Σχέσεις με γονείς της γενιάς των baby boomers: Το μοτίβο που επαναλαμβάνεται στις συγκρούσεις

Γιατί οι γονείς της γενιάς των baby boomers συχνά αμύνονται αντί να ακούσουν και πώς μπορεί να ξεμπλοκάρει η συζήτηση.

Μία από τις πιο οδυνηρές συνειδητοποιήσεις για τα ενήλικα παιδιά είναι ότι οι γονείς τους ίσως δεν γίνουν ποτέ οι άνθρωποι που εξακολουθούν να ελπίζουν ότι θα γίνουν. Μπορεί να είστε 38, 48 ή 58 ετών, να έχετε καριέρα, παιδιά, στεγαστικό δάνειο και αρκετά καλή κατανόηση της συναισθηματικής σας ζωής, και παρ’ όλα αυτά, όταν μιλάτε στο τηλέφωνο με τη μητέρα σας, να νιώθετε ξανά 12 ετών.

Της λέτε ότι κάτι σας πλήγωσε. Εκείνη απαντά ότι είστε υπερβολικά ευαίσθητοι. Προσπαθείτε να εξηγήσετε γιατί σας ενόχλησε το σχόλιο. Σας θυμίζει ότι έκανε ό,τι καλύτερο μπορούσε. Στο τέλος της συζήτησης, δεν είστε βέβαιοι αν ζητάτε συγγνώμη, αν προσπαθείτε να σας καταλάβει ή αν ελπίζετε —για άλλη μία φορά— ότι αυτή τη φορά θα αντιδράσει διαφορετικά.

Δεν είναι πάντα αυτό που φαίνεται

Στη δουλειά με ενήλικα παιδιά που διαχειρίζονται συγκρούσεις με τους γονείς τους από τη γενιά των baby boomers, εμφανίζεται συχνά ένα συγκεκριμένο μοτίβο: το ενήλικο παιδί εκλαμβάνει την ακαμψία, την αμυντική στάση ή την άρνηση του γονέα ως ένδειξη ότι δεν νοιάζεται.

Μερικές φορές αυτή η ερμηνεία είναι σωστή. Υπάρχουν γονείς που είναι σκληροί, χειριστικοί, απαξιωτικοί ή απρόθυμοι να αναλάβουν ευθύνη. Συχνά, όμως, αυτό που μοιάζει με κακή πρόθεση συνδέεται και με μια διαφορά γενεών στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τη συναισθηματική ευθύνη, τη σύγκρουση και τον δεσμό.

Οι γονείς σας μεγάλωσαν με διαφορετικούς κανόνες

Πολλοί άνθρωποι της γενιάς των baby boomers μεγάλωσαν σε οικογένειες όπου τα παιδιά αναμενόταν να προσαρμόζονται στους ενήλικες και όχι το αντίστροφο. Τα συναισθήματα συχνά θεωρούνταν προσωπική υπόθεση, η πειθαρχία παρουσιαζόταν ως μέσο διαμόρφωσης του χαρακτήρα και οι γονείς δεν ήταν απαραίτητο να εξηγούν τη συμπεριφορά τους ή να αποκαθιστούν τη σχέση μετά από έναν καβγά. Για ορισμένους, η αγάπη εκφραζόταν με την παροχή των αναγκαίων, τις θυσίες και την υλική παρουσία. Η ιδέα ότι ένας γονέας πρέπει να αναγνωρίζει τη συναισθηματική εμπειρία του παιδιού —ακόμη κι όταν θυμάται διαφορετικά το γεγονός— μπορεί να τους φαίνεται ξένη ή ακόμη και κατηγορητική.

Το ενήλικο παιδί ζητά να αναγνωριστεί συναισθηματικά στο παρόν. Ο γονέας ακούει μια καταδίκη ολόκληρης της ιστορίας του ως μητέρα ή πατέρας.

Αυτό το υπόβαθρο μπορεί να εξηγήσει γιατί ένας γονέας απαντά στο «Αυτό με πλήγωσε» με το «Έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα» ή στο «Χρειάζομαι να με ακούσεις» με μια απαρίθμηση όλων όσων έχει κάνει για εσάς. Το ενήλικο παιδί ζητά να αναγνωριστεί συναισθηματικά στο παρόν. Ο γονέας ακούει μια καταδίκη ολόκληρης της ιστορίας του ως μητέρα ή πατέρας. Ο ένας προσπαθεί να μιλήσει για τον αντίκτυπο, ενώ ο άλλος υπερασπίζεται την πρόθεσή του. Έτσι, κάνουν δύο διαφορετικές συζητήσεις και στο τέλος και οι δύο νιώθουν ότι δεν τους καταλαβαίνουν.

Αυτό είναι το μοτίβο που χρειάζεται να κατανοήσουν τα ενήλικα παιδιά —όχι επειδή δικαιολογεί την επιβλαβή συμπεριφορά, αλλά επειδή μπορεί να αλλάξει το πώς θα κινηθούν στη συνέχεια.

Αποφύγετε την παγίδα της κλιμάκωσης

Αν ερμηνεύετε κάθε αμυντική απάντηση ως απόδειξη ότι ο γονέας σας δεν σας αγαπά, μπορεί να συνεχίσετε να εντείνετε τη διαφωνία, αναζητώντας μια μορφή αναγνώρισης που ίσως δεν είναι σε θέση να προσφέρει αυτή τη στιγμή.

Μπορεί να εξηγείτε περισσότερα, να δίνετε περισσότερα παραδείγματα, να παραθέτετε περισσότερα στοιχεία και να προσπαθείτε να διατυπώσετε το αίτημά σας με ολοένα μεγαλύτερη ακρίβεια. Στο μεταξύ, ο γονέας μπορεί να γίνεται ακόμη πιο αμετακίνητος, επειδή κάθε νέα εξήγηση τού μοιάζει με μία ακόμη κατηγορία απέναντι στην οποία πρέπει να αμυνθεί.

Κάντε ένα μικρότερο και σαφέστερο αίτημα

Μπορεί να βοηθήσει μια διαφορετική οπτική: αντί να αναρωτιέστε «Γιατί ο γονέας μου δεν παραδέχεται ότι με πλήγωσε;», δοκιμάστε να ρωτήσετε «Τι είδους απάντηση είναι πραγματικά σε θέση να μου δώσει αυτός ο άνθρωπος;». Αυτό δεν σημαίνει ότι αποδέχεστε την απάντηση ή ότι τη θεωρείτε αρκετή. Σημαίνει ότι αξιολογείτε την πραγματικότητα. Μπορεί να θέλετε να σας καταλάβει ο γονέας σας και ταυτόχρονα να αναγνωρίζετε ότι ίσως δεν διαθέτει το συναισθηματικό λεξιλόγιο, την ευελιξία ή την προθυμία να το κάνει.

Μερικές φορές, μια πιο αποτελεσματική συζήτηση ξεκινά με ένα μικρότερο και πιο συγκεκριμένο αίτημα. Αντί να ζητήσετε από τον γονέα σας να αναγνωρίσει ένα ολόκληρο μοτίβο συναισθηματικής παραμέλησης, μπορείτε να πείτε: «Όταν σου λέω ότι κάτι με δυσκολεύει, χρειάζομαι να με ακούσεις πριν μου πεις τι θα έπρεπε να είχα κάνει». Αντί να προσπαθήσετε να λύσετε όλη την ιστορία της σχέσης σας σε ένα οικογενειακό γεύμα, μπορείτε να πείτε: «Δεν σου ζητάω να συμφωνήσεις με τη δική μου ανάμνηση. Σου ζητάω να μη μου λες ότι τα βγάζω από το μυαλό μου».

Ο στόχος δεν είναι να περιορίσετε τις ανάγκες σας για να γίνουν πιο εύκολα αποδεκτές. Είναι να διατυπώσετε το αίτημα με αρκετή σαφήνεια, ώστε να διαπιστώσετε αν ο γονέας σας είναι πρόθυμος να ανταποκριθεί.

Το πλαίσιο δεν αποτελεί δικαιολογία

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να κατανοείτε τους περιορισμούς ενός γονέα και στο να οργανώνετε τη ζωή σας γύρω από αυτούς. Αν ένας γονέας απαξιώνει επανειλημμένα τα συναισθήματά σας, παραβιάζει τα όριά σας ή χρησιμοποιεί τις ενοχές για να σας ελέγχει, έχετε το δικαίωμα να περιορίσετε όσα μοιράζεστε μαζί του, να κάνετε πιο σύντομες επισκέψεις, να αρνηθείτε ορισμένες συζητήσεις ή να πάρετε απόσταση.

Η εξήγηση που σχετίζεται με τη γενιά δεν αποτελεί δικαιολογία. Μπορεί να προσφέρει ένα πλαίσιο, αλλά δεν αναιρεί τον αντίκτυπο ούτε σας υποχρεώνει να εκτίθεστε ξανά και ξανά στην ίδια πληγή.

Έχετε το δικαίωμα να πενθήσετε τον γονέα που είχατε ανάγκη

Είναι επίσης χρήσιμο να παρατηρήσετε αν εξακολουθείτε να προσεγγίζετε τον γονέα σας σαν να υπάρχει το σωστό επιχείρημα που θα του προσφέρει επιτέλους την παιδική εμπειρία που σας έλειψε. Αυτό είναι βαθιά ανθρώπινο. Θέλουμε οι γονείς μας να μας βλέπουν, να ενδιαφέρονται να μας γνωρίσουν και να αναλαμβάνουν την ευθύνη όταν μας πληγώνουν. Μερικές φορές, όμως, χρειάζεται να πενθήσουμε τον γονέα που είχαμε ανάγκη και να αποφασίσουμε τι είδους σχέση είναι εφικτή με τον γονέα που έχουμε πραγματικά.

Αυτό το πένθος μπορεί να συνυπάρχει με την αγάπη. Μπορείτε να κατανοείτε ότι η μητέρα σας έκανε ό,τι ήξερε και ταυτόχρονα να εύχεστε να είχε κάνει κάτι διαφορετικό. Μπορείτε να εκτιμάτε όσα σας πρόσφερε ο πατέρας σας και παράλληλα να αναγνωρίζετε όσα έλειπαν. Μπορείτε να δείχνετε κατανόηση για τις συνθήκες που διαμόρφωσαν τους γονείς σας, χωρίς να θεωρείτε δική σας ευθύνη να τις διορθώσετε.

Το πιο χρήσιμο ερώτημα ίσως δεν είναι αν οι γονείς σας είναι κακοί άνθρωποι ή αν ζητάτε πάρα πολλά. Ίσως είναι αν η σχέση που έχετε σήμερα μπορεί να αντέξει την ειλικρίνεια που θέλετε να εκφράσετε. Αν μπορεί, δοκιμάστε μια μικρότερη και πιο σαφή συζήτηση. Αν δεν μπορεί, τα όρια ίσως είναι πιο αποτελεσματικά από μια ακόμη προσπάθεια να τους πείσετε.

Το να μεγαλώνετε δεν σημαίνει πάντα ότι καταφέρνετε επιτέλους να κάνετε τους γονείς σας να σας καταλάβουν. Μερικές φορές σημαίνει ότι μαθαίνετε να βλέπετε τα όρια της σχέσης και να αποφασίζετε, με φροντίδα και χωρίς να εγκαταλείπετε τον εαυτό σας, τι θέλετε να κάνετε με αυτή τη γνώση.