Μεσημεριανός ύπνος: Ποιος είναι ο ρόλος του στην άνοια

Για πολλούς, ο μεσημεριανός ύπνος αποτελεί μια ευχάριστη καθημερινή συνήθεια. Νεότερες έρευνες, ωστόσο, υποδεικνύουν ότι το πόσο συχνά κοιμάται κανείς στη διάρκεια της ημέρας ενδέχεται να σχετίζεται με μεγαλύτερο κίνδυνο άνοιας.

Στη μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Journals of Gerontology, Series A: Biological Sciences and Medical Sciences, εξετάστηκε κατά πόσο οι συνήθειες του μεσημεριανού ύπνου συνδέονται με την εμφάνιση άνοιας σε άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω.

Ο ψυχολόγος και ειδικός στην Έρευνα Ύπνου Δρ Adam Spira ηγήθηκε της ερευνητικής ομάδας του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, η οποία ανέλυσε στοιχεία για 995 ηλικιωμένους. Όταν ξεκίνησε η παρακολούθηση, κανείς τους δεν είχε διαγνωσμένη ή πιθανή άνοια.

Η διάμεση διάρκεια της παρακολούθησης ήταν πέντε έτη. Στο διάστημα αυτό, συμπτώματα πιθανής άνοιας εμφάνισαν 417 συμμετέχοντες, ποσοστό 41,9%.

Άνοια: Ποιοι ηλικιωμένοι είχαν υψηλότερο κίνδυνο

Σε σύγκριση με όσους κοιμούνταν σπάνια ή δεν κοιμούνταν καθόλου μέσα στην ημέρα, όσοι έπαιρναν μεσημεριανό ύπνο καθημερινά ή τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας εμφάνισαν ποσοστό άνοιας υψηλότερο κατά 48%, σύμφωνα με τα ευρήματα.

Υψηλότερη συσχέτιση με την άνοια καταγράφηκε και σε όσους αποκοιμιούνταν την ημέρα χωρίς να το καταλαβαίνουν. Η συνήθεια αυτή συνδέθηκε ειδικότερα με κατά 39% υψηλότερο ποσοστό εμφάνισης άνοιας.

Σημασία φάνηκε να έχει και η διάρκεια του ύπνου. Για τους ηλικιωμένους που κοιμούνταν έως και 30 λεπτά, το ποσοστό άνοιας ήταν κατά 40% υψηλότερο από ό,τι για όσους δεν συνήθιζαν να κοιμούνται την ημέρα.

Οι σύντομοι ύπνοι, όπως και όσοι ήταν συχνότεροι, συσχετίστηκαν επίσης με αυξημένο κίνδυνο για προβλήματα μνήμης.

Στην έρευνα εξετάστηκε επιπλέον η ποιότητα της νυχτερινής ανάπαυσης. Η υπνική άπνοια, οι διαταραχές ύπνου και η ανεπαρκής ξεκούραση τη νύχτα μπορεί να αυξάνουν την ανάγκη για ύπνο κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Στους παράγοντες που συνυπολογίστηκαν ήταν η ηλικία, το φύλο, το κάπνισμα, ο δείκτης μάζας σώματος, διάφορες παθήσεις και τα προβλήματα νυχτερινού ύπνου. Μετά τις σχετικές προσαρμογές, η συχνή υπνηλία και ο ακούσιος ύπνος εξακολουθούσαν να συνδέονται σημαντικά με μεγαλύτερο κίνδυνο άνοιας.

Μπορεί ο μεσημεριανός ύπνος να προκαλεί άνοια;

Τα αποτελέσματα, επισημαίνουν οι επιστήμονες, δεν αποδεικνύουν ότι ο μεσημεριανός ύπνος προκαλεί άνοια. Επειδή πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, καταγράφονται συσχετίσεις, χωρίς να τεκμηριώνεται σχέση αιτίας και αποτελέσματος.

Η σύνδεση ανάμεσα στη γνωστική λειτουργία και τον ύπνο μπορεί, μάλιστα, να λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις. Εγκεφαλικές μεταβολές που συνδέονται με την ανάπτυξη άνοιας ενδέχεται να προκαλούν αυξημένη υπνηλία στη διάρκεια της ημέρας. Επομένως, η συχνότερη ανάγκη για ύπνο μπορεί να σηματοδοτεί ότι έχουν ήδη αρχίσει νευροεκφυλιστικές αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου.

Ο Δρ Spira επισημαίνει: «ο συχνότερος μεσημεριανός ύπνος ενδέχεται να αποτελεί δείκτη εγκεφαλικών μεταβολών και όχι απαραίτητα αιτία τους».

Άνοια: Πότε η υπνηλία μέσα στην ημέρα χρειάζεται προσοχή

Ένας μεσημεριανός ύπνος πού και πού δεν αποτελεί αιτία ανησυχίας, διευκρινίζουν οι ειδικοί. Χρειάζεται, όμως, διερεύνηση όταν ένας ηλικιωμένος αρχίζει ξαφνικά να κοιμάται πολύ πιο συχνά, αποκοιμιέται χωρίς να το θέλει ή έχει έντονη υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Με την ιατρική αξιολόγηση μπορεί να διερευνηθεί αν υπάρχουν αλλαγές στη γνωστική λειτουργία, διαταραχές του ύπνου ή άλλα προβλήματα υγείας.

Οι ερευνητές σχεδιάζουν να επεκτείνουν τη μελέτη στο μέλλον, προκειμένου να διευκρινιστεί αν ο συχνός μεσημεριανός ύπνος αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου ή πρώιμη ένδειξη νευρολογικών αλλαγών στον εγκέφαλο.

Το κύριο συμπέρασμα δεν είναι ότι πρέπει να σταματήσουμε να κοιμόμαστε το μεσημέρι. Είναι σημαντικό, ωστόσο, να παρατηρούμε ουσιαστικές μεταβολές στις συνήθειες του ύπνου, καθώς μπορεί να αποτελούν χρήσιμη ένδειξη για την έγκαιρη παρακολούθηση της υγείας του εγκεφάλου.