Χαμηλή libido στις γυναίκες: Πιθανά αίτια και πότε χρειάζεται βοήθεια

Η χαμηλή σεξουαλική επιθυμία στις γυναίκες μπορεί να σχετίζεται με πολλούς παράγοντες, από το στρες και τα προβλήματα στη σχέση έως τις ορμονικές αλλαγές και τις παρενέργειες φαρμάκων. Οι διακυμάνσεις της libido, όμως, δεν αποτελούν πάντα λόγο ανησυχίας: η επιθυμία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και μπορεί να μεταβάλλεται με τον χρόνο.

Αν παρατηρείτε επίμονη αλλαγή στη σεξουαλική σας επιθυμία και δεν γνωρίζετε την αιτία, μπορεί να συμβάλλουν περισσότεροι από ένας παράγοντες. Οι όροι «γυναίκα» και «θηλυκό» στο άρθρο αναφέρονται στο φύλο που αποδόθηκε κατά τη γέννηση.

Τι σημαίνει χαμηλή σεξουαλική επιθυμία

Δεν υπάρχει ένας ενιαίος ορισμός για τη χαμηλή libido, καθώς οι άνθρωποι έχουν διαφορετική συνήθη σεξουαλική επιθυμία. Γενικά, κάποιος μπορεί να θεωρεί ότι έχει χαμηλή επιθυμία όταν παρατηρεί σημαντική μείωση σε σύγκριση με προηγούμενη περίοδο της ζωής του.

Τα μέσα ενημέρωσης μπορεί να παρουσιάζουν τη σεξουαλική επιθυμία με τρόπους που ενισχύουν επιβλαβή στερεότυπα. Μελέτη του 2023 επισημαίνει ότι οι έμφυλοι ρόλοι επηρεάζουν αυτές τις αναπαραστάσεις: ορισμένα μέσα υπονοούν πως οι άνδρες έχουν εκ φύσεως υψηλή libido και πως οι γυναίκες σύντροφοί τους πρέπει να συμβαδίζουν με αυτήν, ακόμη κι αν δεν αισθάνονται το ίδιο.

Η χαμηλότερη libido σε σχέση με άλλους ανθρώπους δεν αποτελεί απαραίτητα πρόβλημα, εκτός αν προκαλεί δυσφορία ή σχετίζεται με υποκείμενη ιατρική κατάσταση.

Πιθανά αίτια της μειωμένης σεξουαλικής επιθυμίας

Παράγοντες που επηρεάζουν τη σωματική ή ψυχική υγεία μπορεί να επηρεάσουν και το ενδιαφέρον για το σεξ. Σε αυτούς περιλαμβάνονται:

• προβλήματα στη σχέση
• στρες ή άγχος
• ντροπή γύρω από το σεξ
• πένθος, θλίψη ή κατάθλιψη
• ιστορικό ανεπιθύμητης σεξουαλικής επαφής ή άλλου τραύματος
• αρνητική εικόνα για το σώμα
• χρήση ναρκωτικών ουσιών ή αλκοόλ
• εγκυμοσύνη, τοκετός ή γονεϊκότητα
• ορμονικές μεταβολές, όπως η εμμηνόπαυση
• πόνος ή ενόχληση κατά τη σεξουαλική επαφή
• χρόνιες παθήσεις
• παρενέργειες φαρμάκων

Σε ορισμένους ανθρώπους η επιθυμία μειώνεται φυσιολογικά με την ηλικία. Αυτό μπορεί να συμβεί σε όλα τα φύλα, αλλά, σύμφωνα με την North American Menopause Society, αφορά τις γυναίκες 2–3 φορές συχνότερα απ’ ό,τι τους άνδρες.

Προβλήματα στη σχέση και libido

Οι δυσκολίες στη σχέση μπορεί να συμβάλουν στη μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας, ιδιαίτερα στις γυναίκες. Μελέτη του 2017 συνέδεσε το στρες στη σχέση με τη γυναικεία σεξουαλική δυσλειτουργία, στην οποία μπορεί να περιλαμβάνεται η χαμηλή libido. Η συσχέτιση ήταν λιγότερο ισχυρή στους άνδρες.

Παράγοντες στη σχέση που μπορεί να επηρεάσουν την επιθυμία περιλαμβάνουν:

• Έλλειψη επικοινωνίας: Όταν οι σύντροφοι δεν επικοινωνούν με ειλικρίνεια και ανοιχτά, μπορεί να μην είναι σαφές τι λειτουργεί και τι όχι στη σεξουαλική τους ζωή. Ανασκόπηση του 2019, η οποία εξέτασε 48 προηγούμενες μελέτες, συνέδεσε την επικοινωνία για το σεξ με μεγαλύτερη επιθυμία, καλύτερη σεξουαλική λειτουργία και περισσότερους οργασμούς.
• Ελλιπής σεξουαλική διαπαιδαγώγηση: Η περιορισμένη γνώση για το σεξ, την ανατομία ή το τι προσφέρει ευχαρίστηση μπορεί να κάνει τη σεξουαλική επαφή λιγότερο ικανοποιητική. Μελέτη του 2020 σε νεαρούς ενήλικες διαπίστωσε ότι η πιο ολοκληρωμένη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση συνδέεται με μεγαλύτερη ικανοποίηση, ιδιαίτερα μεταξύ ετεροφυλόφιλων συμμετεχόντων.
• Έμφυλη ανισότητα: Σε πολλές ετεροφυλόφιλες σχέσεις, οι γυναίκες εξακολουθούν να αναλαμβάνουν σημαντικά περισσότερες δουλειές του σπιτιού και φροντίδα παιδιών, ακόμη κι όταν εργάζονται αντίστοιχες ώρες με τους άνδρες. Μελέτη του 2022 σε γυναίκες που είχαν συντρόφους άνδρες διαπίστωσε ότι η ανάληψη περισσότερων οικιακών εργασιών προέβλεπε μικρότερο σεξουαλικό ενδιαφέρον. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι αυτό μπορεί να σχετίζεται με το αίσθημα αδικίας ή με μια δυναμική σχέσης που θυμίζει σχέση γονέα-παιδιού.
• Δυσκολίες εμπιστοσύνης: Η δυσκολία να εμπιστευτεί κάποια τον σύντροφό της, μια προηγούμενη προδοσία ή προβλήματα εμπιστοσύνης στην τρέχουσα σχέση μπορεί να δυσκολεύουν την οικειότητα.
• Κακοποιητικές ή μη υγιείς σχέσεις: Η κακοποίηση, η χειραγώγηση, ο εξαναγκασμός ή η πίεση για σεξ ή για συγκεκριμένο τρόπο σεξουαλικής επαφής μπορεί να δημιουργούν αίσθημα ανασφάλειας. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε απουσία επιθυμίας για σεξ.

Αν εσείς ή κάποιος που γνωρίζετε βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο ενδοοικογενειακής βίας, αναζητήστε επείγουσα βοήθεια. Υπάρχουν επίσης υπηρεσίες υποστήριξης, γραμμές βοήθειας, διά ζώσης υποστήριξη και προσωρινή στέγαση.

Ψυχική υγεία και σεξουαλική επιθυμία

Πέρα από τα προβλήματα στη σχέση, και άλλες πηγές στρες μπορεί να επηρεάσουν τη libido, καθώς το στρες έχει τόσο συναισθηματικές όσο και σωματικές επιπτώσεις. Όταν κάτι άλλο φαίνεται πιο σημαντικό ή απαιτεί άμεση προσοχή, η επιθυμία για σεξ μπορεί να μειωθεί. Σύμφωνα με μικρή μελέτη του 2013, το χρόνιο στρες μπορεί επίσης να επηρεάσει τη σεξουαλική διέγερση, δηλαδή τη σωματική ανταπόκριση σε σεξουαλικά ερεθίσματα.

Το στρες συνδέεται με καταστάσεις όπως οι αγχώδεις διαταραχές και η κατάθλιψη. Ωστόσο, δεν μειώνεται η επιθυμία όλων των ανθρώπων όταν έχουν άγχος ή κατάθλιψη. Μελέτη του 2022 σε φοιτήτριες διαπίστωσε ότι, ενώ ορισμένες ανέφεραν χαμηλότερη libido όταν είχαν στρες, άγχος ή κατάθλιψη, άλλες ανέφεραν υψηλότερη.

Αυτό μπορεί να εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από την πηγή του στρες. Αν σχετίζεται με τη συντροφική σχέση, το σεξ μπορεί να είναι λιγότερο ελκυστικό. Αν προέρχεται από άλλους τομείς της ζωής, το σεξ μπορεί να λειτουργεί ως τρόπος διαχείρισής του.

Άλλοι ψυχολογικοί παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν τη libido είναι:

• το αίσθημα ότι κάποια δεν είναι ελκυστική
• αρνητικές αντιλήψεις για το σεξ ή την ευχαρίστηση
• τραυματικές εμπειρίες του παρελθόντος

Εγκυμοσύνη και γονεϊκότητα

Η εγκυμοσύνη και η ανατροφή παιδιού μπορεί να συνοδεύονται από διάφορες μορφές στρες, καθώς και από σωματικές αλλαγές που επηρεάζουν τη σεξουαλική λειτουργία και επιθυμία, πριν και μετά τον τοκετό.

Μελέτη του 2017 σε γυναίκες στο Ιράν διαπίστωσε ότι το άγχος κατά την εγκυμοσύνη και η χαμηλή ποιότητα ζωής επηρέαζαν τη σεξουαλική λειτουργία. Μελέτη του 2020 σε γυναίκες στην Τουρκία διαπίστωσε ότι το 66% των συμμετεχουσών είχε κάποια μορφή σεξουαλικής δυσλειτουργίας κατά το έτος μετά τον τοκετό.

Στη συγκεκριμένη μελέτη, η σεξουαλική δυσλειτουργία ήταν πιθανότερη όταν:

• ήταν ο πρώτος τοκετός
• υπήρχε ρήξη, επισιοτομή ή τραυματισμός κατά τον τοκετό
• υπήρχε δυσαρέσκεια από τη σχέση μετά τον τοκετό
• υπήρχε στρες, άγχος ή κατάθλιψη

Ορμονικές αλλαγές και libido

Εκτός από την εγκυμοσύνη, οι γυναίκες βιώνουν και άλλες ορμονικές μεταβολές στη διάρκεια της ζωής τους. Αυτές μπορεί να επηρεάσουν τη σεξουαλική επιθυμία και τη σωματική ανταπόκριση στη διέγερση.

• Ο εμμηνορροϊκός κύκλος μπορεί να κάνει τη libido να αυξάνεται ή να μειώνεται σε διαφορετικές χρονικές στιγμές.
• Ορμονικές διαταραχές, όπως το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, μπορεί να επηρεάζουν τη σεξουαλική επιθυμία.
• Η περιεμμηνόπαυση και η εμμηνόπαυση μπορεί να έχουν επίδραση.
• Ορμονικά φάρμακα μπορεί επίσης να συμβάλλουν.

Σεξουαλική δυσλειτουργία στις γυναίκες

Ο όρος «σεξουαλική δυσλειτουργία» περιλαμβάνει διάφορες καταστάσεις και συμπτώματα που κάνουν τη σεξουαλική επαφή δύσκολη ή λιγότερο επιθυμητή. Η χαμηλή σεξουαλική επιθυμία μπορεί να αποτελεί μέρος της, αλλά ρόλο μπορεί να παίζουν και σωματικά συμπτώματα, όπως:

• κολπική ξηρότητα
• πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή
• δυσκολία επίτευξης οργασμού

Οι δυσκολίες αυτές μπορεί από μόνες τους να μειώσουν την επιθυμία, ιδίως όταν προκαλούν αμηχανία ή όταν δεν είναι σαφές πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν. Πολλές μορφές σεξουαλικής δυσλειτουργίας, ωστόσο, είναι αντιμετωπίσιμες.

Αν σωματικά συμπτώματα, όπως πόνος ή ασυνήθιστη αιμορραγία, επηρεάζουν τη σεξουαλική ζωή, επικοινωνήστε με γιατρό. Μερικές φορές μπορεί να υποδηλώνουν σοβαρότερη κατάσταση, την οποία ο γιατρός μπορεί να διερευνήσει με εξετάσεις.

Άλλες παθήσεις και σεξουαλική επιθυμία

Πολλές χρόνιες παθήσεις μπορεί να επηρεάσουν τη σεξουαλικότητα. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε:

• Σωματικούς περιορισμούς: Η χρόνια κόπωση, ο πόνος ή άλλα συμπτώματα μπορεί να δυσκολεύουν σωματικά τη σεξουαλική επαφή.
• Εικόνα για τον εαυτό: Μια χρόνια πάθηση ή αναπηρία μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο κάποια βλέπει τον εαυτό της. Μελέτη του 2021 σε γυναίκες που είχαν υποβληθεί σε μαστεκτομή για καρκίνο του μαστού διαπίστωσε ότι το 90% των συμμετεχουσών είχε σεξουαλική δυσλειτουργία, η οποία συσχετιζόταν με την εικόνα για το σώμα.
• Ανησυχία και κοινωνικό στίγμα: Ορισμένες καταστάσεις, όπως τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, συνοδεύονται από κοινωνικό στίγμα. Μετα-ανάλυση του 2022 προηγούμενης έρευνας διαπίστωσε ότι τα κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων επηρέαζαν αρνητικά τη σεξουαλική λειτουργία των γυναικών σχεδόν σε κάθε πτυχή της.

Πότε να απευθυνθείτε σε γιατρό

Η χαμηλή σεξουαλική επιθυμία μπορεί να έχει πολλές αιτίες, καθώς η σεξουαλική υγεία συνδέεται στενά με τη σωματική και την ψυχική υγεία. Παθήσεις, στρες και προβλήματα στη σχέση μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τη libido. Ωστόσο, οι μεταβολές στην επιθυμία είναι φυσιολογικές για ορισμένους ανθρώπους και δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα.

Αν σας απασχολεί η σεξουαλική σας επιθυμία, μπορείτε να ζητήσετε συμβουλή από γιατρό ή ειδικό σε θέματα σεξουαλικής υγείας. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας αν έχετε σωματικά συμπτώματα, όπως πόνο ή αιμορραγία κατά τη σεξουαλική επαφή. Οι αποφάσεις για τη διερεύνηση και την αντιμετώπιση λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.