Γονείς και αυτοπεποίθηση παιδιών: Η Dr. Becky Kennedy για τα όρια και τις δυσκολίες

Η αυτοπεποίθηση των παιδιών δεν σημαίνει ότι αισθάνονται πάντα καλά με τον εαυτό τους, αλλά ότι μαθαίνουν να τον εμπιστεύονται — ακόμη και όταν περνούν δύσκολες στιγμές. Η κλινική ψυχολόγος Dr. Becky Kennedy μιλά για τα όρια, την επικύρωση των συναισθημάτων και το γιατί οι γονείς δεν χρειάζεται να απομακρύνουν κάθε εμπόδιο από τον δρόμο των παιδιών.

Η Dr. Becky Kennedy είναι κλινική ψυχολόγος, ιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλος της Good Inside και συγγραφέας τριών μπεστ σέλερ των New York Times. Είναι γνωστή σε εκατομμύρια γονείς ως Dr. Becky και προτείνει μια προσέγγιση που στηρίζεται σε δύο βασικούς ρόλους των γονέων: να θέτουν όρια και να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα των παιδιών. Μαζί με την Carter’s δημιούργησε το Childhood Confidence Project, ένα δωρεάν πρόγραμμα για γονείς. Είναι απόφοιτος του Duke και ζει στη Νέα Υόρκη με τον σύζυγό της και τα τρία παιδιά τους.

Πώς μπορεί ένας γονιός να νιώθει μεγαλύτερη σιγουριά;

Liz Tenety: Σήμερα μιλάμε για το πώς μεγαλώνουμε παιδιά με αυτοπεποίθηση, κάτι που συνδέεται και με τη σιγουριά των γονέων. Τι σας κάνει να αισθάνεστε πιο σίγουρη ως μητέρα;

Dr. Becky Kennedy: Δεν θεωρώ ποτέ δεδομένο ότι έχω τη σωστή απάντηση. Μπορεί να ακούγεται περίεργο, αλλά δεν είμαι προσκολλημένη στη σωστή απάντηση. Αυτό που έχει σημασία για μένα είναι να έχω έναν τρόπο να σκέφτομαι τα προβλήματα. Με κάνει να αναρωτιέμαι πόσο διαφορετικά είναι τα ερωτήματα «Τι να κάνω; Τι να πω;» από το «Τι συμβαίνει πραγματικά εδώ; Ποιος είναι ο δικός μου ρόλος;». Είναι πολύ διαφορετικά ερωτήματα. Για μένα, η γονεϊκή αυτοπεποίθηση προκύπτει από το να έχω έναν σταθερό τρόπο να σκέφτομαι τις δύσκολες στιγμές. Αυτό που μειώνει την αυτοπεποίθησή μας είναι ότι κάθε φορά που κάτι δυσκολεύει με το παιδί μας νιώθουμε πως ξεκινάμε από την αρχή. Δεν νιώθω σίγουρη επειδή ξέρω ότι μπορώ να χειριστώ καλά κάθε περίσταση, αλλά επειδή πιστεύω ότι μπορώ να τη σκεφτώ και να την επεξεργαστώ.

Ποιος είναι ο ρόλος του γονέα;

Liz Tenety: Αναφέρατε ότι έχει σημασία να γνωρίζουμε ποιος είναι ο ρόλος μας. Ποια είναι η περιγραφή της δουλειάς ενός γονέα;

Dr. Becky Kennedy: Πιστεύω ότι ο γονέας έχει σχεδόν πάντα δύο ρόλους. Ο ένας είναι να θέτει όρια. Είναι ένα κομμάτι που λείπει από τη σύγχρονη γονεϊκότητα· έχουμε διορθώσει υπερβολικά την πορεία μας προς την αντίθετη κατεύθυνση. Τα όρια είναι αποφάσεις που παίρνω για το παιδί μου και τις οποίες, σχεδόν αναπόφευκτα, δεν του αρέσει να ακολουθήσει σήμερα, αλλά είναι καλές για τον άνθρωπο που χρειάζεται να γίνει αύριο. Τα όρια είναι πράγματα που λέμε στο παιδί μας ότι θα κάνουμε εμείς και δεν απαιτούν από το παιδί να κάνει κάτι. Συχνά νομίζουμε ότι βάζουμε όριο ενώ στην πραγματικότητα κάνουμε ένα αίτημα. «Σε παρακαλώ, σταμάτα να πηδάς στον καναπέ. Μη χτυπάς τον αδελφό σου». Αυτά είναι αιτήματα, όχι όρια. Όριο είναι η δήλωση της απολύτως εύλογης γονεϊκής εξουσίας μου.

Ο άλλος ρόλος μας είναι να παραμένουμε συνδεδεμένοι με τα παιδιά και να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι συμφωνούμε ούτε ότι αφήνουμε τα συναισθήματά τους να καθορίζουν τη συμπεριφορά μας. Σημαίνει απλώς ότι βλέπουμε τα συναισθήματά τους ως πραγματικά. Αυτοί οι δύο ρόλοι, πιστεύω, απαντούν στα ερωτήματα που τα παιδιά θέτουν διαρκώς, έστω και ασυνείδητα: «Είμαι ασφαλής; Με βλέπουν και με καταλαβαίνουν;»

Αυτοπεποίθηση σημαίνει εμπιστοσύνη στον εαυτό

Liz Tenety: Θεωρείτε ότι ήσασταν παιδί με αυτοπεποίθηση;

Dr. Becky Kennedy: Δεν πιστεύω ότι αυτοπεποίθηση σημαίνει να αισθάνεσαι καλά με τον εαυτό σου όλη την ώρα. Πιστεύω ότι σημαίνει να εμπιστεύεσαι τον εαυτό σου. Λέω πάντα στους γονείς ότι δεν σημαίνει να νιώθεις πως είσαι ο καλύτερος. Παραδόξως, σημαίνει να εμπιστεύεσαι ότι είναι εντάξει να είσαι ο εαυτός σου ακόμη κι όταν δεν είσαι ο καλύτερος. Όταν μεγάλωνα, εμπιστευόμουν τον εαυτό μου; Ένιωθα ότι ήταν εντάξει να είμαι εγώ, ακόμη κι όταν κάτι ήταν πολύ δύσκολο; Όχι. Ήμουν παιδί με έντονη τελειομανία. Πιθανότατα είχα αρκετές εξωτερικές επιτυχίες μεγαλώνοντας — καλούς βαθμούς, θέση στην πρώτη ομάδα ποδοσφαίρου και τα σχετικά — ώστε να μπορώ να στηρίζω σε αυτές την καλή εικόνα που είχα για τον εαυτό μου. Ξέρουμε ότι αυτό μπορεί να λειτουργήσει για ένα διάστημα στην παιδική ηλικία, αλλά αργότερα σε προλαβαίνει και καταρρέει με μεγάλο κόστος.

Όταν τα παιδιά προσανατολίζονται αποκλειστικά στην επιτυχία, κατά κάποιον τρόπο τα προετοιμάζουμε για μια ζωή που στενεύει. Θέλω τα παιδιά μου να δοκιμάζουν πολλά διαφορετικά πράγματα και να λένε: «Ναι, θα δοκιμάσω για εκείνη την ομάδα. Μπορεί να μη με επιλέξουν, αλλά ας δούμε». Αυτό είναι αυτοπεποίθηση.

Όταν οι γονείς μπορούν να κάνουν τα πάντα πιο εύκολα

Liz Tenety: Τι θεωρείτε ιδιαίτερο στη σημερινή συγκυρία για τους γονείς;

Dr. Becky Kennedy: Μπορεί να ακούγεται αστείο, αλλά ποτέ δεν ήταν ευκολότερο για έναν γονιό να κάνει τη ζωή του παιδιού του πιο εύκολη. Και πιστεύω ότι αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε όταν μιλάμε για αυτοπεποίθηση και ανθεκτικότητα. Βλέπεις κάποιον να έχει κάτι και είναι φυσικό να σκέφτεσαι: «Το χρειάζομαι κι εγώ αμέσως». Κάνουμε τεράστια ζημιά στα παιδιά μας όταν συνδυάζουμε την κορύφωση αυτής της επιθυμίας με τη δυνατότητα να αποκτήσουν αυτό που θέλουν εκείνη τη στιγμή.

Το είδα και με τη δική μου κόρη. Έλειπε για ένα διάστημα το καλοκαίρι και μου έστειλε ένα χειρόγραφο γράμμα: «Δεν έχω αρκετά μπικίνι. Μπορείς να μου στείλεις δύο από αυτά που άφησα στο σπίτι;». Έπειτα έγραψε: «Πολλές φίλες μου έχουν αυτή τη μάρκα. Ίσως είναι πολύ ακριβή, αλλά θα ήθελα ένα». Ήξερα ότι θα μιλούσαμε στο τηλέφωνο σε λίγες μέρες. Στο τέλος της κλήσης τής είπα: «Παρεμπιπτόντως, δεν ανέφερες τα μπικίνι». Και μου απάντησε: «Α, ναι, δεν τα χρειάζομαι. Δεν πειράζει».

Δεν μπορώ να σας περιγράψω πόσο με επηρέασε αυτό ως γονέα. Το ότι πέρασε λίγος χρόνος επέτρεψε στην επιθυμία και στον πανικό της να υποχωρήσουν· τελικά δεν την ένοιαζε καν. Και επειδή δεν ήταν ποτέ πιο εύκολο να απομακρύνουμε αυτά τα εμπόδια, δεν ήταν ποτέ πιο δύσκολο να μεγαλώσουμε παιδιά πραγματικά ικανά, με αυτοπεποίθηση και ανθεκτικότητα.

Δεν είναι δουλειά των γονέων να κάνουν τα παιδιά ευτυχισμένα

Liz Tenety: Επί γενιές, οι γονείς λένε: «Θέλω απλώς το παιδί μου να είναι ευτυχισμένο». Τι πιστεύετε γι’ αυτό;

Dr. Becky Kennedy: Ο κόσμος το λέει συχνά παρεμπιπτόντως. Μιλάμε για τα παιδιά μας σε ένα δείπνο και κάποιος λέει: «Θέλω απλώς το παιδί μου να είναι ευτυχισμένο». Είμαι σίγουρη ότι ο σύζυγός μου με κοιτάζει πάντα σαν να λέει: «Μην το κάνεις. Σε παρακαλώ, άφησέ το να περάσει». Μερικές φορές το αφήνω, άλλες όμως λέω: «Όχι, δεν θέλουμε απλώς αυτό». Δεν πιστεύω ότι είναι δουλειά μας να κάνουμε τα παιδιά μας ευτυχισμένα. Θα έλεγα μάλιστα ότι, αν έχετε έστω και ασυνείδητα την αντίληψη πως αυτός είναι ο ρόλος σας, δεν προετοιμάζετε το παιδί για την ευτυχία, αλλά — για να το πω όσο πιο άμεσα μπορώ — για πολύ άγχος και ευθραυστότητα.

Μεγάλο μέρος της ικανότητας που χρειάζεται κανείς ως ενήλικας προκύπτει από το εύρος των καταστάσεων που έμαθε να διαχειρίζεται στην παιδική ηλικία. Τρεις από τις καλύτερές μου φίλες ήταν στην ίδια τάξη στη Β΄ Δημοτικού, ενώ εγώ όχι. Πιστεύω ότι όταν το παιδί μου γίνει 40 ετών θα σκέφτεται ποιοι ήταν στην τάξη του; Καθόλου. Δεν έχει σημασία η τάξη, αλλά το «κύκλωμα» που χτίζεται. Ξέρετε όμως τι θα συμβεί όταν γίνω 40; Θα δω μια παρέα μητέρων να τρώει μεσημεριανό χωρίς εμένα. Θα δω ανθρώπους στη δουλειά να παίρνουν προαγωγή πριν από εμένα. Πρέπει να μπορούμε να διαχειριστούμε τη ζήλια, τη λύπη και το αίσθημα ότι μας αφήνουν απ’ έξω, ώστε να υπάρχει χώρος και για την ευτυχία.

Πώς να στηρίξετε ένα παιδί που δυσκολεύεται

Liz Tenety: Ο μαθητής μου στη Γυμνασίου είδε ότι είχε μηδέν στον βαθμό του και η πρώτη μου παρόρμηση ήταν να του πω: «Μην ανησυχείς, θα το αντιμετωπίσουμε μαζί». Μου φάνηκε πολύ δύσκολο να τον αφήσω να δυσκολευτεί.

Dr. Becky Kennedy: Θέλω να σταθούμε σε εκείνη τη στιγμή, όταν το παιδί σου παίρνει μηδέν, γιατί και πάλι τείνουμε να σκεφτόμαστε με απόλυτους όρους. Δεν πιστεύω καθόλου ότι πρέπει να είσαι μαζί του στο αυτοκίνητο και να λες: «Χάλια. Ναι, το μηδέν είναι χάλια. Ναι, βρες μόνος σου τη λύση». Υπάρχουν πολλά ενδιάμεσα. Και έχει ενδιαφέρον η φράση «Δεν θέλω να ανησυχείς γι’ αυτό». Πιστεύω ότι αυτό που προσπαθούμε να πούμε είναι: «Δεν θέλω να θεωρήσεις αυτή τη στιγμή απόδειξη για το ποιος είσαι».