Διατροφικές διαταραχές: Η τροφή ως δοσολογημένο φάρμακο για τους ασθενείς

«Στις διατροφικές διαταραχές η τροφή είναι δοσολογημένο φάρμακο. Οι ασθενείς θέλουν να γίνουν καλά, αλλά δεν μπορούν να πάρουν μόνοι τους αυτό το φάρμακο. Ο υποσιτισμένος εγκέφαλος δεν λειτουργεί όπως πριν: τα νευρωνικά κυκλώματα που ρυθμίζουν την πείνα, τον φόβο και τις συνήθειες κάνουν το φαγητό να μοιάζει με απειλή και κρατούν τον ασθενή εγκλωβισμένο στη νόσο. Η υποστηριζόμενη θεραπευτική σίτιση με εμπλοκή των υποστηρικτών είναι η συνθήκη που διασφαλίζει ότι ο ασθενής θα λάβει τη δόση του, γεύμα με γεύμα»

Τη συγκεκριμένη θέση διατυπώνει η ψυχολόγος Μαρία Τσιάκα, με αφορμή την ανακοίνωση των ευρημάτων μελέτης του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών για την υποστηριζόμενη θεραπευτική σίτιση. Η παρουσίαση θα γίνει στο 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών και Συμπεριφορικών Ψυχοθεραπειών, το οποίο θα διεξαχθεί στη Θεσσαλονίκη από τις 6 έως τις 8 Νοεμβρίου.

«Το τραπέζι είναι το πεδίο όπου ο ασθενής έρχεται αντιμέτωπος με τη νόσο. Εκεί συναντά αυτό που φοβάται περισσότερο και, με τη στήριξη της θεραπευτικής ομάδας και των υποστηρικτών του, διαπιστώνει σταδιακά ότι αυτό που φοβάται δεν συμβαίνει. Τα πρώτα μας αποτελέσματα δείχνουν ότι, όταν ο ασθενής είναι κλινικά σταθερός, η θεραπεία αυτή μπορεί να γίνει με ασφάλεια και εκτός νοσοκομείου, με την οικογένεια ενεργά δίπλα του σε κάθε βήμα», προσθέτει η κυρία Τσιάκα.

Τα αρχικά αποτελέσματα της μελέτης

Τα πρώτα στοιχεία από τη θεραπευτική προσέγγιση είναι ενθαρρυντικά· σε αυτήν έλαβαν μέρος 40 ασθενείς. Η μελέτη διερευνά την υποστηριζόμενη θεραπευτική σίτιση εκτός νοσοκομείου, μέθοδο που διεθνώς έχει εξεταστεί κυρίως σε άτομα που νοσηλεύονται. Κατά τους τρεις μήνες της έρευνας καταγράφηκε μείωση 58% στον περιορισμό της τροφής και 36% στη συνολική συμπτωματολογία των διατροφικών διαταραχών.

Στο δείγμα περιλαμβάνονταν 38 γυναίκες και δύο άνδρες, ηλικίας 12 έως 57 ετών, με μέσο όρο τα 22 έτη. Νευρική ανορεξία είχε η πλειονότητα των συμμετεχόντων (76,9%), ενώ 15,4% είχαν νευρική βουλιμία και 7,7% διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας. Οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτηματολόγια όταν άρχισαν τη θεραπεία και ξανά τρεις μήνες μετά. Παράλληλα με τον περιορισμό της τροφής, υποχώρησαν οι ανησυχίες σχετικά με τη διατροφή, το βάρος και το σχήμα του σώματος, όπως και τα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης. Η μείωση του στρες ήταν οριακή.

Πώς λειτουργεί το μοντέλο SITMS

Η παρέμβαση εφαρμόζει το μοντέλο SITMS (Supporter Inclusive Therapeutic Meal Support), που δημιούργησε η κυρία Τσιάκα. Στο πρόγραμμα προβλέπονται γεύματα θεραπευτικού χαρακτήρα με εξειδικευμένο κλινικό παρόντα, οργανωμένο διατροφικό πλάνο και προοδευτική έκθεση των ασθενών στις τροφές που φοβούνται. Ανάλογα με τις ανάγκες, συμμετέχουν γονείς, σύντροφοι ή αδέλφια· εκπαιδεύονται ώστε να προσφέρουν υποστήριξη και στο σπίτι.

Η έρευνα διεξήχθη στο Ελληνικό Κέντρο Διατροφικών Διαταραχών, αφού έλαβε έγκριση από την Επιτροπή Ηθικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Συντάκτριές της είναι η κυρία Τσιάκα και η κυρία Έλενα Διέτη. Οι ερευνήτριες επισημαίνουν ότι πρόκειται για προκαταρκτικά αποτελέσματα, καθώς δεν υπήρχε ομάδα σύγκρισης. Συνεπώς, δεν είναι δυνατόν να αποδοθεί με βεβαιότητα η καταγεγραμμένη βελτίωση αποκλειστικά στη συγκεκριμένη παρέμβαση. Η μελέτη εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξέλιξη και η επιστημονική ομάδα εξετάζει επιπλέον τον ρόλο της οικογένειας και την ποιότητα ζωής των ασθενών.