Πονοκέφαλος: Πώς ξεχωρίζουν η κεφαλαλγία τάσης και η ιγμορίτιδα από την ημικρανία

Η σωστή αναγνώριση του τύπου του πονοκεφάλου είναι σημαντική, καθώς η κατάλληλη αντιμετώπιση διαφέρει ανάλογα με την αιτία. Η άσκηση, για παράδειγμα, μπορεί να ανακουφίσει από έναν πονοκέφαλο τάσης, αλλά να επιδεινώσει τα συμπτώματα της ημικρανίας.

Πριν προσπαθήσετε να αντιμετωπίσετε τον πόνο, έχει σημασία να καταλάβετε τι μπορεί να τον προκαλεί. Τα συμπτώματα των διαφορετικών τύπων πονοκεφάλου συχνά μοιάζουν μεταξύ τους, γι’ αυτό η διάγνωση δεν είναι πάντα απλή.

Η ημικρανία, για παράδειγμα, μπορεί να ενεργοποιήσει τους παραρρίνιους κόλπους και να αυξήσει την παραγωγή βλέννας. Η νευροφλεγμονή μπορεί να προκαλέσει καταρροή, μπούκωμα ή πίεση στο πρόσωπο, κάνοντας τον πόνο να μοιάζει με κεφαλαλγία από τα ιγμόρεια. «Μπορεί να νιώθετε ότι έχετε πονοκέφαλο από τα ιγμόρεια, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για ημικρανία», λέει η Ella Akkerman, νευρολόγος στο Virginia Spine Institute.

«Συνήθως χρειάζεται να συμμετέχει γιατρός για να γίνει η διάγνωση», σημειώνει η Akkerman. Ωστόσο, η γνώση των βασικών διαφορών μπορεί να βοηθήσει να καταλάβετε τι ενδέχεται να συμβαίνει. Οι ειδικοί που εξηγούν τους διαφορετικούς τύπους είναι η Ella Akkerman και ο Fawad Mian, νευρολόγος στο NeuroWellness MD στο Νιου Τζέρσεϊ.

Τι είναι η κεφαλαλγία τάσης

Η κεφαλαλγία τάσης είναι πόνος που συνήθως σχετίζεται με μυϊκή ένταση και στρες. Το σφίξιμο της γνάθου μπορεί να συμβάλει, όπως και η αφυδάτωση. «Οι μύες χρειάζονται νερό· αν δεν τους το δίνετε, όλα πονούν περισσότερο», εξηγεί ο Mian.

Μπορεί επίσης να προκληθεί ή να επιδεινωθεί όταν κάποιος περνά πολλές ώρες στον υπολογιστή με καμπουριαστή στάση. Η θέση αυτή επιβαρύνει τους μύες στο πίσω μέρος του κεφαλιού και του αυχένα. Η έλλειψη ύπνου μπορεί επίσης να πυροδοτήσει ή να χειροτερέψει τον πονοκέφαλο.

Πώς αισθάνεται η κεφαλαλγία τάσης

Συχνά μοιάζει με μια ζώνη πόνου γύρω από τους κροτάφους και τα πλάγια του κεφαλιού. Μερικές φορές επεκτείνεται προς το πίσω μέρος του κεφαλιού, τον αυχένα και τους ώμους. Μπορεί ακόμη να υπάρχει ευαισθησία στο τριχωτό της κεφαλής, στον αυχένα, στους ώμους ή στα πλάγια του κεφαλιού.

Ο πόνος μπορεί να διαρκέσει από 15 έως 30 λεπτά, αλλά και αρκετές ώρες ή περισσότερο. Σε αρκετούς ασθενείς του Mian, μπορεί να επιμένει ολόκληρη την ημέρα και, κάποιες φορές, για αρκετές ημέρες.

Πώς αντιμετωπίζεται η κεφαλαλγία τάσης

Πρώτο βήμα είναι να εξετάσετε τις καθημερινές συνήθειες που μπορεί να συμβάλλουν στον πονοκέφαλο και να κάνετε τις ανάλογες αλλαγές. Αν, για παράδειγμα, δεν πίνετε αρκετό νερό ή κοιμάστε λιγότερο από το συνηθισμένο, η καλύτερη ενυδάτωση και ο επαρκής ύπνος μπορεί να βοηθήσουν.

Ο Mian προτείνει την άσκηση ως μια από τις καλύτερες επιλογές για την ανακούφιση από τον πονοκέφαλο τάσης. Η κίνηση μπορεί να χαλαρώσει τους σφιγμένους μύες και να μειώσει το ψυχολογικό στρες· ωφέλιμη μπορεί να είναι οποιαδήποτε μορφή κίνησης. Η ξεκούραση μπορεί επίσης να βοηθήσει. Η Akkerman προτείνει να ξαπλώσετε σε ένα σκοτεινό, ήσυχο δωμάτιο, να κλείσετε τα μάτια και να προσπαθήσετε να κοιμηθείτε.

Αν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής δεν αρκούν, μπορεί να βοηθήσει ένα μη συνταγογραφούμενο παυσίπονο, εφόσον δεν υπάρχει λόγος να το αποφεύγετε. Για ήπια κεφαλαλγία τάσης, ο Mian προτείνει παρακεταμόλη, όπως το Tylenol. Για μέτριο πόνο, αναφέρει τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ), όπως η ιβουπροφαίνη (Advil ή Motrin), η ναπροξένη (Aleve) ή η ασπιρίνη. Γενικά, τα ΜΣΑΦ ανακουφίζουν αποτελεσματικότερα από τον πόνο σε σύγκριση με την παρακεταμόλη, αλλά έχουν περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες, επισημαίνει η Akkerman.

Σύμφωνα με τον Mian, οι κεφαλαλγίες τάσης συχνά βελτιώνονται με την άσκηση, την ενυδάτωση, ένα διάλειμμα από την εργασία ή ένα μη συνταγογραφούμενο φάρμακο.

Τι είναι ο πονοκέφαλος από τα ιγμόρεια

Ο πονοκέφαλος από τα ιγμόρεια οφείλεται σε σημαντική φλεγμονή των παραρρίνιων κόλπων, η οποία μπορεί να προκληθεί από λοίμωξη ή αλλεργική αντίδραση. Η αφυδάτωση και η έλλειψη ύπνου μπορεί να επιδεινώσουν τον πόνο.

Πώς αισθάνεται ο πονοκέφαλος από τα ιγμόρεια

Μπορεί να υπάρχει αίσθημα πίεσης στο μπροστινό μέρος του κεφαλιού, καθώς και κάτω ή πάνω από τα μάτια. Η πίεση ενδέχεται να χειροτερεύει όταν σκύβετε προς τα εμπρός. Ο πόνος μπορεί να είναι ήπιος έως έντονος και, κάποιες φορές, οξύς.

Μπορεί επίσης να εμφανιστούν συμπτώματα που δεν αφορούν άμεσα τον πόνο στο κεφάλι, όπως:

• Γενικό αίσθημα αδυναμίας και κακουχίας
• Περίσσεια βλέννας στη μύτη ή στον λαιμό
• Καταρροή ή βουλωμένη μύτη
• Αλλαγή στην όσφρηση

Πώς αντιμετωπίζεται ο πονοκέφαλος από τα ιγμόρεια

Σε ήπιες περιπτώσεις μπορεί να βοηθήσει ένα ΜΣΑΦ. Αν ο πονοκέφαλος οφείλεται σε ενεργή λοίμωξη των παραρρίνιων κόλπων, ο γιατρός μπορεί να χορηγήσει αντιβιοτικά. Αν υπάρχει έντονο μπούκωμα, μπορεί να συνταγογραφήσει τοπικό ρινικό κορτικοστεροειδές για τη μείωση της συμφόρησης και της φλεγμονής.

Αν η αιτία είναι η έκθεση σε αλλεργιογόνα, τα αντιαλλεργικά φάρμακα μπορεί να ανακουφίσουν τα συμπτώματα. Η αναγνώριση των αλλεργιογόνων —ενδεχομένως με τη βοήθεια αλλεργιολόγου και εξετάσεων— και η αποφυγή τους μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη μελλοντικών επεισοδίων.

Αν υποψιάζεστε λοίμωξη των παραρρίνιων κόλπων, απευθυνθείτε στον γιατρό σας για την κατάλληλη αντιμετώπιση. «Μερικές φορές οι λοιμώξεις των παραρρίνιων κόλπων μπορεί να εξαπλωθούν», προειδοποιεί ο Mian.

Τι είναι η ημικρανία

Η ημικρανία είναι μια σύνθετη νευρολογική πάθηση που συχνά προκαλεί μέτριο έως έντονο πονοκέφαλο, μαζί με άλλα συμπτώματα. Συνδέεται με τις ορμονικές διακυμάνσεις, τις μεταβολές στη χημική ισορροπία του εγκεφάλου και τη γενετική προδιάθεση για πονοκεφάλους. «Οι ημικρανίες είναι αρκετά συχνές», λέει η Akkerman. «Λέω ότι αν έχετε εγκέφαλο, μπορείτε να έχετε ημικρανία».

Σε άτομα που έχουν έμμηνο ρύση, οι ορμονικές διακυμάνσεις του κύκλου μπορεί να πυροδοτήσουν ημικρανία. Σε ορισμένους ανθρώπους, μπορεί επίσης να συμβάλλουν οι ευαισθησίες σε συγκεκριμένα τρόφιμα και η έλλειψη ύπνου. Ο ανεπαρκής ύπνος μπορεί να κάνει την ημικρανία να διαρκέσει περισσότερο, ενώ η αφυδάτωση μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα.

Πώς αισθάνεται η ημικρανία

Τα συμπτώματα της ημικρανίας «παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία», λέει η Akkerman. Συχνά, τα πρώτα σημάδια εμφανίζονται πριν από τον πονοκέφαλο: μπορεί να υπάρχει σταδιακή κόπωση ή ευαισθησία στους ήχους. Κάποιοι αναφέρουν αύρα —όπως λάμψεις φωτός ή ζιγκ ζαγκ γραμμές στην όραση—, δυσκαμψία στον αυχένα ή έντονη επιθυμία για συγκεκριμένα τρόφιμα πριν από την έναρξη του πόνου.

Ο πόνος αρχίζει σταδιακά και μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο του κεφαλιού, αν και συνήθως εντοπίζεται στη μία πλευρά. Συχνά έχει παλλόμενο χαρακτήρα ή μοιάζει με πίεση και είναι μέτριος έως έντονος. Μπορεί επίσης να υπάρχει αίσθηση σφυγμού.

«Είναι πόνος που μερικές φορές μπορεί να σας κάνει να κλάψετε ή να θέλετε να βάλετε το κεφάλι κάτω από το μαξιλάρι και να κλείσετε τα μάτια», λέει η Akkerman. Συχνά δυσκολεύει τη συνέχιση των καθημερινών δραστηριοτήτων και «επηρεάζει πραγματικά την καθημερινή ζωή».

Στα συμπτώματα που δεν αφορούν άμεσα τον πόνο στο κεφάλι μπορεί να περιλαμβάνονται:

• Ανάγκη να ξαπλώσετε σε σκοτεινό, ήσυχο δωμάτιο, μακριά από τον θόρυβο, το φως και τη δραστηριότητα
• Δυσκολία συγκέντρωσης
• Έντονη κόπωση
• Ευερεθιστότητα
• Ναυτία ή έμετος
• Ζάλη
• Εμβοές
• Θολή όραση ή λάμψεις φωτός
• Καταρροή, συμφόρηση ή αίσθημα πίεσης στο πρόσωπο, όταν υπάρχει νευροφλεγμονή

Σε σοβαρές περιπτώσεις, η ημικρανία μπορεί να προκαλέσει ακόμη και συμπτώματα που μοιάζουν με εγκεφαλικό, όπως μπερδεμένη ομιλία και αδυναμία, σύμφωνα με τον Mian.

Εξ ορισμού, η ημικρανία διαρκεί τουλάχιστον μερικές ώρες. «Ένας πονοκέφαλος που διαρκεί λιγότερο από μία ώρα είναι απίθανο να είναι ημικρανία, εκτός αν έχετε πάρει φάρμακο για να ανακουφιστείτε από τον πόνο», λέει η Akkerman.

Αφού υποχωρήσει η ημικρανία, μπορεί να ακολουθήσει ένα αίσθημα «hangover»: εξάντληση και νοητική θολούρα, αναφέρει ο Mian.

Πώς αντιμετωπίζεται η ημικρανία

Όπως και στην κεφαλαλγία τάσης, ένα πρώτο βήμα μπορεί να είναι να ξαπλώσετε σε σκοτεινό, ήσυχο δωμάτιο, να κλείσετε τα μάτια και να προσπαθήσετε να κοιμηθείτε. Μπορεί επίσης να βοηθήσουν τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα. Σε αντίθεση με την κεφαλαλγία τάσης, όμως, η άσκηση ενδέχεται να επιδεινώσει την ημικρανία.

Όταν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής —όπως η προτεραιότητα στον ύπνο και στην ενυδάτωση— και τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα δεν αρκούν, χρησιμοποιούνται μερικές φορές συνταγογραφούμενα φάρμακα κατά της ημικρανίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, προληπτικά φάρμακα, είτε ως καθημερινό χάπι είτε ως μηνιαίες ενέσεις, μπορούν να βοηθήσουν στην αποτροπή των επεισοδίων. Αυτό μπορεί να είναι χρήσιμο για όσους έχουν συχνές ημικρανίες που επηρεάζουν τη ζωή τους και δεν ανταποκρίνονται καλά στη φαρμακευτική αγωγή για την αντιμετώπιση των επεισοδίων. Μια ακόμη επιλογή είναι οι ενέσεις Botox κάθε τρεις μήνες, οι οποίες μπορούν να μειώσουν τη σοβαρότητα των ημικρανιών και να βοηθήσουν στην πρόληψή τους, αναφέρει ο Mian.

Πότε χρειάζεται ιατρική βοήθεια για τον πονοκέφαλο

Αν ο πόνος είναι ήπιος έως μέτριος, μπορεί να είναι λογικό να δοκιμάσετε αρχικά αλλαγές στον τρόπο ζωής και μη συνταγογραφούμενα φάρμακα. Ωστόσο, ορισμένα συμπτώματα χρειάζονται αξιολόγηση από γιατρό.

Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας αν:

• Εμφανίζετε έναν νέο τύπο πονοκεφάλου ή δεν είχατε ποτέ πονοκεφάλους στο παρελθόν και τώρα αποτελούν πρόβλημα.
• Οι πονοκέφαλοι δεν υποχωρούν με αλλαγές στον τρόπο ζωής και μη συνταγογραφούμενα φάρμακα.
• Ο πονοκέφαλος συνοδεύεται από πυρετό και ρίγη που διαρκούν περισσότερο από μερικές ημέρες. Μπορεί να υπάρχει αφυδάτωση που χρειάζεται αντιμετώπιση ή εξετάσεις για να διαπιστωθεί τι συμβαίνει.
• Ο πονοκέφαλος σας ξυπνά μέσα στη νύχτα ή εμφανίζεται συστηματικά όταν ξυπνάτε και υποχωρεί όταν σηκωθείτε και κινηθείτε. Αυτό μπορεί να υποδηλώνει αυξημένη πίεση στο εσωτερικό του κεφαλιού και χρειάζεται αξιολόγηση.

Ζητήστε επείγουσα ιατρική βοήθεια αν:

• Εμφανιστεί ξαφνικά ένας νέος τύπος πόνου που δεν έχετε ξανανιώσει, μέσα σε λίγα λεπτά, και συνοδεύεται από ναυτία, έμετο, αλλαγές στην όραση, έντονη ζάλη ή σύγχυση.
• Έχετε «κεραυνοβόλο πονοκέφαλο», δηλαδή έντονο πόνο που εμφανίζεται ξαφνικά, σαν έκρηξη μέσα στο κεφάλι. «Αυτό είναι πάντα ανησυχητικό», λέει η Akkerman.
• Ο πονοκέφαλος συνοδεύεται από συμπτώματα εγκεφαλικού, όπως απώλεια ομιλίας, μυϊκή αδυναμία, σύγχυση, δυσκολία στην ομιλία ή στην κατανόηση, αδυναμία βάδισης ή ασυμμετρία στο χαμόγελο.

Οι αποφάσεις για τη διάγνωση και τη θεραπεία των πονοκεφάλων πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.