Νέα μελέτη του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στη Σάντα Κρουζ αποκαλύπτει πώς η ψιλοκυβίνη, η ψυχεδελική ουσία που περιέχουν τα «μαγικά μανιτάρια», αλλάζει τον εγκέφαλο αναδιοργανώνοντας τις συνδέσεις μεταξύ των νευρικών κυττάρων. Τα ευρήματα θα μπορούσαν μελλοντικά να βοηθήσουν στην ανάπτυξη θεραπειών για ψυχικές διαταραχές, οι οποίες θα αξιοποιούν ορισμένα από τα πιθανά οφέλη της ψιλοκυβίνης χωρίς να προκαλούν παραισθήσεις.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στις 15 Οκτωβρίου στο περιοδικό Nature Neuroscience, έδειξε ότι η ψιλοκυβίνη ενθαρρύνει γρήγορα τα εγκεφαλικά κύτταρα να σχηματίσουν νέες συνδέσεις και βοηθά αυτές να ωριμάσουν. Παράλληλα, προωθεί την απομάκρυνση ορισμένων παλαιότερων συνδέσεων, γεγονός που υποδηλώνει ότι η δράση της δεν περιορίζεται στην ενίσχυση της επικοινωνίας μεταξύ των νευρώνων.
Τα πειράματα σε ποντίκια αποκάλυψαν και κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον: οι ερευνητές μπόρεσαν να διαχωρίσουν τις κυτταρικές αλλαγές που ευθύνονται για αυτή την αναδιαμόρφωση από μια συμπεριφορική αντίδραση που συνδέεται συνήθως με τις ψυχεδελικές επιδράσεις. Αυτό υποδηλώνει ότι ορισμένες επιδράσεις της ψιλοκυβίνης στη δομή του εγκεφάλου ενδέχεται να είναι εφικτές χωρίς τις παραισθήσεις που συνδέονται συνήθως με την ουσία.
Η ανακάλυψη θα μπορούσε να αποτελέσει βάση για την ανάπτυξη φαρμάκων που ενισχύουν την ικανότητα του εγκεφάλου να προσαρμόζεται και να αναδιοργανώνεται, ιδιότητα γνωστή ως νευροπλαστικότητα. Τέτοιες θεραπείες ενδέχεται να προσφέρουν νέες προσεγγίσεις για την κατάθλιψη, τη διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD) και άλλες ψυχιατρικές παθήσεις.
Η ομάδα εντόπισε επίσης μια συγκεκριμένη ομάδα νευρώνων στον εγκεφαλικό φλοιό, η οποία παίζει καθοριστικό ρόλο στις επιδράσεις της ψιλοκυβίνης στις συνδέσεις του εγκεφάλου. Οι ερευνητές διαπίστωσαν, ακόμη, ότι η ουσία δεν επιδρά με τον ίδιο τρόπο σε κάθε εγκέφαλο: η επίδρασή της εξαρτάται εν μέρει από το αν έχει προηγηθεί χρόνιο στρες.
«Θεωρώ ότι αυτή η εργασία αποτελεί σημαντική πρόοδο, ιδίως στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η ψιλοκυβίνη αναδιαμορφώνει τα νευρωνικά κυκλώματα και των πιθανών συνεπειών για τη θεραπεία ψυχικών διαταραχών», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Yi Zuo, καθηγητής Μοριακής, Κυτταρικής και Αναπτυξιακής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στη Σάντα Κρουζ.
Γιατί οι επιστήμονες επανεξετάζουν τα ψυχεδελικά
Το επιστημονικό ενδιαφέρον για τις ψυχεδελικές ουσίες έχει αλλάξει σημαντικά τον τελευταίο αιώνα. Στα μέσα του 20ού αιώνα, ουσίες όπως η ψιλοκυβίνη και το LSD προσέλκυσαν το ενδιαφέρον δυτικών ερευνητών λόγω των ισχυρών επιδράσεών τους στην αντίληψη, τη συνείδηση και τη διάθεση.
Οι πρώτες μελέτες υπέδειξαν ότι αυτές οι ουσίες ενδέχεται να έχουν εφαρμογές στην ψυχιατρική θεραπεία. Ωστόσο, η επιστημονική έρευνα περιορίστηκε σημαντικά μετά την ψήφιση του νόμου Controlled Substances Act στις ΗΠΑ το 1970, ο οποίος επέβαλε αυστηρούς περιορισμούς στις ουσίες αυτές.
Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες έχουν ανανεώσει το ενδιαφέρον τους για τα ψυχεδελικά, ιδίως για την ικανότητά τους να προκαλούν γρήγορες και ενδεχομένως μακροχρόνιες αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου.
Οι επιστήμονες περιγράφουν μερικές φορές αυτές τις ουσίες ως «ψυχοπλαστογόνα», επειδή μπορούν να διεγείρουν τη νευροπλαστικότητα μετά από μία μόνο δόση. Νευροπλαστικότητα είναι η ικανότητα του εγκεφάλου να μεταβάλλει τη δομή και τη δραστηριότητά του, σχηματίζοντας, ενισχύοντας, αναδιοργανώνοντας ή απομακρύνοντας συνδέσεις μεταξύ νευρώνων.
Η ιδιότητα αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ψυχική υγεία, καθώς παθήσεις όπως η κατάθλιψη μπορεί να περιλαμβάνουν διαταραχές στα κυκλώματα που ρυθμίζουν τη διάθεση, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά.
Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) έχει αναγνωρίσει στο παρελθόν τις θεραπευτικές δυνατότητες της έρευνας στα ψυχεδελικά, αποδίδοντας τον χαρακτηρισμό «Breakthrough Therapy» σε ουσίες όπως η ψιλοκυβίνη και το MDMA. Ο χαρακτηρισμός αυτός αποσκοπεί στην επιτάχυνση της ανάπτυξης και αξιολόγησης θεραπειών που θεωρούνται υποσχόμενες για σοβαρές παθήσεις.
Τον Σεπτέμβριο του 2026, ο FDA έκανε ένα ακόμη βήμα για την αξιολόγηση των ψυχεδελικών θεραπειών, διοργανώνοντας δημόσια ακρόαση με τίτλο «Considerations for Potential Future Therapeutic Use of Psychedelic Drugs» («Ζητήματα για την πιθανή μελλοντική θεραπευτική χρήση ψυχεδελικών ουσιών»).
Οι ειδικοί συζήτησαν ποια προσόντα θα πρέπει να έχουν οι επαγγελματίες υγείας που χορηγούν ψυχεδελικές θεραπείες, πώς θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν οι πιθανοί κίνδυνοι μέσω προγραμμάτων REMS (Στρατηγικές Αξιολόγησης και Μετριασμού Κινδύνου) και πώς θα πρέπει να σχεδιαστούν μελλοντικές κλινικές δοκιμές.
Καθώς οι ρυθμιστικές αρχές εξετάζουν πώς θα μπορούσαν οι ψυχεδελικές θεραπείες να ενταχθούν στο μέλλον στην ευρύτερη περίθαλψη, οι ερευνητές επικεντρώνονται ολοένα περισσότερο στην κατανόηση των ακριβών επιδράσεων αυτών των ουσιών στον εγκέφαλο. Ο εντοπισμός των κυτταρικών μηχανισμών θα μπορούσε να βοηθήσει στην ανάπτυξη θεραπειών που είναι αποτελεσματικές και ασφαλέστερες στη χορήγηση.
Πώς παρακολούθησαν οι ερευνητές την αναδιαμόρφωση του εγκεφάλου
Για να διερευνήσει πώς η ψιλοκυβίνη αλλάζει τη δομή του εγκεφάλου, η ομάδα του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στη Σάντα Κρουζ χρησιμοποίησε μια προηγμένη τεχνική απεικόνισης, τη μικροσκοπία δύο φωτονίων.
Η τεχνολογία αυτή επιτρέπει στους επιστήμονες να παρατηρούν με μεγάλη λεπτομέρεια εξαιρετικά μικρές δομές μέσα σε ζωντανό ιστό. Με τη χρήση της, οι ερευνητές παρακολούθησαν επί αρκετές εβδομάδες μεμονωμένες συνδέσεις σε νευρώνες ζωντανών ποντικών και είδαν πώς μεταβάλλονταν μετά τη χορήγηση ψιλοκυβίνης.
Η προσοχή τους επικεντρώθηκε σε μικροσκοπικές προεξοχές που ονομάζονται δενδριτικές άκανθες. Εκτείνονται από τους νευρώνες και δέχονται μηνύματα από γειτονικά νευρικά κύτταρα. Συμβάλλουν στον σχηματισμό συνάψεων, των εξειδικευμένων σημείων μέσω των οποίων επικοινωνούν οι νευρώνες.
Οι συνάψεις είναι απαραίτητες για την επεξεργασία πληροφοριών και για λειτουργίες όπως η μάθηση, η μνήμη και η ρύθμιση των συναισθημάτων. Οι αλλαγές στον αριθμό, την ισχύ και την οργάνωσή τους μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο μεταδίδονται οι πληροφορίες στον εγκέφαλο.
Μέσα σε μόλις 24 ώρες από τη χορήγηση ψιλοκυβίνης, οι ερευνητές παρατήρησαν σημαντική αύξηση στον σχηματισμό νέων δενδριτικών ακανθών.
Η ουσία, όμως, δεν ενθάρρυνε μόνο την εμφάνιση νέων συνδέσεων. Βοήθησε επίσης να εξελιχθούν σε πιο ώριμες δομές με ασυνήθιστα γρήγορο ρυθμό.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, οι νεοσχηματισμένες άκανθες συχνά ξεκινούν ως μικρές, ανώριμες δομές που περιγράφονται ως «κοντές και παχιές». Πολλές παραμένουν ασταθείς και εξαφανίζονται προτού εξελιχθούν σε πλήρως ανεπτυγμένες συνδέσεις.
Μετά τη χορήγηση ψιλοκυβίνης, ωστόσο, πολύ μεγαλύτερο ποσοστό τους απέκτησε το χαρακτηριστικό σχήμα «μανιταριού». Αυτές οι ώριμες άκανθες είναι γενικά πιο σταθερές και περιέχουν υψηλότερες συγκεντρώσεις υποδοχέων που λαμβάνουν χημικά σήματα από γειτονικούς νευρώνες.
Χάρη σε αυτά τα χαρακτηριστικά, οι ώριμες άκανθες μπορούν να υποστηρίξουν ισχυρότερη και πιο σταθερή επικοινωνία μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων, συμβάλλοντας ενδεχομένως σε μακροχρόνιες αλλαγές στα κυκλώματα που σχετίζονται με τη μνήμη και τη διάθεση.
Για τον επικεφαλής συγγραφέα Jacob Baker, ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα είναι αν αυτές οι δομικές αλλαγές απαιτούν την έντονη ψυχεδελική εμπειρία που προκαλεί συνήθως η ψιλοκυβίνη.
«Τα ψυχεδελικά είναι συναρπαστικές ουσίες, επειδή έχουν τη δυνατότητα να μεταμορφώσουν βαθιά αυτό που είμαστε, αναδιαμορφώνοντας τα νευρωνικά κυκλώματα του εγκεφάλου μας», δήλωσε ο Baker, υποψήφιος διδάκτορας στο εργαστήριο του Zuo.
«Αυτές οι νεοσχηματισμένες συνδέσεις μπορούν να ενσωματωθούν στα υπάρχοντα νευρωνικά κυκλώματα και να διατηρηθούν με την πάροδο του χρόνου, αφήνοντας ένα μακροχρόνιο δομικό αποτύπωμα των επιδράσεων της ψιλοκυβίνης στον εγκέφαλο».
Η ψιλοκυβίνη επιδρά διαφορετικά σε υγιείς εγκεφάλους και σε εγκεφάλους που έχουν εκτεθεί σε στρες
Ένα από τα πιο αποκαλυπτικά ευρήματα της μελέτης ήταν ότι η επίδραση της ψιλοκυβίνης στις εγκεφαλικές συνδέσεις μεταβαλλόταν ανάλογα με το αν τα ποντίκια είχαν βιώσει παρατεταμένο στρες.
Σε υγιή ποντίκια, η ψιλοκυβίνη αρχικά διέγειρε τον σχηματισμό νέων δενδριτικών ακανθών. Τις επόμενες τρεις εβδομάδες, ωστόσο, ο αριθμός των συνδέσεων επέστρεψε σταδιακά προς τα προηγούμενα επίπεδα.
Αυτό συνέβη εν μέρει επειδή ο εγκέφαλος απομάκρυνε ορισμένες συνδέσεις που υπήρχαν πριν από τη θεραπεία. Αντί να συσσωρεύει απλώς επιπλέον συνάψεις, ο υγιής εγκέφαλος φάνηκε να αναδιοργανώνει τα υπάρχοντα κυκλώματά του, διατηρώντας τη συνολική ισορροπία.
Οι ερευνητές παρατήρησαν διαφορετική αντίδραση στα ποντίκια που είχαν εκτεθεί σε χρόνιο στρες.
Για τη διερεύνηση αυτή χρησιμοποίησαν ένα μοντέλο απρόβλεπτου ήπιου στρες, στο οποίο τα ζώα εκτίθενται σε διαφορετικούς στρεσογόνους παράγοντες χαμηλής έντασης. Το μοντέλο προκαλεί αλλαγές που προσομοιάζουν ορισμένα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης κατάθλιψης.
Είναι γνωστό ότι το παρατεταμένο στρες επηρεάζει αρνητικά τη νευρωνική επικοινωνία και μπορεί να προκαλέσει σημαντική απώλεια συναπτικών συνδέσεων. Με την πάροδο του χρόνου, οι αλλαγές αυτές μπορούν να αποδυναμώσουν κυκλώματα που είναι σημαντικά για βασικές λειτουργίες του εγκεφάλου.
Όταν τα ποντίκια που είχαν στρεσαριστεί έλαβαν ψιλοκυβίνη, οι ερευνητές παρατήρησαν ιδιαίτερα μεγάλη αύξηση στον σχηματισμό νέων δενδριτικών ακανθών.
Παράλληλα, η ψιλοκυβίνη απέτρεψε τον ασυνήθιστα υψηλό ρυθμό απώλειας συνδέσεων που σχετίζεται με το χρόνιο στρες.
Συνολικά, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η ψιλοκυβίνη ενδέχεται να κάνει περισσότερα από το να αυξάνει προσωρινά τον αριθμό των συνδέσεων στον εγκέφαλο. Σε συνθήκες στρες, μπορεί επίσης να συμβάλλει στη διατήρηση υφιστάμενων συνδέσεων και στην αποκατάσταση κυκλωμάτων που έχουν διαταραχθεί.
«Τα ευρήματα αμφισβητούν την επικρατούσα άποψη ότι η ψιλοκυβίνη απλώς αυξάνει τη νευρωνική συνδεσιμότητα και υποδηλώνουν ότι οι επιδράσεις της εξαρτώνται από την υποκείμενη κατάσταση του εγκεφάλου», πρόσθεσε ο Zuo.
«Αυτό προσφέρει μια νέα οπτική για το πώς τα ψυχεδελικά μπορεί να βοηθήσουν στην αποκατάσταση νευρωνικών κυκλωμάτων που έχουν διαταραχθεί από το στρες, με δυνητικά σημαντικές συνέπειες για την κατανόηση της θεραπευτικής τους δράσης στην κατάθλιψη και σε άλλες ψυχιατρικές διαταραχές».
Μπορεί η ψιλοκυβίνη να αναδιαμορφώσει τον εγκέφαλο χωρίς παραισθήσεις;
Ίσως η σημαντικότερη προοπτική της έρευνας αφορά ένα διαχρονικό ερώτημα στην ψυχεδελική ιατρική: Είναι απαραίτητες οι παραισθήσεις και οι μεταβαλλόμενες καταστάσεις συνείδησης για τις εγκεφαλικές αλλαγές που ενδέχεται να συμβάλλουν στα θεραπευτικά οφέλη;
Για να διερευνήσουν αυτό το ενδεχόμενο, οι επιστήμονες εξέτασαν τον ρόλο των υποδοχέων σεροτονίνης 2A (5-HT2ARs), πρωτεϊνών στην επιφάνεια των κυττάρων που ανταποκρίνονται σε χημικά σήματα. Οι υποδοχείς αυτοί έχουν κεντρικό ρόλο στη δράση της ψιλοκυβίνης και άλλων κλασικών ψυχεδελικών.
Οι ερευνητές εστίασαν σε μια ομάδα νευρικών κυττάρων που ονομάζονται πυραμιδικοί νευρώνες της στιβάδας 5. Βρίσκονται στον εγκεφαλικό φλοιό, την εξωτερική περιοχή του εγκεφάλου που συμμετέχει σε σύνθετες λειτουργίες, όπως η αντίληψη, η συλλογιστική και η λήψη αποφάσεων.
Οι πυραμιδικοί νευρώνες της στιβάδας 5 λειτουργούν ως σημαντικές οδοί επικοινωνίας, μεταφέροντας πληροφορίες από τον φλοιό σε άλλες περιοχές του εγκεφάλου. Περιέχουν επίσης υψηλά επίπεδα υποδοχέων σεροτονίνης 2A, γεγονός που τους καθιστά ιδιαίτερα σημαντικούς για την κατανόηση της δράσης της ψιλοκυβίνης.
Χρησιμοποιώντας γενετικά τροποποιημένα ποντίκια, η ομάδα άλλαξε επιλεκτικά την παρουσία των υποδοχέων σε αυτούς τους νευρώνες.
Τα αποτελέσματα ανέδειξαν έναν σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στις αλλαγές στις εγκεφαλικές συνδέσεις και σε μια συμπεριφορά που σχετίζεται με την ψυχεδελική δράση.
Όταν οι ερευνητές αποκατέστησαν τους υποδοχείς σεροτονίνης 2A μόνο στους πυραμιδικούς νευρώνες της στιβάδας 5, η ψιλοκυβίνη εξακολουθούσε να διεγείρει την ανάπτυξη νέων συνάψεων και να συμβάλλει στη σταθεροποίησή τους.
Απροσδόκητα, αυτά τα ποντίκια δεν παρουσίασαν τη χαρακτηριστική αντίδραση τινάγματος της κεφαλής, την οποία οι ερευνητές χρησιμοποιούν συνήθως ως ένδειξη ψυχεδελικής δράσης στα τρωκτικά.
Στη συνέχεια, οι επιστήμονες πραγματοποίησαν το αντίστροφο πείραμα.
Όταν αφαίρεσαν επιλεκτικά τους υποδοχείς σεροτονίνης 2A από τους πυραμιδικούς νευρώνες της στιβάδας 5, η ψιλοκυβίνη έχασε την ικανότητά της να διεγείρει την ίδια δομική ανάπτυξη των συνάψεων.
Ωστόσο, τα ποντίκια εξακολούθησαν να εμφανίζουν την αντίδραση τινάγματος της κεφαλής.
Τα αντίθετα αυτά αποτελέσματα δείχνουν ότι η σηματοδότηση μέσω των υποδοχέων σεροτονίνης 2A στους πυραμιδικούς νευρώνες της στιβάδας 5 είναι αναγκαία και επαρκής για τις δομικές αλλαγές του εγκεφάλου που παρατηρήθηκαν στα πειράματα. Αντίθετα, οι ίδιοι υποδοχείς δεν είναι απαραίτητοι για τη συμπεριφορική αντίδραση που σχετίζεται με την ψυχεδελική δράση.
Με άλλα λόγια, η κυτταρική οδός που ευθύνεται για την αναδιαμόρφωση του εγκεφάλου από την ψιλοκυβίνη μπορεί να διαχωριστεί από την οδό που ευθύνεται για αυτόν τον συγκεκριμένο συμπεριφορικό δείκτη της ψυχεδελικής δράσης.
Επειδή τα ποντίκια δεν μπορούν να περιγράψουν υποκειμενικές εμπειρίες, η αντίδραση τινάγματος της κεφαλής δεν αποδεικνύει άμεσα ότι ένα ζώο βιώνει παραισθήσεις. Παρ’ όλα αυτά, τα ευρήματα προσφέρουν σημαντικές ενδείξεις ότι οι δύο αυτές επιδράσεις περιλαμβάνουν διαφορετικούς κυτταρικούς μηχανισμούς.
Προς θεραπείες με ψυχεδελική δράση χωρίς την έντονη εμπειρία
Η ανακάλυψη θα μπορούσε να έχει σημαντικές συνέπειες για την ανάπτυξη μελλοντικών ψυχιατρικών φαρμάκων.
Αν οι ερευνητές εντοπίσουν ουσίες που ενεργοποιούν την ικανότητα του εγκεφάλου να αναδομεί και να αναδιοργανώνει τις νευρωνικές συνδέσεις χωρίς να προκαλούν ψυχεδελικές επιδράσεις, ενδέχεται να καταστεί δυνατή η δημιουργία θεραπειών που διατηρούν ορισμένες από τις θεραπευτικές δυνατότητες της ψιλοκυβίνης, χωρίς οι ασθενείς να χρειάζεται να βιώσουν έντονα μεταβαλλόμενες καταστάσεις συνείδησης.
Τέτοια φάρμακα θα μπορούσαν να είναι ευκολότερα στη χορήγηση και να απαιτούν λιγότερο εντατική κλινική επίβλεψη από τις συνήθεις θεραπείες με υποβοήθηση ψυχεδελικών.
«Δείχνοντας ότι η θεραπευτική αναδιαμόρφωση των κυκλωμάτων και οι παραισθησιογόνες επιδράσεις λειτουργούν μέσω διαφορετικών κυτταρικών οδών, η μελέτη μας προσφέρει ένα πολλά υποσχόμενο σχέδιο για τη δημιουργία μη παραισθησιογόνων αναλόγων φαρμάκων», δήλωσε ο Zuo.
«Τέτοιες θεραπείες θα μπορούσαν να προσφέρουν τα γρήγορα και μακροχρόνια αντικαταθλιπτικά οφέλη των ψυχεδελικών, εξαλείφοντας παράλληλα τις παραισθησιογόνες παρενέργειες. Έτσι, οι θεραπείες που αξιοποιούν τη νευροπλαστικότητα θα μπορούσαν να γίνουν ασφαλέστερες, να εφαρμοστούν σε μεγαλύτερη κλίμακα και να είναι διαθέσιμες σε ευρύτερο πληθυσμό ασθενών».
Παρότι τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, τα πειράματα έγιναν σε ποντίκια. Χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί αν οι ίδιοι κυτταρικοί μηχανισμοί λειτουργούν και στους ανθρώπους και αν ο διαχωρισμός της αναδιαμόρφωσης του εγκεφάλου από τις ψυχεδελικές επιδράσεις μπορεί να οδηγήσει σε αποτελεσματικές θεραπείες για την κατάθλιψη, τη PTSD ή άλλες ψυχιατρικές διαταραχές.
Προς το παρόν, τα ευρήματα προσφέρουν μια πιο λεπτομερή εικόνα του τρόπου με τον οποίο η ψιλοκυβίνη αλλάζει τον εγκέφαλο και αναδεικνύουν μια πιθανή στρατηγική αξιοποίησης της επίδρασής της στις νευρωνικές συνδέσεις χωρίς να βασίζεται στην ίδια την ψυχεδελική εμπειρία.
Στους υπόλοιπους συν-συγγραφείς από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στη Σάντα Κρουζ περιλαμβάνονται οι μοριακοί και κυτταρικοί βιολόγοι Jacob Baker, Emily Kogan, Shaorong Ma και Ju Lu, μαζί με τον Zuo.
Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας και το Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης. Η ψιλοκυβίνη που χρησιμοποιήθηκε στα πειράματα χορηγήθηκε μέσω του Προγράμματος Προμήθειας Φαρμάκων του Εθνικού Ινστιτούτου για την Κατάχρηση Ναρκωτικών (NIDA).
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/psilokyvini-pos-anadiamorfonei-tis-syndeseis-toy-egkefaloy-me-tropo-poy-den-perimenan-oi-epistimones/28490





