Η μετφορμίνη αποτελούσε επί δεκαετίες τη συνήθη φαρμακευτική επιλογή των γιατρών για ασθενείς με προδιαβήτη που κινδύνευαν να εμφανίσουν διαβήτη τύπου 2. Μια νέα, εκτεταμένη ανάλυση θέτει πλέον υπό αμφισβήτηση αυτή την καθιερωμένη πρακτική.
Τα φάρμακα GLP-1, ευρύτερα γνωστά ως «ενέσεις αδυνατίσματος», ενδέχεται να έχουν μεγαλύτερα οφέλη: συνδέονται με συχνότερη επαναφορά του σακχάρου σε φυσιολογικές τιμές, λιγότερες νέες διαγνώσεις διαβήτη και μικρότερο κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού. Τα ευρήματα παρουσιάζονται στο συνέδριο της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (AHA)*, αλλά παραμένουν προκαταρκτικά. Αξίζει να εξεταστούν τόσο τα στοιχεία όσο και οι επιφυλάξεις.
Της Ρούλας Σκουρογιάννη
Η μελέτη για τα GLP-1 και τη μετφορμίνη
Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν ιατρικά αρχεία 256.492 ενηλίκων με προδιαβήτη και παχυσαρκία. Η μία περίπου ομάδα λάμβανε φάρμακο GLP-1 και η άλλη μετφορμίνη, γενόσημο που αντιμετωπίζεται ως «χρυσός κανόνας» για τον προδιαβήτη. Στα φάρμακα GLP-1 που εξετάστηκαν περιλαμβάνονταν η σεμαγλουτίδη, η τιρζεπατίδη, η λιραγλουτίδη και η δουλαγλουτίδη.
Μέχρι τώρα, οι περισσότερες έρευνες για τα GLP-1 είχαν επικεντρωθεί σε άτομα με ήδη διαγνωσμένο διαβήτη τύπου 2. Η συγκεκριμένη ανάλυση εξέτασε νωρίτερο στάδιο, όταν η νόσος μπορεί ακόμη να αναστραφεί. Ο προδιαβήτης αφορά μεγάλο μέρος του πληθυσμού: βάσει των στατιστικών της AHA για το 2026, σχεδόν τέσσερις στους δέκα ενήλικες στις ΗΠΑ έχουν την πάθηση.
Τι έδειξαν τα ευρήματα σε βάθος τριετίας
Κατά την τριετή παρακολούθηση, η πιθανότητα ομαλοποίησης του αυξημένου σακχάρου ήταν κατά 50% υψηλότερη στους ασθενείς που λάμβαναν GLP-1 από ό,τι σε εκείνους που έπαιρναν μετφορμίνη. Παράλληλα, εμφάνισαν κατά 31% μικρότερο κίνδυνο να εξελιχθεί η κατάστασή τους σε διαβήτη τύπου 2 και κατά 41% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία.
Στην περίληψη της μελέτης** αναφέρονται και ευρήματα για την καρδιαγγειακή υγεία: η λήψη GLP-1 συσχετίστηκε με 15% λιγότερα εμφράγματα, 20% λιγότερα εγκεφαλικά και 25% λιγότερα περιστατικά καρδιακής ανεπάρκειας. Οι περιπτώσεις κολπικής μαρμαρυγής, αρρυθμίας που μπορεί να αυξήσει έως και πέντε φορές τον κίνδυνο εγκεφαλικού, ήταν επίσης μειωμένες κατά 8%.
Πώς εξηγούνται ενδεχομένως τα οφέλη
Η μείωση του σωματικού βάρους αποτελεί την πιθανότερη εξήγηση. Ο Δρ Ρόμπερτ Έκελ, πρώην πρόεδρος της AHA που δεν έλαβε μέρος στην έρευνα, σημείωσε ότι η απώλεια βάρους είναι γνωστό ότι βοηθά στην πρόληψη του διαβήτη τύπου 2. Συνήθως, τα GLP-1 επιφέρουν μεγαλύτερη απώλεια βάρους από τη μετφορμίνη, ενώ όλοι οι συμμετέχοντες είχαν παχυσαρκία. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν τεκμηριώνουν ότι το βάρος εξηγεί από μόνο του το όφελος.
Πρώιμη εξέταση των GLP-1 για επιλεγμένους ασθενείς
Ο επικεφαλής της έρευνας, Δρ Βινίσιους ντε Σόουζα Μπαρζόν Σέρα, ερευνητής στο τμήμα καρδιαγγειακής ιατρικής της Mayo Clinic στο Σκότσντεϊλ της Αριζόνα, δήλωσε ότι η έρευνα ενισχύει το επιχείρημα υπέρ της πιο πρώιμης χρήσης των φαρμάκων GLP-1 σε συγκεκριμένους ασθενείς, χωρίς να χρειάζεται να περιμένουμε την εμφάνιση διαβήτη τύπου 2. Παράλληλα, τόνισε ότι η μετφορμίνη εξακολουθεί να αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής, καθώς είναι ασφαλής, φθηνή και έχει μακρά παρουσία στην κλινική πράξη. Αυτό δεν σημαίνει, επομένως, ότι τα GLP-1 πρέπει να αντικαταστήσουν τη μετφορμίνη.
Περιορισμοί και πρακτικά ζητήματα της μελέτης
Τα στοιχεία προέρχονται από ιατρικά αρχεία και όχι από τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή· κατά συνέπεια, καταγράφουν συσχετίσεις και δεν αποδεικνύουν αιτιώδη σχέση. Επίσης, οι ανακοινώσεις σε συνέδρια της AHA δεν έχουν αξιολογηθεί από ανεξάρτητους επιστημονικούς εμπειρογνώμονες, οπότε τα ευρήματα παραμένουν προκαταρκτικά μέχρι να δημοσιευτούν σε επιστημονικό περιοδικό. Τέλος, τα τέσσερα φάρμακα αναλύθηκαν συνολικά ως μία κατηγορία, χωρίς ξεχωριστή αξιολόγηση πιθανών διαφορών μεταξύ τους.
Σημαντικές παράμετροι είναι και το κόστος και η συνέπεια στη θεραπεία. Ενδεικτικά, στη Βρετανία οι νεότερες ενέσιμες θεραπείες μπορεί να φτάνουν τις 300 λίρες τον μήνα, πολύ περισσότερο από τη μετφορμίνη. Παράλληλα, δανική πληθυσμιακή μελέτη είχε διαπιστώσει ότι άτομα με προδιαβήτη στα οποία χορηγούνταν GLP-1 σταματούσαν συχνότερα τη θεραπεία σε σύγκριση με όσους έπαιρναν μετφορμίνη, μολονότι η μείωση του σακχάρου ήταν μεγαλύτερη.
Πώς μεταφράζονται τα ευρήματα για τους ασθενείς
Για τα άτομα με προδιαβήτη, το βασικό μήνυμα παραμένει ελπιδοφόρο: η πορεία προς τον διαβήτη μπορεί να ανακοπεί ή ακόμη και να αντιστραφεί. Τα νέα στοιχεία υποδηλώνουν ότι στο μέλλον μπορεί να υπάρχουν αποτελεσματικότερες επιλογές από τη μετφορμίνη για ορισμένους ασθενείς, ιδίως για όσους έχουν και παχυσαρκία. Ωστόσο, η επιλογή θεραπείας πρέπει να γίνεται από τον θεράποντα γιατρό με γνώμονα το ατομικό προφίλ κινδύνου και όχι αποκλειστικά τα ευρήματα ενός συνεδρίου. Η ισορροπημένη διατροφή, η άσκηση και η απώλεια βάρους εξακολουθούν να αποτελούν βασικούς πυλώνες της πρόληψης.
Περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν στους ακόλουθους συνδέσμους:
*https://professional.heart.org/en/meetings/scientific-sessions?utm_source=Sailthru&utm_medium=Newsletter&utm_campaign=Health-Rounds&utm_term=110326&lctg=63e121d07a7ced439a0e2587
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/prodiavitis-mporoyn-ta-farmaka-glp-1-na-prosferoyn-kalyteri-prolipsi-apo-ti-metformini/27927
