Η ακμή δεν εμφανίζεται μόνο στην εφηβεία ούτε αφορά αποκλειστικά τους ανθρώπους. Ο ρόλος των ορμονών, οι διαφορές ανάμεσα στην ακμή των εφήβων και των ενηλίκων, καθώς και οι διαθέσιμες θεραπείες.
Ακμή μετά την εφηβεία: Γιατί εμφανίζεται στους ενήλικες
Η ακμή συγκαταλέγεται στις πιο γνωστές δερματικές παθήσεις, όμως οι παράγοντες που την προκαλούν δεν είναι πάντοτε προφανείς. Η εφηβεία και η ενήλικη ζωή μπορεί να συνοδεύονται από ακμή, στην εμφάνιση της οποίας συμβάλλουν οι ορμονικές μεταβολές, η παραγωγή σμήγματος και η απόφραξη των πόρων.
Η ακμή, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τους ανθρώπους, παρότι αυτό δεν είναι ευρέως γνωστό. Παρόμοιες δερματικές βλάβες μπορεί να εμφανιστούν και σε σκύλους, γάτες και ορισμένα άλλα πρωτεύοντα θηλαστικά.
Αν και η εφηβεία είναι η περίοδος με την οποία συνδέεται περισσότερο η ακμή, η πάθηση μπορεί να επιμείνει ή να εκδηλωθεί για πρώτη φορά στην ενήλικη ζωή. Οι ορμονικές αλλαγές, όπως εκείνες που συμβαίνουν στην εγκυμοσύνη, είναι δυνατόν να επηρεάσουν τη λειτουργία των σμηγματογόνων αδένων.
«Η ακμή των ενηλίκων τείνει να εμφανίζεται στο κάτω μέρος του προσώπου, κατά μήκος της γνάθου και στον λαιμό, και συχνά είναι βαθύτερη και περισσότερο φλεγμονώδης από την εφηβική ακμή», λέει η Anna Andrienko, δερματολόγος στις Dr. Ducu Clinics στο Λονδίνο.
Η ειδικός τονίζει πως η ακμή των ενηλίκων, αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά, μπορεί να προκαλέσει ουλές.
«Η ακμή των ενηλίκων παρατηρείται συνήθως στις γυναίκες, καθώς τα επίπεδα των ανδρογόνων σε σχέση με τα οιστρογόνα και την προγεστερόνη μεταβάλλονται και δημιουργούν μια παρόμοια ανισορροπία», σημειώνει η Andrienko.
Σε αυτό το βίντεο, το Nucleus Medical Media παρουσιάζει τι είναι η ακμή, πώς συνδέεται με την υπερβολική παραγωγή σμήγματος και τα φραγμένα κύτταρα, καθώς και τους διαφορετικούς τύπους της, όπως τα μαύρα στίγματα, τα σπυράκια και οι κύστες:
Τι γίνεται στο δέρμα κατά τη δημιουργία ενός σπυριού
Ως το μεγαλύτερο όργανο του ανθρώπινου σώματος, το δέρμα λειτουργεί ως πρώτη ασπίδα απέναντι στο εξωτερικό περιβάλλον.
Η Cleveland Clinic αναφέρει ότι η επιδερμίδα αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα, ενώ στο δέρμα υπάρχουν επίσης σμηγματογόνοι αδένες και θύλακες τριχών.
Η ακμή, όπως εξηγεί η Mayo Clinic, αρχίζει όταν σμήγμα και νεκρά κύτταρα του δέρματος φράζουν τους θύλακες. Αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα μαύρα ή λευκά στίγματα, σπυράκια με φλεγμονή, αλλά και βαθιές, επώδυνες βλάβες.
Οι φραγμένοι πόροι δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που συνδέεται με την ακμή. Επιστημονική ανασκόπηση στο Archives of Dermatological Research αναφέρει ότι στην ανάπτυξή της συμμετέχουν επίσης η υπερπαραγωγή σμήγματος, η δράση του βακτηρίου Cutibacterium acnes και οι φλεγμονώδεις αντιδράσεις του δέρματος.
Η παραγωγή σμήγματος αποτελεί φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού. Όταν όμως είναι αυξημένη και συνυπάρχει με φραγμένους θύλακες, δημιουργούνται οι συνθήκες που ευνοούν την εμφάνιση ακμής.
Γιατί η ακμή εμφανίζεται συχνά στην εφηβεία
Οι ορμονικές μεταβολές της εφηβείας έχουν άμεση επίδραση στη λειτουργία των σμηγματογόνων αδένων.
«Τα εφηβικά χρόνια χαρακτηρίζονται από διακυμάνσεις των ορμονών», λέει η Tanya Kormeili, δερματολόγος στη Santa Monica.
«Αυτό σημαίνει ότι τα αυξημένα επίπεδα ανδρογόνων οδηγούν σε μεγαλύτερη παραγωγή σμήγματος, το οποίο τροφοδοτεί τα βακτήρια που σχετίζονται με την ακμή και μπορεί να προκαλέσει απόφραξη των πόρων».
Σύμφωνα με την Kormeili, τα λευκά στίγματα δημιουργούνται κάτω από την επιφάνεια του δέρματος. Τα κόκκινα σπυράκια, αντίθετα, γίνονται εμφανή όταν αναπτύσσεται φλεγμονή στους φραγμένους πόρους.
Μπορούν να εμφανίσουν ακμή και τα ζώα;
Παρόλο που η ακμή θεωρείται κυρίως ανθρώπινη πάθηση, μπορεί να εμφανιστεί και εκτός του ανθρώπινου είδους.
Το University of Illinois College of Veterinary Medicine και το Plewig and Kligman’s Acne and Rosacea αναφέρουν ότι ανάλογες καταστάσεις εμφανίζονται και σε ζώα.
Οι πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις αφορούν:
- Σκύλοι: Μπορεί να παρουσιάσουν ακμή στο ρύγχος, όταν βακτήρια συγκεντρώνονται στους θύλακες των τριχών.
- Γάτες: Η ακμή τους μπορεί να εμφανιστεί κυρίως στο πηγούνι.
- Άλλα πρωτεύοντα θηλαστικά: Υπάρχουν ενδείξεις ότι εμφανίζουν δερματικές καταστάσεις παρόμοιες με την ανθρώπινη ακμή.
Ένας φραγμένος θύλακας μπορεί να ερεθιστεί, με αποτέλεσμα το ζώο να αρχίσει να ξύνεται. Όπως συμβαίνει και στους ανθρώπους, η πίεση πάνω στις βλάβες μπορεί να κάνει την κατάσταση χειρότερη.
Αντιμετώπιση της ακμής: Τι μπορεί να βοηθήσει και τι να αποφεύγετε
Η κατάλληλη αντιμετώπιση καθορίζεται από την ηλικία, τον τύπο του δέρματος και τη σοβαρότητα της ακμής.
Για τους εφήβους, η Andrienko προτείνει να ακολουθούν μια σταθερή καθημερινή φροντίδα και να πλένουν το πρόσωπό τους δύο φορές την ημέρα με ένα ήπιο προϊόν.
Στην αντιμετώπιση της ακμής έχουν αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα το σαλικυλικό οξύ, το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου και τα ρετινοειδή.
Η χρήση τους, ωστόσο, χρειάζεται να προσαρμόζεται στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε δέρματος.
«Πρέπει να αποφεύγετε να πιέζετε τα σπυράκια, καθώς αυτό αυξάνει τον κίνδυνο δημιουργίας ουλών», επισημαίνει η Andrienko.
Η Kormeili επισημαίνει πως η ακμή είναι ιατρική πάθηση και πως η εκτίμηση από δερματολόγο μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά σε καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα.
«Το σαλικυλικό οξύ και το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου που διατίθενται χωρίς ιατρική συνταγή μπορεί να αποτελούν καλή επιλογή μόνο για το λιπαρό εφηβικό δέρμα με ήπια ακμή, αλλά μπορούν πραγματικά να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα στην ακμή των ενηλίκων ή σε άτομα με ξηρό δέρμα», εξηγεί.
Θεραπευτικές επιλογές για την ακμή στους ενήλικες
Όταν η ακμή των ενηλίκων παρουσιάζει βαθιές ή επώδυνες βλάβες, ή επανεμφανίζεται, ενδέχεται να χρειάζεται πιο εξατομικευμένη προσέγγιση.
Οι δερματολογικές επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν επαγγελματική εξαγωγή των βλαβών και χημικά πίλινγκ. Σε ορισμένες περιπτώσεις γίνονται επίσης ενέσεις κορτικοστεροειδών, ώστε να περιοριστεί η φλεγμονή.
Επιπλέον, αν υπάρχουν ενδείξεις ορμονικής διαταραχής, μπορεί να απαιτείται έλεγχος και του ορμονικού παράγοντα.
Οι κατευθυντήριες οδηγίες της American Academy of Dermatology, οι οποίες δημοσιεύτηκαν το 2024, επιβεβαιώνουν πως θεραπείες όπως το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου και τα τοπικά ρετινοειδή είναι αποτελεσματικές. Για τις σοβαρότερες μορφές ακμής προβλέπονται και πρόσθετες θεραπευτικές επιλογές, με ιατρική παρακολούθηση.
Βασικά σημεία που αξίζει να γνωρίζετε για την ακμή
Η ακμή δεν περιορίζεται στην εφηβεία και δεν αποτελεί μόνο ζήτημα εμφάνισης. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η κατάλληλη φροντίδα μπορούν να μειώσουν τη φλεγμονή και την πιθανότητα να δημιουργηθούν ουλές.
Μια θεραπεία κατάλληλη για έναν έφηβο με λιπαρό δέρμα ενδέχεται να μην ταιριάζει σε έναν ενήλικα με ξηρό δέρμα. Συνεπώς, παραμένει σημαντική η εξατομικευμένη αξιολόγηση από δερματολόγο.
- Cleveland Clinic
- Mayo Clinic
- Archives of Dermatological Research
- University of Illinois College of Veterinary Medicine
- Journal of the American Academy of Dermatology
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/akmi-stoys-enilikes-giati-emfanizontai-xafnika-spyrakia-sto-prosopo-kai-pos-antimetopizontai/26142
