Μια κατηγορία αντιφλεγμονωδών φαρμάκων που χρησιμοποιείται ευρέως ενδέχεται να διευκολύνει ορισμένους ιούς να μολύνουν κύτταρα και να εξαπλώνονται στον οργανισμό, σύμφωνα με ερευνητές του Νορβηγικού Πανεπιστημίου Επιστήμης και Τεχνολογίας (NTNU). Τα ευρήματα αφορούν τους αναστολείς Janus kinase (JAK), οι οποίοι χορηγούνται για τον έλεγχο της φλεγμονής.
«Διαπιστώσαμε μια απρόσμενη και δυνητικά σοβαρή παρενέργεια μιας κατηγορίας αντιφλεγμονωδών φαρμάκων. Μπορούν να βοηθήσουν τους ιούς να εξαπλώνονται ευκολότερα στον οργανισμό», λέει ο Denis Kainov, καθηγητής στο Τμήμα Κλινικής και Μοριακής Ιατρικής του NTNU.
Ποιοι ιοί ενδέχεται να επηρεάζονται
Σύμφωνα με τον Kainov, στους ιούς που μπορεί να επηρεάζονται περιλαμβάνονται ο ιός του πυρετού της κοιλάδας Rift, ο ιός της γρίπης Α, ο αδενοϊός και ο SARS-CoV-2, που προκαλεί την COVID-19. Οι ιοί αυτοί μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή νόσηση, γεγονός που καθιστά σημαντική την αξιολόγηση κάθε ενδεχόμενου να διευκολύνεται η εξάπλωσή τους.
Οι αναστολείς JAK συνταγογραφούνται συχνά για αυτοάνοσα νοσήματα και φλεγμονώδεις παθήσεις, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, λέει ο Erlend Ravlo, υποψήφιος διδάκτορας στο NTNU και πρώτος συγγραφέας της μελέτης. Παρότι μπορούν να μειώσουν αποτελεσματικά τη φλεγμονή, η καταστολή ορισμένων ανοσολογικών αποκρίσεων ενδέχεται να επηρεάσει και τους μηχανισμούς άμυνας απέναντι στους ιούς.
«Ειδικότερα, τα φάρμακα καταστέλλουν μια σημαντική οδό ανοσολογικής σηματοδότησης, η οποία συμβάλλει στην προστασία των υγιών κυττάρων από τις ιογενείς επιθέσεις», ανέφερε ο Ravlo. Η συγκεκριμένη οδός έχει κεντρικό ρόλο στον συντονισμό της απόκρισης του οργανισμού όταν οι ιοί επιχειρούν να μολύνουν υγιείς ιστούς.
Πώς οι αναστολείς JAK επηρεάζουν την αντιιική άμυνα
Στη μελέτη τους, που δημοσιεύθηκε στο NAR Molecular Medicine, ο Kainov και οι συνεργάτες του εξέτασαν πώς οι αναστολείς JAK επηρεάζουν την ικανότητα του οργανισμού να αμύνεται απέναντι στους ιούς. Διαπίστωσαν ότι φάρμακα αυτής της κατηγορίας, μεταξύ των οποίων η μπαρισιτινίμπη, μπορούν να μειώσουν τη δραστηριότητα γονιδίων που συμμετέχουν στην αντιμετώπιση των ιογενών λοιμώξεων.
«Αυτά τα γονίδια έχουν καθοριστικό ρόλο στην απόκριση του οργανισμού στις ιογενείς λοιμώξεις», δήλωσε ο Aleksandr Ianevski, ερευνητής του NTNU και συν-συγγραφέας της μελέτης. Όταν παρεμβαίνουν σε αυτό το σύστημα ανοσολογικής σηματοδότησης, οι αναστολείς JAK αποδυναμώνουν ένα σημαντικό επίπεδο αντιιικής προστασίας. Έτσι, οι ιοί ενδέχεται να μπορούν ευκολότερα να εγκαταστήσουν λοίμωξη και να εξαπλωθούν από κύτταρο σε κύτταρο.
Για να διερευνήσουν τις επιδράσεις, οι επιστήμονες συνδύασαν προηγμένες μεθόδους ιολογίας με ανάλυση της γονιδιακής έκφρασης και τεχνολογία οργανοειδών. Στα πειράματα χρησιμοποίησαν κύτταρα από τους πνεύμονες, τα μάτια και τον εγκέφαλο, καθώς και μικροσκοπικά μοντέλα οργάνων που αναπτύχθηκαν στο εργαστήριο. Οι μέθοδοι αυτές επέτρεψαν στην ομάδα να εξετάσει πώς επηρεάζονται οι αντιιικές άμυνες σε διαφορετικούς τύπους ανθρώπινων ιστών.
«Παρότι οι αναστολείς JAK είναι αποτελεσματικοί στη θεραπεία της φλεγμονής, τα ευρήματα δείχνουν ότι μπορεί να ενέχουν έναν κρυφό κίνδυνο για ασθενείς με λανθάνουσα ή ενεργή ιογενή λοίμωξη», λέει ο Ravlo.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τους ασθενείς
Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τη σημασία της προσεκτικής αξιολόγησης των κινδύνων των αναστολέων JAK, ιδίως όταν ένας ασθενής μπορεί να έχει ήδη ιογενή λοίμωξη ή όταν βρίσκονται σε εξέλιξη επιδημικές εξάρσεις. Οι ερευνητές προτείνουν οι επαγγελματίες υγείας να είναι προσεκτικοί κατά τη συνταγογράφησή τους σε περιόδους αυξημένης κυκλοφορίας ιών.
Ωστόσο, οι ίδιες ιδιότητες καταστολής του ανοσοποιητικού που ενδέχεται να δημιουργούν κινδύνους για τους ασθενείς μπορεί να έχουν χρήσιμες εφαρμογές σε συγκεκριμένα ερευνητικά περιβάλλοντα. Σε ελεγχόμενες εργαστηριακές συνθήκες, ενδέχεται να βοηθήσουν στην ανάπτυξη εμβολίων ή στην αξιολόγηση πιθανών αντιιικών φαρμάκων.
Οι ερευνητές ελπίζουν ότι τα ευρήματα θα ενισχύσουν την ενημέρωση για τον τρόπο με τον οποίο οι αναστολείς JAK επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα και θα συμβάλουν σε περαιτέρω έρευνα για την ασφαλέστερη και αποτελεσματικότερη χρήση τους.
«Συνιστούμε να γίνουν περαιτέρω μελέτες, ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα πώς μπορούν να χρησιμοποιούνται τα φάρμακα με τον βέλτιστο τρόπο, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια εξάρσεων ιών ή πανδημιών», λέει ο Ianevski.
Ο καθηγητής Magnar Bjørås, από το Τμήμα Κλινικής και Μοριακής Ιατρικής, συνέβαλε σημαντικά με την επιστημονική του εμπειρογνωμοσύνη και εξασφάλισε το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης της έρευνας. Πρόσθετη οικονομική στήριξη προήλθε από την Περιφερειακή Υγειονομική Αρχή Κεντρικής Νορβηγίας, την Περιφερειακή Υγειονομική Αρχή Νοτιοανατολικής Νορβηγίας, το Ερευνητικό Συμβούλιο της Νορβηγίας και το Σουηδικό Ερευνητικό Συμβούλιο.
Οι ασθενείς δεν πρέπει να διακόπτουν ή να αλλάζουν τη θεραπεία τους χωρίς να συμβουλευτούν τον γιατρό τους.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/anastoleis-jak-pos-mporei-na-dieykolynoyn-tin-exaplosi-orismenon-ion-ston-organismo/26008
