Αντιγήρανση: Κοινό ρινικό σπρέι για το μπούκωμα μπορεί να είναι το κλειδί, σύμφωνα με νέα μελέτη

Ένα φάρμακο που βρισκόταν «μπροστά στα μάτια τους» εντόπισαν ερευνητές, αφού εξέτασαν 6.000 σκευάσματα για πιθανές αντιγηραντικές ιδιότητες. Νέα έρευνα σε ανθρώπους και πειραματικά μοντέλα συμπεριέλαβε την οξυμεταζολίνη στις πιθανές υποψήφιες ουσίες κατά της γήρανσης. Τι έδειξαν τα ευρήματα για τη μακροζωία.

Ρινικό σπρέι για το μπούκωμα ενδέχεται να σχετίζεται με μεγαλύτερη μακροζωία, σύμφωνα με νέα έρευνα

Για να παρατείνουν τα χρόνια που ζούμε με καλή υγεία, οι επιστήμονες εξετάζουν όλο και συχνότερα φάρμακα που υπάρχουν ήδη. Καθώς αυτά έχουν εγκριθεί για χρήση σε ανθρώπους, η διερεύνησή τους για τη γήρανση μπορεί να αποδειχθεί ταχύτερη και λιγότερο δαπανηρή από την ανάπτυξη εντελώς νέων μορίων.

Με χιλιάδες διαθέσιμα σκευάσματα, όμως, δεν είναι εύκολο να επιλεγούν εκείνα που αξίζει να μελετηθούν. Για να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα, ερευνητική ομάδα από το Northeastern University και την Ιατρική Σχολή του Harvard σχεδίασε ένα νέο σύστημα αναζήτησης. Η μέθοδος παρουσιάστηκε στη μελέτη του 2026 με τίτλο «Network-driven discovery of repurposable drugs targeting hallmarks of aging», η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Aging.

Τι έχουν δείξει πρόσφατες μελέτες για την επαναχρησιμοποίηση φαρμάκων ενάντια στη γήρανση

Και άλλες έρευνες έχουν εξετάσει φάρμακα που έχουν ήδη λάβει έγκριση.

• Η ανασκόπηση του 2026 “Progress in anti-ageing drug research for age-related diseases: A review“ αναφέρει ότι εννέα ευρέως γνωστά φάρμακα, ανάμεσά τους η ασπιρίνη και η μετφορμίνη, εμφανίζουν προοπτικές σε μοντέλα οργανισμών. Ωστόσο, η αξιοποίησή τους σε κλινικές εφαρμογές εξακολουθεί να είναι δύσκολη.
• Σε μελέτη του 2025 με τίτλο “The geroprotectors trametinib and rapamycin combine additively to extend mouse healthspan and lifespan“, ο συνδυασμός ραπαμυκίνης και τραμετινίμπης αύξησε τη διάρκεια ζωής των ποντικιών και περιόρισε σημαντικά τη φλεγμονή.
• Το άρθρο του 2025 “The ongoing challenge of slowing ageing through drug discovery“ επισημαίνει πως κανένα φάρμακο για την αντιμετώπιση της γήρανσης δεν έχει αποδείξει αποτελεσματικότητα σε υψηλής ποιότητας τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές με ανθρώπους. Πρόκειται για σημαντικό περιορισμό που χρειάζεται να συνεκτιμηθεί.

Ποια είναι η λειτουργία της νέας μεθόδου

Η προσέγγιση συσχετίζει φάρμακα με σύνολα γονιδίων και πρωτεϊνών που συνδέονται με τα λεγόμενα σημάδια της γήρανσης (hallmarks of aging). Πρόκειται για μεταβολές που συσσωρεύονται στον οργανισμό όσο περνούν τα χρόνια, όπως η υποχώρηση της ενεργειακής λειτουργίας των κυττάρων.

Αρχικά, οι επιστήμονες επέλεξαν 1.250 γονίδια που είχαν ήδη συσχετιστεί με ένα ή περισσότερα σημάδια γήρανσης. Έπειτα τα καταχώρισαν σε υφιστάμενη βάση δεδομένων για τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ πρωτεϊνών, η οποία περιλαμβάνει πάνω από μισό εκατομμύριο συνδέσεις.

Από τη χαρτογράφηση προέκυψε ότι τα γονίδια που σχετίζονται με τη γήρανση δεν κατανέμονται τυχαία: συγκεντρώνονται σε ορισμένες «γειτονιές» γύρω από κάθε σημάδι. Όταν οι περιοχές αυτές επικαλύπτονται, υπάρχει δυνατότητα να εντοπιστούν φάρμακα που ενδέχεται να επηρεάζουν ταυτόχρονα περισσότερα από ένα σημάδια.

«Αν τα γονίδια ήταν σκορπισμένα τυχαία, δεν θα υπήρχε τρόπος ένα φάρμακο να τα επηρεάσει στοχευμένα, γιατί θα ήταν παντού», σημειώνει ο Μπνάγια Γκρος, ερευνητής δικτύων στο Northeastern University, όπως μεταδίδει το ScienceAlert.

Ο ίδιος προσθέτει: «Η ανακάλυψή μας είναι ότι τα γονίδια της γήρανσης βρίσκονται σε πολύ συγκεκριμένες περιοχές, μια πολύ συγκεκριμένη γειτονιά, που σας επιτρέπει να βρείτε φάρμακα που δρουν σε αυτή τη γειτονιά».

Η οξυμεταζολίνη ανάμεσα σε 6.442 φάρμακα

Στο επόμενο στάδιο, οι ερευνητές συνέκριναν τις «γειτονιές» με 6.442 φάρμακα που περιλαμβάνονται σε αναγνωρισμένη φαρμακευτική βάση δεδομένων. Ενσωμάτωσαν επίσης ένα επιπρόσθετο κριτήριο: όχι μόνο ποια γονίδια στοχεύει κάθε φάρμακο, αλλά και κατά πόσο επιταχύνει ή επιβραδύνει διεργασίες της γήρανσης.

Με αυτόν τον τρόπο εντοπίστηκε η οξυμεταζολίνη. Διατίθεται χωρίς ιατρική συνταγή ως ρινικό σπρέι για το μπούκωμα, ως οφθαλμικές σταγόνες για τα κόκκινα μάτια, αλλά και ως τοπική κρέμα για την ερυθρότητα που προκαλεί η ροδόχρους ακμή.

Μέχρι τώρα, το συγκεκριμένο φάρμακο δεν είχε συσχετιστεί με τη μελέτη της μακροζωίας. Η νέα μέθοδος, ωστόσο, υπέδειξε ότι ενδέχεται να ενισχύει την επικοινωνία ανάμεσα στα κύτταρα — μια λειτουργία που φυσιολογικά εξασθενεί με την ηλικία, επηρεάζοντας πολλές βιολογικές διαδικασίες.

Μεταξύ των άλλων ουσιών που έδειξαν προοπτικές ήταν η ασπιρίνη, η οποία ήδη εξετάζεται για πιθανές αντιγηραντικές ιδιότητες, καθώς και επιπλέον ενώσεις που χρειάζεται να διερευνηθούν σε κύτταρα, ζώα και, στη συνέχεια, σε ανθρώπους.

Η μελέτη δεν αποτελεί θεραπεία για τη γήρανση

Ο ερευνητής δικτύων στο Northeastern University Άλμπερτ-Λάσλο Μπαράμπασι διευκρινίζει: «Η μελέτη αυτή δεν προσφέρει θεραπεία για τη γήρανση, ούτε αποδεικνύει ότι κάποιο συγκεκριμένο φάρμακο θα παρατείνει τη ζωή των ανθρώπων».

«Προσφέρει έναν χάρτη προς επεμβάσεις που μπορούν να ελεγχθούν σε κύτταρα, ζώα και τελικά σε ανθρώπους», προσθέτει. Ο ίδιος, της οποίας τα μαλλιά έχουν ασπρίσει εδώ και χρόνια, παραδέχεται ότι συμμερίζεται την καθολική ευχή για ένα χάπι που θα επιβραδύνει την πορεία του χρόνου.

«Η πρόκληση είναι να καταλάβουμε ποια φάρμακα αξίζουν να ελεγχθούν», συμπληρώνει ο Μπαράμπασι. Οι ερευνητές επισημαίνουν στο άρθρο τους ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν το δυναμικό της γενετικής τεκμηρίωσης γύρω από τα σημάδια της γήρανσης για τον εντοπισμό υποψήφιων φαρμάκων που προάγουν την υγιή μακροζωία.

Η γήρανση συνδέεται, πάντως, με πολλαπλές αιτίες, ενώ οι θεραπείες του μέλλοντος ενδέχεται να χρειαστεί να αντιμετωπίζουν περισσότερα από ένα σημάδια ταυτόχρονα. Μέθοδοι που εξετάζουν παράλληλα ποια φάρμακα μπορεί να είναι πιο χρήσιμα και για ποιους λόγους φέρνουν την επιστήμη πιο κοντά σε θεραπείες ικανές να επιβραδύνουν ουσιαστικά το βιολογικό ρολόι.