Ατοπική δερματίτιδα: 7 σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι την έχετε και πώς αντιμετωπίζεται

Η ατοπική δερματίτιδα, η συχνότερη μορφή εκζέματος, προκαλεί συνήθως κνησμό, ξηρότητα και ερυθρότητα. Η αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι το πρώτο βήμα για την κατάλληλη φροντίδα, η οποία βασίζεται στην ενυδάτωση και, ανάλογα με τη βαρύτητα, μπορεί να περιλαμβάνει ιατρική θεραπεία.

Σύμφωνα με τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό National Eczema Association (NEA), η δερματική αυτή πάθηση επηρεάζει περίπου 31,6 εκατομμύρια ανθρώπους στις ΗΠΑ, καθώς και περίπου το 10-20% των παιδιών και το 2-10% των ενηλίκων παγκοσμίως.

Τι είναι η ατοπική δερματίτιδα

Η πιστοποιημένη δερματολόγος Marisa Garshick, MD, της MDCS Dermatology, εξηγεί ότι πρόκειται για χρόνια φλεγμονώδη πάθηση του δέρματος, που προκαλεί ερυθρότητα, απολέπιση και κνησμό. Συνδέεται με εξασθενημένο δερματικό φραγμό, με αποτέλεσμα το δέρμα να δυσκολεύεται να συγκρατήσει την υγρασία και να γίνεται πιο ευάλωτο στη διείσδυση ερεθιστικών ουσιών και αλλεργιογόνων.

Συχνά εμφανίζεται στην παιδική ηλικία, αλλά μπορεί να αναπτυχθεί σε οποιαδήποτε ηλικία και να παρουσιάζει περιόδους έξαρσης. «Δεν είναι απλώς “ξηρό δέρμα”», σημειώνει η Hadley King, MD, πιστοποιημένη δερματολόγος με έδρα τη Νέα Υόρκη. «Μπορεί να δημιουργήσει έναν κύκλο ξηρότητας, κνησμού, ξυσίματος, φλεγμονής και περαιτέρω διαταραχής του δερματικού φραγμού».

Επτά συχνά συμπτώματα

Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα που μπορεί να υποδηλώνουν ατοπική δερματίτιδα είναι:

• Κνησμός
• Ξηρότητα
• Ερυθρότητα
• Τραχιές ή φολιδωτές περιοχές
• Σκασμένο δέρμα
• Δέρμα με υγρό έκκριμα ή κρούστες
• Αλλαγή στο χρώμα του δέρματος, που σε πιο σκούρους τόνους μπορεί να φαίνεται μωβ, γκρι ή σκούρα καφέ

Η πάθηση μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος, αλλά συχνότερα επηρεάζει το πρόσωπο, τον λαιμό, τα χέρια και τις πτυχές των αγκώνων και των γονάτων, αναφέρει η Garshick. Η διάγνωση δεν απαιτεί απαραίτητα επίσκεψη σε δερματολόγο: οι γιατροί πρωτοβάθμιας φροντίδας και οι παιδίατροι μπορούν συχνά να την αναγνωρίσουν και να αντιμετωπίσουν ήπιες περιπτώσεις.

Επίσκεψη σε πιστοποιημένο δερματολόγο μπορεί να χρειαστεί όταν η διάγνωση δεν είναι σαφής, τα συμπτώματα επιμένουν ή οι θεραπείες χωρίς συνταγή δεν έχουν αποτέλεσμα, καθώς ενδέχεται να υπάρχει άλλη δερματική πάθηση. «Άλλες παθήσεις, όπως η αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής, η ψωρίαση και ορισμένες λοιμώξεις, μπορεί μερικές φορές να μοιάζουν με έκζεμα, γι’ αυτό η ακριβής διάγνωση είναι σημαντική», λέει η Garshick. Ο δερματολόγος μπορεί επίσης να κρίνει αν είναι χρήσιμες θεραπείες με συνταγή ή πρόσθετες εξετάσεις, όπως οι δοκιμασίες επικόλλησης για αλλεργίες εξ επαφής.

Πιθανές επιπτώσεις και παράγοντες που πυροδοτούν εξάρσεις

Η ατοπική δερματίτιδα δεν είναι επικίνδυνη, αλλά το συνεχές ξύσιμο μπορεί να προκαλέσει πάχυνση του δέρματος —μια διαδικασία που ονομάζεται λειχηνοποίηση— ή ανοιχτές πληγές, αυξάνοντας τον κίνδυνο μόλυνσης. Σπάνια, ορισμένες λοιμώξεις, όπως το ερπητικό έκζεμα, μπορεί να είναι σοβαρές και να χρειάζονται ιατρική φροντίδα.

Η πάθηση μπορεί επίσης να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής. «Ο κνησμός που σχετίζεται με την ατοπική δερματίτιδα μπορεί να είναι πολύ ενοχλητικός και να καταλαμβάνει όλη την προσοχή», λέει η Garshick. Μπορεί να επιμένει τόσο ώστε να διαταράσσει τον ύπνο, την εργασία ή την άσκηση, επηρεάζοντας τη διάθεση, τη συγκέντρωση και την παραγωγικότητα. «Ο επίμονος κνησμός, η ενόχληση και οι ορατές αλλαγές στο δέρμα μπορεί να δυσκολεύουν τη συγκέντρωση, την εργασία, την άσκηση και την κοινωνική συναναστροφή ή να κάνουν κάποιον να μη νιώθει άνετα με το σώμα του».

Συχνές αφορμές για έξαρση είναι ο κρύος ή ξηρός καιρός, η ζέστη και η εφίδρωση, τα προϊόντα με έντονο άρωμα, τα σκληρά σαπούνια, ορισμένα υφάσματα και περιβαλλοντικοί παράγοντες στρες. Οι εκλυτικοί παράγοντες διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, ενώ τα συμπτώματα μπορεί να παρουσιάζουν διακυμάνσεις, με περιόδους ανακούφισης και απρόβλεπτες εξάρσεις.

Η ατοπική δερματίτιδα δεν είναι μεταδοτική. «Με ένα εξατομικευμένο πλάνο θεραπείας, ήπια φροντίδα του δέρματος και κατάλληλη ιατρική υποστήριξη, οι ασθενείς μπορούν να διαχειρίζονται καλύτερα τα συμπτώματα και να αισθάνονται ότι έχουν μεγαλύτερο έλεγχο στην καθημερινότητά τους», σημειώνει η Garshick.

Πώς αντιμετωπίζεται η ατοπική δερματίτιδα

Το πρώτο βήμα είναι η αποκατάσταση του δερματικού φραγμού. «Η θεραπεία εξαρτάται από τη βαρύτητα και την έκταση της νόσου, αλλά η ενυδάτωση αποτελεί τη βάση της αντιμετώπισης», συμφωνεί η King.

Η Garshick συνιστά ένα ήπιο καθαριστικό χωρίς άρωμα και ενυδάτωση δύο φορές την ημέρα, ιδανικά σε νωπό δέρμα μετά τον καθαρισμό. Συστατικά όπως τα κεραμίδια, η γλυκερίνη, το υαλουρονικό οξύ, η κολλοειδής βρώμη και η βαζελίνη μπορούν να καταπραΰνουν τον ερεθισμό και να υποστηρίξουν τον δερματικό φραγμό.

Μπορεί να χρειαστούν αντιφλεγμονώδεις θεραπείες με συνταγή, ενώ οι δερματολόγοι ενδέχεται να προτείνουν και άλλες επιλογές, όπως βιολογικά φάρμακα και από του στόματος στοχευμένες θεραπείες. Καλό είναι να αποφεύγονται προϊόντα με έλαια ή άρωμα, σκληρά σαπούνια και απορρυπαντικά, προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε αλκοόλ και συστατικά που προκαλούν έντονο ερεθισμό. Συνιστάται επίσης να αποφεύγονται τα μηχανικά απολεπιστικά, η έντονη απολέπιση, το πολύ ζεστό νερό, τα ερεθιστικά υφάσματα όπως το μαλλί και οτιδήποτε μπορεί να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση.

Η συνέπεια έχει σημασία. «Είναι σημαντικό να φροντίζετε το δέρμα σας καθημερινά, όχι μόνο όταν παρουσιάζει έξαρση», λέει η Garshick. Οι αποφάσεις για τη διάγνωση και τη θεραπεία πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με γιατρό.