Μακροζωία: Γιατί οι γυναίκες ζουν περισσότερο από τους άνδρες

Οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερο μέσο προσδόκιμο ζωής από τους άνδρες, παρότι διαγιγνώσκονται συχνότερα με αυτοάνοσα νοσήματα. Η συνύπαρξη αυτών των διαφορών απασχολεί επί χρόνια την επιστημονική κοινότητα. Νέα μελέτη εξετάζει πώς μεταβάλλεται το ανοσοποιητικό σύστημα στη διάρκεια της γήρανσης.

Σε περίπου 3,8 εκατομμύρια κύτταρα του ανοσοποιητικού, από 1.828 υγιείς ανθρώπους ηλικίας 19 έως 97 ετών, εξέτασαν τη γονιδιακή δραστηριότητα ερευνητές της Ιατρικής Σχολής Duke-NUS στη Σιγκαπούρη. Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Nature Communications, διαπιστώνει ότι η ανοσολογική γήρανση ακολουθεί διαφορετικές πορείες σε γυναίκες και άνδρες, κάτι που ενδέχεται να συνδέεται με τις διαφορές στην υγεία τους.

Δύο φάσεις με πιο έντονες μεταβολές στο ανοσοποιητικό

Οι αλλαγές στην άμυνα του οργανισμού με την πάροδο του χρόνου δεν ήταν ομοιόμορφες. Η ανάλυση ανέδειξε δύο περιόδους αυξημένων μεταβολών στη γονιδιακή δραστηριότητα: περίπου στα 40 και μετά τα 60 έτη. Γύρω στην πρώτη περίοδο, οι κυριότερες αλλαγές αφορούσαν τα Τ κύτταρα που συντονίζουν την ανοσολογική απόκριση. Στη δεύτερη, ξεχώρισαν τα Τ κύτταρα που εντοπίζουν και καταστρέφουν μολυσμένα ή μη φυσιολογικά κύτταρα.

Οι συγκεκριμένες ηλικίες αποτυπώνουν τάσεις στα δεδομένα και δεν αποτελούν ακριβή σημεία καμπής για κάθε άτομο. Ακόμη, οι ερευνητές συνέκριναν συμμετέχοντες διαφορετικών ηλικιών, χωρίς να παρακολουθήσουν τα ίδια άτομα επί δεκαετίες.

Το «τίμημα» της γυναικείας ανοσολογικής άμυνας

Σημαντικό εύρημα της έρευνας ήταν η εικόνα των κυτταροτοξικών Τ κυττάρων, τα οποία συμβάλλουν στην εξουδετέρωση απειλών. Στις γυναίκες, η δραστηριότητα γονιδίων που σχετίζονται με την ενεργοποίησή τους αυξανόταν σε όλες τις ηλικίες που εξετάστηκαν. Στους άνδρες, αντίθετα, η αύξηση εμφανιζόταν νωρίτερα και ακολουθούσε σταθεροποίηση.

Η πιο παρατεταμένη ενεργοποίηση στις γυναίκες ενδέχεται να συμβάλλει στην εξήγηση των διαφορών στην αντιμετώπιση των λοιμώξεων. Παράλληλα, η διαρκής κινητοποίηση της άμυνας μπορεί να συνοδεύεται από φλεγμονή. Οι ερευνητές εξετάζουν, επομένως, αν τα διαφορετικά αυτά μοτίβα συνδέονται με τα συχνότερα αυτοάνοσα νοσήματα στις γυναίκες, όπου το ανοσοποιητικό επιτίθεται σε υγιείς ιστούς.

Περισσότερη δραστηριότητα σε ορισμένα γονίδια δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ισχυρότερη προστασία. Για να λειτουργεί σωστά, το ανοσοποιητικό χρειάζεται να ενεργοποιείται όταν υπάρχει απειλή, αλλά και να ρυθμίζει κατάλληλα την αντίδρασή του.

Τα κοινά στοιχεία της ανοσολογικής γήρανσης

Ωστόσο, οι ερευνητές κατέγραψαν και ομοιότητες. Όσο αυξανόταν η ηλικία, υποχωρούσε η δραστηριότητα γονιδίων που στηρίζουν βασικές λειτουργίες κυτταρικής συντήρησης, ενώ παράλληλα ενισχύονταν μοριακές ενδείξεις φλεγμονής. Το ίδιο μοτίβο εντοπίστηκε σε πολλούς από τους τύπους ανοσοκυττάρων που εξετάστηκαν.

Το διαφορετικό «ρολόι» γήρανσης του ανοσοποιητικού

Η ερευνητική ομάδα ανέπτυξε, επιπλέον, υπολογιστικά μοντέλα που υπολογίζουν την ηλικία από τη γονιδιακή δραστηριότητα των ανοσοκυττάρων. Τα μοντέλα που εκπαιδεύτηκαν χωριστά με στοιχεία για γυναίκες και άνδρες έδωσαν ακριβέστερες εκτιμήσεις από ένα ενιαίο μοντέλο.

Τα μοντέλα αυτά αποτελούν ερευνητικά εργαλεία: αποτυπώνουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις διαφορετικές διαδρομές της γήρανσης, αλλά δεν προβλέπουν το προσδόκιμο ζωής ενός ανθρώπου. Στο μέλλον, τα ευρήματα θα μπορούσαν να συμβάλουν σε πιο στοχευμένες προσεγγίσεις για την πρόληψη και την αντιμετώπιση παθήσεων, με συνεκτίμηση της ηλικίας και των βιολογικών διαφορών μεταξύ των φύλων.