Σιωπηλό έμφραγμα: Συμπτώματα, αίτια, αντιμετώπιση και πρόληψη

Το σιωπηλό έμφραγμα είναι καρδιακή προσβολή που προκαλεί ήπια ή ασυνήθιστα συμπτώματα, τα οποία μπορεί να μη συνδέσει κανείς με την καρδιά, ή δεν προκαλεί καθόλου συμπτώματα. Παρ’ όλα αυτά, στερεί από την καρδιά την απαραίτητη ροή αίματος και οξυγόνου και μπορεί να προκαλέσει βλάβη, όπως κάθε άλλο έμφραγμα. Συχνά γίνεται αντιληπτό εβδομάδες ή μήνες αργότερα.

Τι είναι το σιωπηλό έμφραγμα

Το έμφραγμα του μυοκαρδίου συμβαίνει όταν δεν φτάνει αρκετό αίμα και οξυγόνο στον καρδιακό μυ, με αποτέλεσμα να τραυματίζεται. Συνήθως, ένας θρόμβος εμποδίζει τη ροή του αίματος σε μία από τις στεφανιαίες αρτηρίες. Λιγότερο συχνά, η αιτία είναι ένας σπασμός της στεφανιαίας αρτηρίας ή τραυματισμός του τοιχώματός της.

Το έμφραγμα μπορεί να συμβεί είτε κάποιος κοιμάται είτε είναι ξύπνιος. Μπορεί να εμφανιστεί μετά από έντονη σωματική ή συναισθηματική καταπόνηση ή όταν κάποιος αυξήσει απότομα τη σωματική του δραστηριότητα. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι περίπου ένα στα πέντε έως δύο στα πέντε εμφράγματα είναι σιωπηλά. Ενδέχεται να είναι συχνότερα στις γυναίκες και στα άτομα με διαβήτη.

Συμπτώματα

Το συνηθισμένο έμφραγμα μπορεί να προκαλέσει επίμονη πίεση, βάρος ή σφίξιμο στο στήθος. Αντίθετα, τα συμπτώματα του σιωπηλού εμφράγματος μπορεί να είναι ήπια ή να μην παραπέμπουν σε καρδιακό πρόβλημα. Σε αυτά μπορεί να περιλαμβάνονται:

• Πόνος στους μυς του στήθους ή στο πάνω μέρος της πλάτης.
• Πόνος στη γνάθο, στα χέρια ή στο πάνω μέρος της πλάτης.
• Δυσφορία στο πάνω μέρος του σώματος.
• Ανεξήγητη κόπωση που μπορεί να διαρκέσει αρκετές ημέρες.

Ο πόνος της στηθάγχης σταθερού τύπου εμφανίζεται συνήθως με την προσπάθεια και υποχωρεί με την ανάπαυση ή τη φαρμακευτική αγωγή. Ο πόνος του εμφράγματος, αντίθετα, δεν υποχωρεί με την ξεκούραση ή τα φάρμακα.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Η στεφανιαία νόσος είναι η συνηθέστερη αιτία σιωπηλού εμφράγματος. Πλάκες που περιέχουν χοληστερόλη συσσωρεύονται στις στεφανιαίες αρτηρίες και περιορίζουν την ποσότητα αίματος που φτάνει στον καρδιακό μυ. Αν σχηματιστεί θρόμβος πάνω σε μια πλάκα, μπορεί να εμποδίσει εντελώς τη ροή αίματος πλούσιου σε οξυγόνο. Χωρίς γρήγορη αποκατάσταση της κυκλοφορίας, τμήμα του καρδιακού μυός μπορεί να νεκρωθεί.

Ορισμένοι παράγοντες που μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφράγματος είναι:

• Η έλλειψη τακτικής σωματικής δραστηριότητας.
• Η συχνή κατανάλωση τροφίμων με πολλή χοληστερόλη, αλάτι και ανθυγιεινά λιπαρά.

Υπάρχουν επίσης παράγοντες που δεν μπορούν να αλλάξουν, όπως:

• Ιστορικό καρδιοπάθειας στη βιολογική οικογένεια.
• Η καταγωγή από τους αυτόχθονες πληθυσμούς της Αμερικής, τους Μεξικανοαμερικανούς, τους μαύρους ή τους ιθαγενείς της Χαβάης.

Πιθανές επιπλοκές

Η καθυστέρηση στην αναζήτηση βοήθειας μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή βλάβη της καρδιάς και, αν δεν παρασχεθεί έγκαιρη φροντίδα, να απειλήσει τη ζωή. Το σιωπηλό έμφραγμα μπορεί να οδηγήσει σε μη φυσιολογικούς καρδιακούς ρυθμούς ή καρδιακή ανεπάρκεια. Οι ερευνητές έχουν επίσης εντοπίσει συσχέτιση ανάμεσα στα σιωπηλά εμφράγματα και τα ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια.

Διάγνωση και αντιμετώπιση

Επειδή τα συμπτώματα μπορεί να απουσιάζουν ή να μην είναι χαρακτηριστικά, το σιωπηλό έμφραγμα συχνά διαγιγνώσκεται εβδομάδες ή μήνες αργότερα, κατά την αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας. Ακόμη κι αν δεν είναι βέβαιο ότι πρόκειται για έμφραγμα, κάθε πιθανό έμφραγμα είναι επείγον περιστατικό.

Καλέστε αμέσως το 166 αν πιστεύετε ότι παθαίνετε έμφραγμα. Το ασθενοφόρο είναι η ασφαλέστερη επιλογή για γρήγορη αντιμετώπιση: οι διασώστες μπορούν να αρχίσουν τη φροντίδα μόλις φτάσουν και να τη συνεχίσουν κατά τη μεταφορά στο νοσοκομείο. Μην περιμένετε να υποχωρήσουν τα συμπτώματα.

Ο τηλεφωνητής μπορεί να σας καθοδηγήσει σχετικά με το αν πρέπει να πάρετε ασπιρίνη για την πρόληψη θρόμβων. Οι διασώστες μπορούν επίσης να χορηγήσουν φάρμακα κατά τη διακομιδή.

Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει φάρμακα και επεμβάσεις. Η αγγειοπλαστική μπορεί να διευρύνει ένα αγγείο που έχει στενέψει ή φράξει. Συχνά τοποθετείται στεντ, ένας μικρός σωλήνας που βοηθά το αγγείο να παραμείνει ανοιχτό και να περνά το αίμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται επέμβαση αορτοστεφανιαίας παράκαμψης, ώστε το αίμα να παρακάμπτει το φραγμένο σημείο.

Ανάρρωση και μακροπρόθεσμη φροντίδα

Η ανάρρωση από αγγειοπλαστική μπορεί να διαρκέσει έως μία εβδομάδα. Μετά από επέμβαση παράκαμψης, η πλήρης ανάρρωση μπορεί να χρειαστεί μερικούς μήνες.

Μετά το εξιτήριο, είναι σημαντικό να συνεχίσετε τα φάρμακα που σας έχουν συνταγογραφηθεί. Ορισμένα, όπως οι στατίνες και άλλα φάρμακα για τη χοληστερόλη, μπορεί να χρειαστεί να λαμβάνονται μακροχρόνια ή εφ’ όρου ζωής. Αν έχει τοποθετηθεί στεντ, πιθανόν να χρειαστεί να παίρνετε αντιαιμοπεταλιακό φάρμακο για έξι έως 12 μήνες, ώστε να παραμείνει ανοιχτό.

Μετά το έμφραγμα μπορεί να αισθάνεστε κόπωση, λύπη ή άγχος. Σε ορισμένους ανθρώπους βοηθά η συμμετοχή σε ομάδα υποστήριξης, όπου μπορούν να συζητήσουν με άλλους που έχουν περάσει παρόμοια εμπειρία. Η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες, όπως το περπάτημα, μπορεί να γίνει σταδιακά, συχνά μέσα σε λίγες εβδομάδες. Η πορεία διαφέρει ανάλογα με τη βλάβη στην καρδιά, αλλά πολλοί άνθρωποι επιστρέφουν σταδιακά στις συνήθεις δραστηριότητές τους και διατηρούν ενεργή ζωή.

Μετά από σιωπηλό έμφραγμα χρειάζονται τακτικοί ιατρικοί έλεγχοι. Ανάλογα με την περίπτωση, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει νέο ηλεκτροκαρδιογράφημα ή υπερηχοκαρδιογράφημα.

Πρόληψη και φροντίδα της καρδιάς

Η ασπιρίνη και οι στατίνες μπορεί να βοηθήσουν στην πρόληψη εμφράγματος, αλλά μην ξεκινήσετε να τις παίρνετε χωρίς να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Άλλα μέτρα που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου είναι:

• Αποφύγετε τα προϊόντα καπνού.
• Περιορίστε τα αλκοολούχα ποτά.
• Διαχειριστείτε το άγχος.
• Προσπαθήστε να διατηρείτε βάρος που είναι υγιές για εσάς.
• Εντάξτε τη σωματική δραστηριότητα στις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας.
• Επιλέγετε τροφές που ωφελούν την καρδιά.

Η σωστή διαχείριση προβλημάτων υγείας που αυξάνουν τον κίνδυνο μπορεί επίσης να βοηθήσει στην πρόληψη. Είναι δυνατό να συμβεί και δεύτερο έμφραγμα, γι’ αυτό ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού σας. Η καρδιακή αποκατάσταση, που συνδυάζει ενημέρωση και σωματική δραστηριότητα, μπορεί να είναι χρήσιμη.

Για οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με φάρμακα, θεραπεία ή αλλαγές στη φροντίδα της καρδιάς σας, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.

Πηγές

• American Academy of Family Physicians, «Silent Heart Attacks», τελευταία ενημέρωση 11/2023, πρόσβαση 25/6/2024.
• American Heart Association, «What is a Silent Heart Attack», τελευταία ανασκόπηση 2/2/2024, πρόσβαση 25/6/2024.
• Kolesova MV, Minor S. «Silent Myocardial Infarction: A Case Report». Cureus. 22 Αυγούστου 2023;15(8):e43906.
• Merkler AE, Bartz TM, Kamel H, κ.ά. «Silent Myocardial Infarction and Subsequent Ischemic Stroke in the Cardiovascular Health Study». Neurology. 3 Αυγούστου 2021;97(5):e436-e443.
• National Heart, Lung, and Blood Institute (ΗΠΑ), «What Is a Heart Attack», τελευταία ενημέρωση 24/3/2022, πρόσβαση 25/6/2024.