Πόνος στον αυχένα: Αίτια, συμπτώματα, αντιμετώπιση και πρόληψη

Ο πόνος στον αυχένα, γνωστός και ως αυχεναλγία, μπορεί να διαρκέσει από λίγες ημέρες έως χρόνια, ανάλογα με την αιτία. Συχνές αιτίες είναι η σωματική καταπόνηση, η κακή στάση του σώματος, το ψυχικό στρες, η οστεοαρθρίτιδα, η στένωση της σπονδυλικής στήλης, η κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου, η πίεση σε νεύρο, οι όγκοι και άλλες παθήσεις.

Τι είναι ο πόνος στον αυχένα

Ο αυχένας, ή αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, βρίσκεται κάτω από το κεφάλι. Πόνος στον αυχένα είναι ο πόνος μέσα ή γύρω από αυτή την περιοχή και αποτελεί συχνό σύμπτωμα πολλών τραυματισμών και παθήσεων.

Ο πόνος μπορεί να είναι αξονικός, δηλαδή να εντοπίζεται κυρίως στον αυχένα, ή ριζιτικός, όταν αντανακλά προς άλλες περιοχές, όπως οι ώμοι ή τα χέρια. Μπορεί να είναι οξύς, με διάρκεια από λίγες ημέρες έως έξι εβδομάδες, ή χρόνιος, όταν επιμένει για περισσότερο από τρεις μήνες.

Αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να δυσκολέψει τις καθημερινές δραστηριότητες και να επηρεάσει την ποιότητα ζωής. Οι περισσότερες αιτίες δεν είναι σοβαρές και βελτιώνονται με συντηρητικές μεθόδους, όπως παυσίπονα, άσκηση και διαχείριση του στρες.

Συμπτώματα

Ο πόνος στον αυχένα μπορεί να εκδηλωθεί με:

• Οξύ ή καυστικό πόνο.
• Πόνο που ξεκινά από τον αυχένα και επεκτείνεται στους ώμους ή στα χέρια.
• Δυσκαμψία στον αυχένα, στους ώμους και στο πάνω μέρος της πλάτης.
• Δυσκολία να στρέψετε τον αυχένα ή να γείρετε το κεφάλι.
• Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στους ώμους ή στα χέρια.

Ο πόνος στον αυχένα είναι συχνός και αφορά το 10% έως 20% των ενηλίκων. Εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες, ενώ η πιθανότητα εμφάνισής του αυξάνεται με την ηλικία.

Πιθανά αίτια

Εκτός από την καταπόνηση και την κακή στάση του σώματος, ο πόνος μπορεί να σχετίζεται με οστεοαρθρίτιδα, στένωση της σπονδυλικής στήλης, κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου, πίεση σε νεύρο, όγκους ή άλλες παθήσεις.

• Ψυχικό στρες: Όταν είστε αγχωμένοι, μπορεί να σφίγγετε τους μυς του αυχένα, προκαλώντας πόνο και δυσκαμψία. Πολλοί άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται ότι κάνουν αυτή την κίνηση όταν νιώθουν στρες ή ταραχή, μέχρι να αρχίσει να πονά ο αυχένας τους.

Διάγνωση

Συνήθως, το ιατρικό ιστορικό και η κλινική εξέταση αρκούν για να διερευνηθεί η αιτία. Αρχικά, ο γιατρός αποκλείει σοβαρές καταστάσεις, όπως πίεση στον νωτιαίο μυελό, μυελοπάθεια, λοίμωξη ή καρκίνο.

• Ιατρικό ιστορικό: Ο γιατρός θα ρωτήσει για προηγούμενους τραυματισμούς στον αυχένα, οι οποίοι μπορεί να έχουν προκαλέσει αυχενικό σύνδρομο μετά από απότομη κίνηση ή κήλη δίσκου. Μπορεί επίσης να ρωτήσει για την εργασία και άλλες δραστηριότητες που καταπονούν τον αυχένα, καθώς και για τον πόνο: πότε άρχισε, πού εντοπίζεται, πόσο διαρκεί και πόσο έντονος είναι.
• Κλινική εξέταση: Θα ελέγξει τη θέση του κεφαλιού και του αυχένα, το εύρος κίνησης, καθώς και τους μυς για ευαισθησία ή ενδείξεις καταπόνησης.
• Απεικονιστικές εξετάσεις: Συνήθως δεν είναι απαραίτητες. Μπορεί, ωστόσο, να χρειαστούν αν υπάρχει υποψία σοβαρού τραυματισμού ή αν ο έντονος πόνος δεν βελτιώνεται.

Σε σπάνιες περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει πρόσθετες εξετάσεις.

Αντιμετώπιση και ανακούφιση στο σπίτι

Η αντιμετώπιση αποσκοπεί στην ανακούφιση του πόνου και στη βελτίωση της κινητικότητας. Οι περισσότερες αιτίες υποχωρούν σταδιακά και μπορούν να αντιμετωπιστούν στο σπίτι, με τις οδηγίες του γιατρού.

• Θερμότητα: Κάντε ένα ζεστό ντους ή τοποθετήστε μια ζεστή πετσέτα ή θερμοφόρα στη χαμηλότερη ρύθμιση πάνω στο σημείο του πόνου για 15 λεπτά, κάθε λίγες ώρες. Η θερμότητα χαλαρώνει τους μυς και ενισχύει την κυκλοφορία του αίματος.
• Κρύο: Τοποθετήστε παγοκύστη ή σακούλα με κατεψυγμένα λαχανικά τυλιγμένη σε λεπτή πετσέτα, για να προστατεύσετε το δέρμα, για 15 λεπτά κάθε λίγες ώρες. Το κρύο συστέλλει τα αιμοφόρα αγγεία και μειώνει τη φλεγμονή και το πρήξιμο. Αμέσως μετά από τραυματισμό, προτιμήστε το κρύο αντί για τη θερμότητα.
• Άσκηση: Ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού για ασκήσεις που μπορούν να ανακουφίσουν τον πόνο και να βελτιώσουν το εύρος κίνησης. Μην κάνετε ασκήσεις αν έχετε σοβαρό τραυματισμό στον αυχένα ή πιεσμένο νεύρο.
• Μείωση του στρες: Η ενσυνειδητότητα, ο διαλογισμός, οι ασκήσεις αναπνοής και η γιόγκα μπορεί να βοηθήσουν στην ανακούφιση της σωματικής έντασης που συμβάλλει στον πόνο.

Οι περισσότερες αιτίες δεν απαιτούν χειρουργική επέμβαση. Μπορεί να χρειαστεί χειρουργείο, αν ένας ή περισσότεροι σπόνδυλοι έχουν μετατοπιστεί ή πιέζουν τα νεύρα. Σε περίπτωση έντονου πόνου, μπορεί να χρειαστεί παρακολούθηση από ειδικό στη σπονδυλική στήλη ή στον πόνο.

Πόσο διαρκεί ο πόνος στον αυχένα

Ο χρόνος ανάρρωσης εξαρτάται από την αιτία. Ο πόνος που οφείλεται σε συνηθισμένα προβλήματα, όπως η καταπόνηση και το στρες, συνήθως βελτιώνεται μέσα σε μία ή δύο εβδομάδες. Μπορεί, ωστόσο, να χρειαστούν μερικοί μήνες μέχρι να εξαφανιστεί εντελώς.

Πώς να προλάβετε τον πόνο στον αυχένα

• Διατηρήστε σωστή στάση: Τοποθετήστε υπολογιστές και κινητά έτσι ώστε να μη χρειάζεται να σκύβετε ή να καταπονείτε τον αυχένα. Όταν κάθεστε, κρατήστε τους ώμους ευθυγραμμισμένους και την πλάτη ίσια. Ρυθμίστε ανάλογα και το κάθισμα του αυτοκινήτου.
• Ρυθμίστε τη θέση ύπνου: Αν κοιμάστε ανάσκελα ή στο πλάι, χρησιμοποιήστε μαξιλάρι που στηρίζει το κεφάλι, ώστε ο αυχένας να ευθυγραμμίζεται με το υπόλοιπο σώμα. Αν κοιμάστε ανάσκελα, μπορείτε να βάλετε μαξιλάρι κάτω από τα γόνατα, ώστε να μειωθεί επιπλέον η πίεση στη μέση. Αποφύγετε να κοιμάστε μπρούμυτα με το κεφάλι γυρισμένο στο πλάι.
• Μείνετε δραστήριοι: Ορισμένες ασκήσεις που βοηθούν στην ανακούφιση του πόνου μπορούν να συμβάλουν και στην πρόληψή του. Αν εργάζεστε καθιστοί για πολλές ώρες, κάντε τακτικά διαλείμματα για να κινείστε και να τεντώνετε όλο το σώμα, μαζί με τους μυς του αυχένα.
• Μην κουβαλάτε βαριά αντικείμενα στους ώμους: Αποφύγετε βαριές τσάντες ή αποσκευές στον ώμο και προτιμήστε τσάντες ή αποσκευές με ρόδες.
• Ενδυναμώστε τους εκτείνοντες μυς της άνω πλάτης: Με την ηλικία είναι φυσιολογικό να μειώνεται η δύναμή τους. Αυτό μπορεί να κάνει τους ώμους να γέρνουν προς τα εμπρός και το κεφάλι να προβάλλει μπροστά από τη σπονδυλική στήλη, αυξάνοντας την καταπόνηση στον αυχένα και στο πάνω μέρος της πλάτης.

Ασκήσεις που μπορούν να βοηθήσουν στην ενδυνάμωση των εκτεινόντων μυών της άνω πλάτης είναι:

• Σύσφιξη ωμοπλατών: Πιέστε τις ωμοπλάτες μεταξύ τους 10 φορές.
• Όρθια push-ups: Κάντε 10 push-ups σε κάσα πόρτας, επιτρέποντας στους ώμους να κινηθούν πιο μπροστά από τα χέρια.
• Κωπηλατική με λάστιχο: Στερεώστε τη μέση ενός λάστιχου γυμναστικής σε πόμολο. Σταθείτε όρθιοι, κρατήστε ένα άκρο σε κάθε χέρι και τραβήξτε τα χέρια προς τη μέση 10 φορές.

Πότε να επικοινωνήσετε με γιατρό

Επικοινωνήστε με γιατρό αν ο πόνος στον αυχένα δυσκολεύει την εργασία ή άλλες καθημερινές δραστηριότητες. Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να αποτελεί ένδειξη επείγουσας κατάστασης. Ζητήστε ιατρική βοήθεια αν ο πόνος:

• Εμφανίστηκε μετά από ατύχημα.
• Συνοδεύεται από απώλεια ελέγχου της κύστης ή του εντέρου.
• Επιμένει είτε κινείστε είτε μένετε ακίνητοι.
• Συνοδεύεται από πονοκέφαλο, ζάλη, ναυτία ή εμετό.
• Εμφανίζεται μαζί με ρίγος, πυρετό ή ανεξήγητη απώλεια βάρους.
• Συνοδεύεται από μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα χέρια, στους ώμους ή στα πόδια.
• Συνοδεύεται από αδυναμία στα πόδια ή απώλεια συντονισμού στα χέρια ή στα πόδια.
• Δεν βελτιώνεται με μη συνταγογραφούμενα φάρμακα.
• Δεν έχει βελτιωθεί μετά από μία εβδομάδα.

Ο αυχένας στηρίζει το κεφάλι, το οποίο ζυγίζει κατά μέσο όρο περίπου 4,5 κιλά, και το διατηρεί ευθυγραμμισμένο με το υπόλοιπο σώμα. Η παρατεταμένη καταπόνηση μπορεί να επιβαρύνει την περιοχή. Η σωστή στάση και τα τακτικά διαλείμματα για κίνηση και διατάσεις μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη. Για την αξιολόγηση του πόνου και την επιλογή κατάλληλης αντιμετώπισης, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.