Πώς το τσάι μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων

Το τσάι μπορεί να μην έχει στην Ελλάδα την ίδια απήχηση με τον καφέ, ωστόσο ενδέχεται να συμβάλλει με πολλούς τρόπους στην υγεία.

Στην Κίνα, νέα μεγάλη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Internal Medicine ανέλυσε στοιχεία 485.934 ενηλίκων, τους οποίους οι ερευνητές παρακολούθησαν για περίπου εννέα χρόνια. Η συστηματική κατανάλωση τσαγιού, σύμφωνα με τα ευρήματα, συσχετίστηκε με μικρότερο σχετικό κίνδυνο αγγειακών παθήσεων σε σχέση με τη μη συστηματική κατανάλωση.

Η εκτιμώμενη μείωση του σχετικού κινδύνου ανήλθε στο 11,2%.

Κατά την περίοδο παρακολούθησης εντοπίστηκαν 14.863 νέα περιστατικά αγγειακών παθήσεων. Τα δεδομένα αυτά επέτρεψαν στους επιστήμονες να διερευνήσουν τη σύνδεση των συνηθειών γύρω από το τσάι με την εμφάνιση διαφορετικών προβλημάτων υγείας.

Το μεγάλο μέγεθος του δείγματος, σε συνδυασμό με την πολυετή παρακολούθηση, καθιστά τα αποτελέσματα αξιοσημείωτα.

Παρόλα αυτά, τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι το τσάι από μόνο του παρέχει προστασία στην καρδιά. Ούτε σημαίνουν ότι η έναρξη κατανάλωσής του θα μειώσει αυτόματα τον κίνδυνο για κάθε άνθρωπο.

Ποια ποσότητα τσαγιού συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο

Η ποσότητα που κατανάλωναν οι συμμετέχοντες ήταν ένα από τα ευρήματα που τράβηξαν την προσοχή. Σύμφωνα με την ανάλυση, η σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση τσαγιού και στον εκτιμώμενο κίνδυνο δεν ακολουθούσε ευθεία πορεία. Στους συστηματικούς καταναλωτές, η χαμηλότερη επικινδυνότητα παρατηρήθηκε στην κατανάλωση έξι έως οκτώ φλιτζανιών ημερησίως.

Αυτό το εύρημα δεν συνιστά προτροπή να πίνει κανείς έξι ή οκτώ φλιτζάνια τσάι καθημερινά. Οι επιστήμονες κατέγραψαν συσχέτιση σε συγκεκριμένο πληθυσμό, χωρίς να εξετάσουν αν η μεγαλύτερη κατανάλωση οδηγεί αυτοτελώς σε ανάλογη μείωση του κινδύνου.

Επίσης, η κατανάλωση καταγράφηκε στην αρχική αξιολόγηση και δεν επανεκτιμήθηκε επανειλημμένα κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης. Δεν υπήρχε ενιαίο μέγεθος για τα φλιτζάνια, ενώ οι άνθρωποι δεν επηρεάζονται όλοι με τον ίδιο τρόπο από την καφεΐνη.

Για όσους έχουν ήδη το τσάι στις καθημερινές τους συνήθειες, τα αποτελέσματα εμπλουτίζουν τη συζήτηση για τον ρόλο του σε μια ισορροπημένη διατροφή. Δεν αποτελούν, όμως, λόγο να αυξήσουν απότομα την ποσότητα με μοναδικό σκοπό την καρδιακή προστασία.

Πράσινο και μαύρο τσάι: τι έδειξε η σύγκριση της μελέτης

Η συζήτηση για τη διατροφή και την υγεία αναφέρεται συχνά στα αντιοξειδωτικά του πράσινου τσαγιού, το οποίο έχει αποκτήσει ιδιαίτερη θέση. Η νέα έρευνα ανέδειξε παράλληλα το μαύρο τσάι, για το οποίο καταγράφηκε πιο σταθερή αντίστροφη συσχέτιση με τις αγγειακές παθήσεις.

Τα φύλλα και των δύο ειδών προέρχονται από το ίδιο φυτό, το Camellia sinensis, όμως η επεξεργασία τους διαφέρει. Η οξείδωση, ανάλογα με τον βαθμό της, μεταβάλλει τη σύσταση, το χρώμα αλλά και τη γεύση του ροφήματος.

Στο μαύρο τσάι συναντώνται, μεταξύ άλλων, θεαφλαβίνες και θεαρουβιγίνες. Το πράσινο, από την άλλη, έχει διαφορετική σύνθεση πολυφαινολών, στην οποία ξεχωρίζουν οι κατεχίνες. Οι συγκεκριμένες ουσίες έχουν ερευνηθεί για ενδεχόμενες επιδράσεις στο οξειδωτικό στρες, στη φλεγμονή και στη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων.

Ωστόσο, η μελέτη δεν επιτρέπει να θεωρηθεί το μαύρο τσάι συνολικά καλύτερο από το πράσινο. Κατέγραψε συσχετίσεις σε έναν ορισμένο πληθυσμό και δεν τεκμηρίωσε ότι τα αποτελέσματα οφείλονται σε κάποια συγκεκριμένη ουσία.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, δεν χρειάζεται να σταματήσει κάποιος το πράσινο τσάι και να στραφεί μόνο στο μαύρο. Η σύγκριση των δύο τύπων χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, ιδίως όσον αφορά τις ποσότητες, τις καταναλωτικές συνήθειες και τις πιθανές βιολογικές τους επιδράσεις.

Γιατί χρειάζεται προσοχή και στη θερμοκρασία του τσαγιού

Στην έρευνα αξιολογήθηκε και το πόσο ζεστό ήταν το τσάι κατά την κατανάλωσή του. Μεταξύ των συμμετεχόντων που το έπιναν τόσο καυτό ώστε να νιώθουν κάψιμο, εκτιμήθηκε υψηλότερος κίνδυνος αγγειακών παθήσεων.

Για την κατηγορία αυτή αναφέρθηκε περίπου 16% μεγαλύτερος σχετικός κίνδυνος. Και εδώ, όμως, πρόκειται για παρατήρηση που δεν αποδεικνύει ότι η υψηλή θερμοκρασία προκάλεσε τις παθήσεις που καταγράφηκαν.

Υπάρχει, ωστόσο, και άλλος λόγος να αποφεύγεται η κατανάλωση ροφημάτων σε υπερβολικά υψηλή θερμοκρασία. Ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο έχει χαρακτηρίσει ως πιθανώς καρκινογόνα για τον άνθρωπο τα πολύ ζεστά ροφήματα, δηλαδή όσα ξεπερνούν τους 65 βαθμούς Κελσίου, κυρίως σε σχέση με τον καρκίνο του οισοφάγου.

Το ζήτημα σχετίζεται με τη θερμότητα και όχι με κάποιο συστατικό που υπάρχει ειδικά στο τσάι. Η επανειλημμένη επαφή του οισοφάγου με πολύ καυτά υγρά θεωρείται πιθανός παράγοντας επιβάρυνσης.

Στην καθημερινότητα, δεν είναι απαραίτητο να πίνεται το τσάι μόλις ετοιμαστεί. Αν αφεθεί να φτάσει σε θερμοκρασία που είναι ευχάριστη για κατανάλωση, περιορίζεται η περιττή έκθεση σε πολύ υψηλή θερμότητα.

Τι ανέδειξε η ανάλυση για το κάπνισμα και την άσκηση

Η ανάλυση εξέτασε επίσης πώς συνδέεται η κατανάλωση τσαγιού με άλλες επιλογές στον τρόπο ζωής, με έμφαση στο κάπνισμα και στη σωματική δραστηριότητα.

Η ομάδα με τη χαμηλότερη εκτιμώμενη επικινδυνότητα αποτελούνταν από συστηματικούς καταναλωτές τσαγιού που δεν κάπνιζαν και ασκούνταν σε υψηλό επίπεδο. Ο σχετικός κίνδυνος σε αυτούς ήταν περίπου 45% μικρότερος από εκείνον της ομάδας αναφοράς της μελέτης.

Το εύρημα του 45% δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως μείωση που οφείλεται αποκλειστικά στο τσάι. Αντανακλά τον συνδυασμό διαφορετικών χαρακτηριστικών και συνηθειών, συνεπώς δεν αποδίδεται μόνο σε έναν παράγοντα.

Η σύνδεση του καπνίσματος με την καρδιαγγειακή υγεία έχει τεκμηριωθεί επαρκώς, όπως και η αξία της συστηματικής άσκησης. Τα νέα ευρήματα δεν αναιρούν τα δεδομένα αυτά και δεν υποδηλώνουν ότι το τσάι εξουδετερώνει τις συνέπειες του καπνίσματος ή της ακινησίας.

Τα αποτελέσματα, αντίθετα, αναδεικνύουν τον ρόλο πολλών παραγόντων που μαζί επηρεάζουν την υγεία της καρδιάς. Στον συνολικό κίνδυνο έχουν σημασία η διατροφή, η κίνηση, η αποφυγή του καπνίσματος, καθώς και η διαχείριση της υπέρτασης και της υψηλής χοληστερόλης.

Πώς μπορεί να σχετίζεται το τσάι με την υγεία της καρδιάς και των αγγείων

Οι πολυφαινόλες του τσαγιού έχουν μελετηθεί εκτενώς τόσο στο εργαστήριο όσο και σε κλινικές έρευνες. Εξετάζεται αν οι ενώσεις αυτές επηρεάζουν το οξειδωτικό στρες, τη φλεγμονή και τη λειτουργία του ενδοθηλίου, του εσωτερικού στρώματος των αγγείων.

Οι συγκεκριμένες διεργασίες θα μπορούσαν να εξηγήσουν τη σχέση που έχει καταγραφεί σε ορισμένες μελέτες μεταξύ της κατανάλωσης τσαγιού και δεικτών καρδιαγγειακής υγείας. Δεν αποδεικνύουν, όμως, ότι κάποιο συγκεκριμένο ρόφημα προλαμβάνει κλινικά συμβάντα, όπως το έμφραγμα ή το εγκεφαλικό.

Η απόδειξη αιτιώδους σχέσης προϋποθέτει την αξιολόγηση διαφορετικών ειδών μελετών, την επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων σε πληθυσμούς με διαφορετικά χαρακτηριστικά και τη διερεύνηση του ενδεχομένου να συμβάλλουν στη συσχέτιση και άλλοι παράγοντες.

Η έρευνα δεν τεκμηριώνει ότι οι πολυφαινόλες εξηγούν τη χαμηλότερη επικινδυνότητα που παρατηρήθηκε. Προσθέτει, ωστόσο, στοιχεία για τη σχέση των συνηθειών κατανάλωσης τσαγιού με την εμφάνιση αγγειακών παθήσεων.

Έτοιμο κρύο τσάι και ροφήματα με ζάχαρη: τι χρειάζεται να γνωρίζετε

Τα ευρήματα βασίζονται στις συνήθειες κατανάλωσης τσαγιού που αξιολογήθηκαν στην έρευνα· δεν τεκμηριώνουν ότι κάθε προϊόν της αγοράς έχει τις ίδιες ιδιότητες.

Η διατροφική σύσταση ενός απλού τσαγιού, που προκύπτει από την εκχύλιση των φύλλων, δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκη με εκείνη ενός συσκευασμένου έτοιμου ροφήματος με πρόσθετη ζάχαρη ή ενός σύνθετου ποτού με γλυκαντικά και άλλα συστατικά.

Αυτή η διαφοροποίηση είναι σημαντική στη συνολική αποτίμηση της διατροφής. Όταν καταναλώνονται συχνά ποτά με πολλά πρόσθετα σάκχαρα, μπορεί να αυξηθούν οι θερμίδες που προσλαμβάνονται και να γίνει δυσκολότερος ο έλεγχος του βάρους.

Δεν προκύπτει, πάντως, ότι τα έτοιμα κρύα τσάγια ή τα ροφήματα τύπου bubble tea εξαλείφουν αυτομάτως κάθε ενδεχόμενο όφελος του τσαγιού. Η επίδρασή τους καθορίζεται από τα συστατικά, την ποσότητα και το πόσο συχνά καταναλώνονται.

Όσοι επιδιώκουν να μειώσουν τη ζάχαρη μπορούν να επιλέξουν απλό τσάι χωρίς πρόσθετα, ώστε να ελέγχουν καλύτερα τη συνολική πρόσληψη σακχάρων.

Περιορισμοί της έρευνας για την κατανάλωση τσαγιού

Η έρευνα βασίστηκε σε μεγάλο δείγμα και είχε πολυετή διάρκεια παρακολούθησης, αλλά παρουσιάζει περιορισμούς που χρειάζεται να συνεκτιμηθούν.

Πρώτον, ο σχεδιασμός της ήταν παρατηρητικός και οι ερευνητές δεν όρισαν πόσο τσάι θα έπινε κάθε συμμετέχων. Έτσι, δεν είναι δυνατό να αποκλειστεί πλήρως ότι παίζουν ρόλο και άλλα χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τους συστηματικούς καταναλωτές από όσους δεν πίνουν τακτικά τσάι.

Δεύτερον, οι πληροφορίες για την κατανάλωση συγκεντρώθηκαν στην αρχική αξιολόγηση. Δεν γνωρίζουμε αν οι συμμετέχοντες συνέχισαν να πίνουν την ίδια ποσότητα και το ίδιο είδος τσαγιού ή να το παρασκευάζουν με τον ίδιο τρόπο σε όλη την περίοδο παρακολούθησης.

Τρίτον, τα δεδομένα αφορούν έναν συγκεκριμένο πληθυσμό στην Κίνα. Η διατροφή, τα είδη τσαγιού, οι πρακτικές παρασκευής και άλλες παράμετροι ενδέχεται να διαφέρουν από όσα ισχύουν στους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς.

Τα ευρήματα για επιμέρους ομάδες χρειάζονται προσεκτική αξιολόγηση. Μια ισχυρή συσχέτιση σε μια συγκεκριμένη κατηγορία συμμετεχόντων δεν είναι βέβαιο ότι θα καταγραφεί εξίσου έντονα σε άλλες ομάδες ή υπό διαφορετικές συνθήκες.

Οι συγκεκριμένοι περιορισμοί δεν αναιρούν τα ευρήματα, αλλά οριοθετούν τα συμπεράσματα που μπορούν να εξαχθούν με ασφάλεια.

Με τη νέα μελέτη εμπλουτίζεται η συζήτηση γύρω από τη σύνδεση της κατανάλωσης τσαγιού με την καρδιαγγειακή υγεία. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν αποτελούν λόγο για απότομη αύξηση της κατανάλωσης ούτε για να θεωρηθεί το ρόφημα μέσο πρόληψης.

Όσοι πίνουν ήδη τσάι μπορούν να διατηρήσουν αυτή τη συνήθεια στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής, συνυπολογίζοντας την πρόσληψη καφεΐνης, τις προσωπικές ανάγκες τους και τη θερμοκρασία του ροφήματος. Αντίθετα, δεν υπάρχουν στοιχεία που να τεκμηριώνουν ότι όσοι δεν το προτιμούν χρειάζεται να το προσθέσουν οπωσδήποτε στην καθημερινή τους διατροφή.

Η πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων στηρίζεται σε ένα σύνολο ευρύτερων πρακτικών: αποφυγή του καπνίσματος, συστηματική σωματική άσκηση, ισορροπημένη διατροφή, έλεγχο της χοληστερόλης και της αρτηριακής πίεσης, καθώς και την κατάλληλη ιατρική παρακολούθηση.