Γαλλικό εμβόλιο κατά του καρκίνου στοχεύει πάνω από το 90% των όγκων – Αισιοδοξία από τις πρώτες δοκιμές

Το UCPVax, το γαλλικό θεραπευτικό εμβόλιο κατά του καρκίνου, βρίσκεται υπό ανάπτυξη στη Γαλλία από το 2010 και αποσκοπεί στην εκπαίδευση του ανοσοποιητικού, ώστε να εντοπίζει και να προσβάλλει τα καρκινικά κύτταρα. Τα πρώτα δεδομένα από κλινικές δοκιμές σε περισσότερους από 360 ασθενείς είναι ενθαρρυντικά, χωρίς να αρκούν ακόμη για ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα. Ποια είναι τα επόμενα βήματα;

UCPVax: Πώς το εμβόλιο ενεργοποιεί την άμυνα κατά του καρκίνου

Το UCPVax δεν λειτουργεί όπως τα συμβατικά εμβόλια, τα οποία αποτρέπουν λοιμώξεις: απευθύνεται σε άτομα που έχουν διαγνωστεί ήδη με καρκίνο. Στόχος του είναι η τελομεράση, ένζυμο με αυξημένη δραστηριότητα σε πάνω από το 90% των καρκίνων, το οποίο επιτρέπει στα καρκινικά κύτταρα να συνεχίζουν τον πολλαπλασιασμό τους.

«Το εμβόλιο παρουσιάζει ενθαρρυντικές ενδείξεις αποτελεσματικότητας στον καρκίνο του πνεύμονα, αλλά και στον καρκίνο του ήπατος, στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και στα γλοιοβλαστώματα», σημειώνει ο Γάλλος ογκολόγος Olivier Adotévi, διευθυντής της ερευνητικής μονάδας UMR RIGHT του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Μπεζανσόν, σύμφωνα με το AER Bourgogne-Franche-Comté.

Τι αποκαλύπτουν οι νεότερες έρευνες για τα θεραπευτικά εμβόλια κατά του καρκίνου

Οι έρευνες των τελευταίων ετών δεν δίνουν μια μονοσήμαντη απάντηση: καταγράφονται ενθαρρυντικά ευρήματα, αλλά παραμένουν και ουσιαστικά ερωτήματα χωρίς απάντηση.

• Σε μελέτη του 2024 με τίτλο “Individualised neoantigen therapy mRNA-4157 (V940) plus pembrolizumab versus pembrolizumab monotherapy in resected melanoma (KEYNOTE-942): a randomised, phase 2b study”, αξιολογήθηκε εξατομικευμένο εμβόλιο mRNA σε συνδυασμό με ανοσοθεραπεία. Σε 157 ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση για μελάνωμα, ο σχετικός κίνδυνος υποτροπής ή θανάτου ήταν περίπου 44% χαμηλότερος σε σύγκριση με τη χορήγηση μόνο ανοσοθεραπείας.
• Η μελέτη του 2024 “A phase 1 trial of human telomerase reverse transcriptase (hTERT) vaccination combined with therapeutic strategies to control immune-suppressor mechanisms” εξέτασε εμβόλιο κατά της τελομεράσης. Σε 29 ασθενείς με προχωρημένους συμπαγείς όγκους εμφάνισε αποδεκτό προφίλ ασφάλειας και προκάλεσε στοχευμένη ανοσολογική απόκριση, χωρίς να καταγραφεί αντικειμενική ανταπόκριση των όγκων.
• Σύμφωνα με την ανασκόπηση του 2026 “Cancer vaccines: comprehensive review”, οι προοπτικές των θεραπευτικών εμβολίων είναι ενθαρρυντικές, κυρίως όταν χορηγούνται μαζί με ανοσοθεραπείες. Τα εμβόλια που στοχεύουν αντιγόνα κοινά σε πολλούς όγκους, όπως η τελομεράση, ωστόσο, αντιμετωπίζουν δυσκολίες λόγω της ανοσολογικής ανοχής.

Τι κατέγραψαν οι κλινικές μελέτες του UCPVax σε πάνω από 360 ασθενείς

Όπως αναφέρει η ερευνητική ομάδα, μέχρι σήμερα τέσσερις κλινικές δοκιμές έχουν εξετάσει την ασφάλεια, την ανεκτικότητα και τη δραστικότητα του εμβολίου σε περισσότερους από 360 ασθενείς. Παράλληλα, πέντε ακόμη δοκιμές βρίσκονται σε εξέλιξη ή προετοιμάζονται.

Στην πρώτη δοκιμή, η οποία αφορούσε ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο του πνεύμονα, στοχευμένη ανοσολογική απόκριση εμφανίστηκε στο 87% των συμμετεχόντων μετά από έξι ενέσεις. Για όσους ανταποκρίθηκαν ανοσολογικά, η διάμεση επιβίωση ήταν μεγαλύτερη από 11 μήνες, ενώ σε μία περίπτωση καταγράφηκε πλήρης υποχώρηση του καρκίνου.

Παρότι τα δεδομένα αυτά είναι ενθαρρυντικά, δεν αρκούν από μόνα τους για να αποδείξουν ότι το εμβόλιο παρατείνει την επιβίωση. Χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες με ομάδες σύγκρισης.

Οι ερευνητές εξετάζουν και τον συνδυασμό του UCPVax με καθιερωμένες ανοσοθεραπείες, μεταξύ άλλων με αναστολείς σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος. Σε ορισμένους καρκίνους που συνδέονται με τον ιό HPV έχουν αναφερθεί πλήρεις υποχωρήσεις της νόσου, καθώς και σημαντική συρρίκνωση των όγκων.

«Δεν είναι μια θαυματουργή θεραπεία. Πρέπει να συνδυάζεται με άλλες θεραπείες, αλλά μπορεί να προσφέρει περισσότερο χρόνο στους ασθενείς», αναφέρει ο Adotévi, σύμφωνα με το RMC.

Γλοιοβλάστωμα: Τα ευρήματα της τυχαιοποιημένης κλινικής δοκιμής

Μεγάλο μέρος της έρευνας στρέφεται πλέον στο γλοιοβλάστωμα, έναν από τους πιο επιθετικούς κακοήθεις όγκους του εγκεφάλου. Η τυχαιοποιημένη δοκιμή MATVAC-1 εξετάζει το εμβόλιο σε ασθενείς με αυτή τη μορφή καρκίνου. Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, οκτώ ασθενείς ήταν ακόμη εν ζωή δύο χρόνια μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας.

«Διαγνώστηκα τον Νοέμβριο του 2022 και δέχτηκα αμέσως να συμμετάσχω σε αυτή την κλινική δοκιμή. Σήμερα, ο όγκος έχει εξαφανιστεί εντελώς. Αυτό το εμβόλιο είναι πραγματικά μια ελπίδα για εμάς», λέει η Wanda, ασθενής με ιδιαίτερα επιθετικό όγκο στον εγκέφαλο, σύμφωνα με τη La Voix du Nord.

Οι συγκεκριμένες περιπτώσεις δημιουργούν ελπίδες, αλλά δεν τεκμηριώνουν ακόμη την αποτελεσματικότητα του εμβολίου στο γλοιοβλάστωμα. Για να φανεί αν η θεραπεία βελτιώνει πράγματι την επιβίωση, πρέπει να αξιολογηθούν τα συνολικά αποτελέσματα της δοκιμής και να αντιπαραβληθούν με εκείνα της ομάδας ελέγχου.

Πότε αναμένεται να είναι διαθέσιμο το UCPVax

Η ερευνητική ομάδα της Μπεζανσόν αναζητά έξι εκατομμύρια ευρώ για να χρηματοδοτήσει τις επόμενες κλινικές δοκιμές, με έμφαση στις μελέτες φάσης III. Επιδιώκει να καταστεί εφικτή η πρώτη άδεια κυκλοφορίας το 2032, υπό την προϋπόθεση ότι τα ευρήματα θα επιβεβαιώσουν την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του εμβολίου και ότι οι αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές θα χορηγήσουν την απαιτούμενη έγκριση.

Το UCPVax εξακολουθεί να αποτελεί πειραματική θεραπεία και δεν διατίθεται ως καθιερωμένη επιλογή για την αντιμετώπιση του καρκίνου. Η δυνατότητα συμμετοχής σε κλινική δοκιμή καθορίζεται από συγκεκριμένους παράγοντες, μεταξύ των οποίων ο τύπος καρκίνου, το στάδιο της νόσου και η συνολική κατάσταση της υγείας του ασθενούς.

Για πληροφορίες σχετικά με ενδεχόμενη συμμετοχή σε μελέτη, οι ενδιαφερόμενοι χρειάζεται να συμβουλευτούν τον θεράποντα ογκολόγο τους. Εκείνος μπορεί να διαπιστώσει ποιες δοκιμές δέχονται ασθενείς και να έρθει σε επαφή με τα αρμόδια ερευνητικά κέντρα.