Κιρσοί: Αίτια, συμπτώματα, επιπλοκές και αντιμετώπιση

Οι κιρσοί είναι διογκωμένες, ελικοειδείς φλέβες που προβάλλουν κάτω από το δέρμα, συνήθως στα πόδια, στους αστραγάλους και στα πέλματα. Εμφανίζονται όταν τα τοιχώματα των φλεβών εξασθενούν και οι βαλβίδες τους δεν λειτουργούν σωστά, με αποτέλεσμα το αίμα να λιμνάζει. Μπορεί να προκαλούν πόνο ή κνησμό, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις συνδέονται με πιο σοβαρές επιπλοκές. Η αντιμετώπιση μπορεί να ανακουφίσει τα συμπτώματα και να μειώσει τον κίνδυνο επιπλοκών.

Τι είναι οι κιρσοί

Οι κιρσοί είναι διογκωμένα αιμοφόρα αγγεία που προβάλλουν ακριβώς κάτω από την επιφάνεια του δέρματος και έχουν συνήθως μπλε ή μοβ χρώμα. Εμφανίζονται κυρίως στα πόδια, στους αστραγάλους και στα πέλματα. Μπορεί να είναι επώδυνοι ή να προκαλούν κνησμό. Γύρω τους ενδέχεται να εμφανιστούν ευρυαγγείες, δηλαδή μικρότερες κόκκινες ή μοβ γραμμές.

Για πολλούς ανθρώπους οι κιρσοί αποτελούν κυρίως αισθητικό ζήτημα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, μπορεί να υποδηλώνουν σοβαρότερο πρόβλημα υγείας. Ο γιατρός μπορεί να εκτιμήσει αν αρκούν μέτρα στο σπίτι για την ανακούφιση των συμπτωμάτων ή αν χρειάζεται περαιτέρω θεραπεία.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Οι κιρσοί προκαλούνται από την εξασθένηση των τοιχωμάτων των φλεβών. Φυσιολογικά, μικρές βαλβίδες στις φλέβες των ποδιών βοηθούν το αίμα να επιστρέφει προς την καρδιά. Όταν οι βαλβίδες εξασθενήσουν ή υποστούν βλάβη, δεν ελέγχουν σωστά τη ροή του αίματος. Το αίμα κινείται πιο αργά και μπορεί να λιμνάζει στη φλέβα. Έτσι αυξάνεται η πίεση στα τοιχώματά της, με αποτέλεσμα να διογκώνεται, να προβάλλει και να αποκτά ελικοειδή μορφή.

Οι ειδικοί δεν μπορούν πάντα να προσδιορίσουν την ακριβή αιτία που εξασθενούν οι φλέβες. Παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης κιρσών είναι:

• Η ηλικία: Οι κιρσοί είναι πιθανότερο να εμφανιστούν όσο μεγαλώνουμε, καθώς οι φλέβες χάνουν την ελαστικότητά τους και τα τοιχώματα και οι βαλβίδες τους δυσκολεύονται να διατηρήσουν τη φυσιολογική ροή του αίματος.
• Το οικογενειακό ιστορικό: Η πιθανότητα εμφάνισης κιρσών είναι μεγαλύτερη αν υπάρχουν στην οικογένεια.
• Η παρατεταμένη καθιστική ή όρθια στάση: Η ακινησία για μεγάλο διάστημα μειώνει τη ροή του αίματος και μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση κιρσών.
• Η χρήση καπνού: Η χρήση προϊόντων καπνού μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα εμφάνισης κιρσών.
• Το υπερβάλλον βάρος και η παχυσαρκία: Το επιπλέον βάρος ασκεί πίεση στα αιμοφόρα αγγεία.

Συμπτώματα των κιρσών

Οι κιρσοί εμφανίζονται συχνότερα στο κάτω μέρος του σώματος, συνήθως στις γάμπες, στους αστραγάλους και στα πέλματα. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν στην περιοχή της πυέλου, ιδιαίτερα μετά τον τοκετό. Οι αιμορροΐδες, που σχηματίζονται στο ορθό, είναι επίσης κιρσοί.

• Διογκωμένες φλέβες: Μπορεί να φαίνονται ελικοειδείς, πρησμένες, ανώμαλες ή σαν σχοινί. Συνήθως έχουν μπλε ή μοβ χρώμα και είναι ορατές κάτω από το δέρμα. Μπορεί να σχηματίζουν ομάδες.
• Κνησμός: Η περιοχή γύρω από έναν κιρσό μπορεί να προκαλεί φαγούρα.
• Αίσθημα βάρους στα πόδια: Οι μύες μπορεί να φαίνονται κουρασμένοι, βαριοί ή νωθροί, ιδιαίτερα μετά από σωματική δραστηριότητα.
• Πόνος: Τα πόδια μπορεί να πονούν ή να είναι ευαίσθητα, ιδίως πίσω από τα γόνατα. Είναι επίσης πιθανές οι κράμπες.
• Πρήξιμο: Τα πόδια, οι αστράγαλοι και τα πέλματα μπορεί να πρήζονται και να παρουσιάζουν σφύζοντα πόνο.

Πιθανές επιπλοκές

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν εμφανίζουν σοβαρές επιπλοκές από τους κιρσούς. Ωστόσο, είναι πιθανό να παρουσιαστούν:

• Αλλαγές στο δέρμα: Ένας κιρσός που δεν αντιμετωπίζεται μπορεί να προκαλέσει ανοιχτές πληγές (έλκη), αιμορραγία, φλεγμονή ή αλλαγή στο χρώμα του δέρματος.
• Επιπολής θρομβοφλεβίτιδα: Μπορεί να σχηματιστούν θρόμβοι μέσα στους κιρσούς, προκαλώντας μια επώδυνη, αλλά συνήθως όχι επικίνδυνη, κατάσταση.
• Εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση: Οι κιρσοί συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο σχηματισμού θρόμβου σε φλέβα βαθιά μέσα στο σώμα.
• Πνευμονική εμβολή: Θρόμβος από εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση μπορεί να μετακινηθεί στον πνεύμονα και να φράξει μια φλέβα. Πρόκειται για απειλητική για τη ζωή κατάσταση που απαιτεί άμεση θεραπεία.

Οι κιρσοί μπορεί μερικές φορές να αποτελούν πρώιμη ένδειξη χρόνιας φλεβικής ανεπάρκειας, η οποία ενδέχεται να επιδεινωθεί με την πάροδο του χρόνου.

Διάγνωση

Οι κιρσοί βρίσκονται κοντά στην επιφάνεια του δέρματος και συνήθως είναι εύκολο να εντοπιστούν. Ο γιατρός μπορεί να τους διαγνώσει με κλινική εξέταση, ψηλαφώντας και εξετάζοντας τις φλέβες ενώ κάθεστε και ενώ είστε όρθιοι. Θα σας ρωτήσει επίσης για το ιατρικό ιστορικό και τα συμπτώματά σας.

Συνήθως δεν χρειάζονται πρόσθετες εξετάσεις για τη διάγνωση. Ο γιατρός μπορεί, ωστόσο, να συστήσει υπερηχογράφημα, ώστε να λάβει λεπτομερείς εικόνες των φλεβών και να ελέγξει για πιθανές επιπλοκές.

Αντιμετώπιση και φροντίδα στο σπίτι

Δεν υπάρχει οριστική θεραπεία που να εξαλείφει τους κιρσούς, αλλά οι διαθέσιμες θεραπείες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι επεμβατικές μέθοδοι μπορούν να ανακουφίσουν τα συμπτώματα και να μειώσουν τον κίνδυνο επιπλοκών. Μια επιλογή είναι η αφαίρεση κιρσών μέσω μικρών τομών (αμπουλατορική φλεβεκτομή): ο γιατρός κάνει πολλαπλές μικρές τομές ή διατρήσεις στο δέρμα δίπλα στον κιρσό και στη συνέχεια απολινώνει και αφαιρεί τμήμα της φλέβας κάθε φορά.

Στην καθημερινότητα μπορείτε να λάβετε μέτρα για τη διαχείριση των συμπτωμάτων και την πρόληψη νέων κιρσών:

• Αποφύγετε να μένετε πολλή ώρα όρθιοι ή καθιστοί: Κάντε τακτικά διαλείμματα για να τεντωθείτε και να περπατήσετε. Έτσι διευκολύνεται η κυκλοφορία του αίματος στα πόδια.
• Ανασηκώνετε τα πόδια: Δοκιμάστε να τα σηκώνετε πάνω από το ύψος της καρδιάς αρκετές φορές μέσα στην ημέρα. Η βαρύτητα βοηθά το αίμα να επιστρέψει από τα κάτω άκρα προς την καρδιά.
• Διατηρήστε υγιές βάρος: Η απώλεια των περιττών κιλών μειώνει την πίεση στις φλέβες.
• Διακόψτε τη χρήση καπνού: Το κάπνισμα βλάπτει τα αιμοφόρα αγγεία, μειώνει τη ροή του αίματος και προκαλεί πολλά άλλα προβλήματα υγείας.

Πότε να απευθυνθείτε στον γιατρό

Επικοινωνήστε με τον γιατρό αν παρατηρήσετε νέους κιρσούς. Θα εξετάσει τις φλέβες και θα συστήσει θεραπεία ή μέτρα στο σπίτι που μπορεί να βοηθήσουν.

Ζητήστε ιατρική αξιολόγηση το συντομότερο δυνατό αν οι κιρσοί ή το δέρμα γύρω τους είναι επώδυνα, κόκκινα ή αποχρωματισμένα, ή θερμά στην αφή. Αν ένας κιρσός αιμορραγεί έντονα, καλέστε το 166.

Πορεία της πάθησης

Οι κιρσοί μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά, αλλά ενδέχεται να επανεμφανιστούν. Η πιθανότητα υποτροπής είναι μεγαλύτερη αν:

• Έχετε παχυσαρκία, με δείκτη μάζας σώματος πάνω από 30.
• Παραμένετε καθιστοί για πολλές ώρες καθημερινά.
• Μείνετε έγκυος μετά τη θεραπεία των κιρσών.

Αν οι κιρσοί επανεμφανιστούν, ο γιατρός θα συζητήσει μαζί σας τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές. Για κάθε απόφαση σχετικά με τη θεραπεία, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.