Διαβήτης, παχυσαρκία και καρδιά: Η ιατρική παύει να τα αντιμετωπίζει χωριστά

Τα βασικά σημεία του 5ου Συνεδρίου «Προσεγγίζοντας τον Σακχαρώδη Διαβήτη στον Καρδιοπαθή»: σύγχρονες θεραπείες για τον διαβήτη και την παχυσαρκία, καρδιαγγειακός κίνδυνος, το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» και η συμβολή των νέων επιστημόνων.

Συχνά, ένα άτομο με διαβήτη, αυξημένο βάρος και καρδιοπάθεια χρειάζεται να επισκεφθεί τρεις διαφορετικές ειδικότητες. Κάθε γιατρός εστιάζει στο πεδίο του, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για μία ενιαία, αλληλένδετη νόσο. Αυτή η απόσταση ανάμεσα στην κλινική πράξη και την ενιαία φύση των νοσημάτων αποτέλεσε αφετηρία για το 5ο Συνέδριο «Προσεγγίζοντας τον Σακχαρώδη Διαβήτη στον Καρδιοπαθή», το οποίο έγινε στις 30 και 31 Οκτωβρίου 2026, στο Κεντρικό Κτήριο του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Στο επίκεντρο τέθηκαν οι νεότερες εξελίξεις για τον σακχαρώδη διαβήτη, την παχυσαρκία και τα καρδιονεφρομεταβολικά νοσήματα.

Πάνω από 190 ομιλητές σε διεπιστημονικό συνέδριο

Για δεύτερη διαδοχική χρονιά, τη διοργάνωση ανέλαβαν από κοινού η Γ’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του Ε.Κ.Π.Α. και η Συμμαχία για την Καταπολέμηση της Παχυσαρκίας (Action4Obesity). Η σύμπραξη αυτή αναδεικνύει πόσο σημαντική είναι η συνεργασία ειδικοτήτων για τη συνολική φροντίδα των χρόνιων παθήσεων. Στο επιστημονικό πρόγραμμα συμμετείχαν περισσότεροι από 190 ομιλητές, ενώ εξετάστηκαν πολλές από τις σύγχρονες διαγνωστικές και θεραπευτικές προσεγγίσεις για τα καρδιομεταβολικά νοσήματα. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στις δυνατότητες που προσφέρει σήμερα η ιατρική, στα ζητήματα που αντιμετωπίζονται καθημερινά στην κλινική πράξη και στη φροντίδα που προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε ασθενούς.

Η ανάγκη για συνολική φροντίδα αντί για ξεχωριστή αντιμετώπιση κάθε επιπλοκής αποτέλεσε το κύριο μήνυμα του συνεδρίου. Ένα τέτοιο πλαίσιο περιλαμβάνει έγκαιρη διάγνωση, σύγχρονες θεραπευτικές λύσεις και εξατομικευμένη αξιολόγηση του κινδύνου. Προϋποθέτει ακόμη συνεργασία ανάμεσα σε διαφορετικές ειδικότητες και ανθρωποκεντρική προσέγγιση στην υγεία. Ακολουθούν τα ζητήματα που συνέβαλαν ιδιαίτερα στον σημερινό διάλογο για την πρόληψη, τη διάγνωση και τη φροντίδα του σακχαρώδη διαβήτη, της παχυσαρκίας, των καρδιαγγειακών νοσημάτων και της χρόνιας νεφρικής νόσου.

Το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» στο προσκήνιο

Σημαντική θέση στο πρόγραμμα, αλλά και στην επίσημη έναρξη, είχε η συνεδρία «Το Εθνικό Πρόγραμμα “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ” και η νέα εποχή της πρόληψης στην Ελλάδα». Χαιρετισμό απηύθυναν ο Νικόλαος Κ. Τεντολούρης, Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή του Ε.Κ.Π.Α., και ο Χριστόδουλος Στεφανάδης, Ομότιμος και Επίτιμος Καθηγητής Καρδιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Ε.Κ.Π.Α. Την τελετή χαιρέτισαν ακόμη ο Νικόλαος Αρκαδόπουλος, Καθηγητής Χειρουργικής και Πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής του Ε.Κ.Π.Α., καθώς και ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου, Γεράσιμος Σιάσος.

«Το πρόγραμμα καθιερώνεται», δήλωσε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη. Στην παρουσίασή της αναφέρθηκε στον απολογισμό του πρώτου κύκλου εφαρμογής του εθνικού προγράμματος και στις στρατηγικές προτεραιότητες για τα επόμενα χρόνια. Ο κ. Σιάσος επισήμανε ότι τα δεδομένα του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» μπορούν να αξιοποιηθούν με νέους τρόπους, ώστε να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικότερα ο καρδιαγγειακός κίνδυνος και να ενισχυθεί η φροντίδα του πληθυσμού. Η Βάια Λαμπαδιάρη, Καθηγήτρια Παθολογίας-Ενδοκρινολογίας στην Ιατρική Σχολή του Ε.Κ.Π.Α., παρουσίασε τις διαστάσεις της «επιδημίας της παχυσαρκίας» στην Ελλάδα, όπως χαρακτηρίζεται, και τον ρόλο που μπορούν να έχουν οργανωμένες δράσεις δημόσιας υγείας στον περιορισμό των συνεπειών της. Οι ομιλίες ανέδειξαν τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης, της αξιοποίησης των επιστημονικών στοιχείων και της υλοποίησης στοχευμένων πολιτικών για την υγεία. Επιδίωξη είναι να περιοριστεί η επιβάρυνση από τα χρόνια νοσήματα και να βελτιωθούν η υγεία και η ποιότητα ζωής του πληθυσμού.

Διαβήτης και καρδιά: Διάγνωση και νεότερες θεραπευτικές επιλογές

Στο επιστημονικό πρόγραμμα εξετάστηκαν η περίπλοκη σύνδεση του σακχαρώδη διαβήτη με τη στεφανιαία νόσο, οι διαγνωστικές δυνατότητες και οι νεότερες επεμβατικές μέθοδοι. Οι παρουσιάσεις εστίασαν στον έγκαιρο εντοπισμό της σιωπηλής στεφανιαίας νόσου και στην εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Συζητήθηκε, επίσης, η χρήση μη επεμβατικών λειτουργικών εξετάσεων για ισχαιμία, καθώς και σύγχρονων απεικονιστικών τεχνικών.

Στο πεδίο της θεραπείας τέθηκαν, παράλληλα, σημαντικά διλήμματα. Μεταξύ αυτών ήταν ο τρόπος προσαρμογής της αντιδιαβητικής αγωγής πριν από διαδερμικές στεφανιαίες επεμβάσεις. Εξετάστηκε ακόμη πότε επιλέγεται αορτοστεφανιαία παράκαμψη και πότε διαδερμική στεφανιαία παρέμβαση, όπως και οι ενδείξεις επαναγγείωσης σε ασθενείς με χρόνια ολική απόφραξη στεφανιαίας αρτηρίας. Η συζήτηση κάλυψε επίσης τις επιπτώσεις του διαβήτη σε πολλά όργανα και τις επιπλοκές του. Στα θέματα περιλήφθηκαν η χρόνια νεφρική νόσος, η αποφρακτική υπνική άπνοια, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, η διαβητική νευροπάθεια, η αμφιβληστροειδοπάθεια και η περιφερική αρτηριακή νόσος.

Παχυσαρκία: Νεότερες θεραπείες μαζί με διατροφή και άσκηση

Οι συνεδρίες ανέδειξαν τόσο τις νεότερες εξελίξεις στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας όσο και τις προοπτικές για εξατομικευμένη θεραπεία, συνδέοντας τις φαρμακευτικές και χειρουργικές επιλογές με τη διατροφή, την άσκηση και τη μακροχρόνια υποστήριξη των ασθενών. Παρουσιάστηκαν σύγχρονα φάρμακα, όπως οι αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1, καθώς και οι διπλοί και τριπλοί αγωνιστές. Παράλληλα, εξετάστηκαν οι ενδείξεις της μεταβολικής (βαριατρικής) χειρουργικής και τα καρδιομεταβολικά οφέλη της. Συζητήθηκαν ακόμη τα κριτήρια με τα οποία επιλέγεται η καταλληλότερη θεραπευτική προσέγγιση, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά και τις ανάγκες του κάθε ασθενούς.

Οι επικαιροποιημένες διατροφικές οδηγίες και η διατροφική θεραπεία για την παχυσαρκία και τον σακχαρώδη διαβήτη αποτέλεσαν βασικό μέρος των συζητήσεων. Εξετάστηκε ακόμη η συστηματική άσκηση ως σημαντική θεραπευτική παρέμβαση στα καρδιονεφρομεταβολικά νοσήματα. Όπως επισημάνθηκε στις εισηγήσεις, η παχυσαρκία είναι χρόνια και πολυπαραγοντική νόσος και χρειάζεται ολοκληρωμένη, μακροχρόνια φροντίδα με τη συμβολή διαφορετικών ειδικοτήτων. Κρίσιμο στοιχείο θεωρείται ο συνδυασμός των νεότερων θεραπειών με εξατομικευμένη διατροφική υποστήριξη, σωματική δραστηριότητα και σταθερή παρακολούθηση. Η προσέγγιση αυτή συμβάλλει στη μείωση των καρδιομεταβολικών επιπλοκών και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ανθρώπων που ζουν με παχυσαρκία.

Η νέα γενιά επιστημόνων συμμετέχει ενεργά

Ξεχωριστή θέση στη φετινή διοργάνωση είχε η συμμετοχή φοιτητών και νέων επιστημόνων, καθώς δόθηκε χώρος στη νέα γενιά να θέσει ερωτήματα, να συμβάλει στον επιστημονικό διάλογο και να σχολιάσει τις εισηγήσεις. Για την ανάδειξη του έργου τους, οργανώθηκε ειδική συνεδρία με τίτλο «Η προσέγγιση των φοιτητών: Από τον μεταβολισμό στην καρδιά – Σύγχρονες προκλήσεις στην καρδιονεφρομεταβολική υγεία». Ακόμη, πραγματοποιήθηκε διαγωνισμός γνώσεων, στον οποίο έλαβαν μέρος φοιτητές της Ιατρικής Σχολής του Ε.Κ.Π.Α. και μέλη της Student Cardiology Society – CARDIO NKUA.

Το επόμενο ραντεβού ορίστηκε για το 2027

Στο κλείσιμο των εργασιών, ο Γεράσιμος Σιάσος, Πρύτανης του Ε.Κ.Π.Α. και ένας από τους Προέδρους της Οργανωτικής Επιτροπής, μίλησε για τη γρήγορη εξέλιξη του επιστημονικού πεδίου και την επιτυχία της φετινής διοργάνωσης. Τόνισε ότι η αδιάκοπη πρόοδος της γνώσης, σε συνδυασμό με το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας, στηρίζει την καθιέρωση του Συνεδρίου ως ετήσιου θεσμού. Παράλληλα, ανανέωσε το ραντεβού με τους συμμετέχοντες για το 6ο Συνέδριο, το 2027.

Με τη γνώση να προχωρά και τις θεραπευτικές επιλογές να διευρύνονται, ενώ η νέα γενιά συμμετέχει ενεργά, το Συνέδριο εξακολουθεί να συνδέει την έρευνα με την κλινική πράξη και τις πραγματικές ανάγκες των ασθενών. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται οι βάσεις για φροντίδα υγείας πιο αποτελεσματική, σύγχρονη και προσανατολισμένη στον άνθρωπο.