία έχει αν οι επιλογές αυτές συνοδεύονται από άγχος ή ενοχές και δυσκολεύουν την καθημερινή ζωή.

Ορθορεξία: Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί

Η βοήθεια από ειδικούς είναι δυνατό να στηρίξει την προσπάθεια για μια πιο ισορροπημένη σχέση με το φαγητό. Διαιτολόγος που έχει εμπειρία στις διατροφικές διαταραχές μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργία ενός επαρκούς και ευέλικτου πλάνου διατροφής. Παράλληλα, επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση του άγχους και των άκαμπτων σκέψεων.

Δεν χρειάζεται να απορρίψουμε την υγιεινή διατροφή· ζητούμενο είναι να μην καθορίζει εκείνη τη ζωή μας. Για να υπάρχει πραγματική ευεξία, χρειάζονται ισορροπία, απόλαυση, κοινωνικές σχέσεις και η δυνατότητα να τρώμε χωρίς φόβο ή ενοχές.

Φωτογραφία: iStock