Nizoral κατά της τριχόπτωσης: Τι δείχνουν τα στοιχεία για την κετοκοναζόλη

Η τριχόπτωση μπορεί να είναι αγχωτική, απογοητευτική και δύσκολη να εξηγηθεί. Αν παρατηρείτε περισσότερες τρίχες στη βούρτσα ή στο ντους, σπάσιμο ή αραίωση, ίσως έχετε αναρωτηθεί τι μπορείτε να κάνετε για να ενισχύσετε τα μαλλιά σας. Και όταν η τριχόπτωση εμφανίζεται παράλληλα με τις αλλαγές της μέσης ηλικίας, είναι φυσικό να σας απασχολεί ακόμη περισσότερο.

Για ορισμένους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν τριχόπτωση, μεταξύ αυτών πολλές γυναίκες στην εμμηνόπαυση, μια απρόσμενη προσθήκη στη ρουτίνα περιποίησης είναι το σαμπουάν κατά της πιτυρίδας. Η ιδέα έχει γίνει κατά καιρούς δημοφιλής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με αφορμή την κετοκοναζόλη, το δραστικό συστατικό του γνωστού σαμπουάν Nizoral. Δερματολόγοι όπως οι Heather Kornmehl, Neera Nathan και Joyce Kim έχουν αναφέρει σε αναρτήσεις ότι ίσως αξίζει να εξεταστεί ως επιλογή για την τριχόπτωση. Η Dr. Kim το βαθμολόγησε με 7,5 στα 10 ως θεραπευτική επιλογή. Η Shereene Idriss επαίνεσε τα οφέλη του για το τριχωτό της κεφαλής και υποστήριξε ότι «βοηθά να καταπολεμηθεί η ενοχλητική τεστοστερόνη που προκαλεί τριχόπτωση».

Ωστόσο, το σαμπουάν κατά της πιτυρίδας πιθανότατα δεν αρκεί από μόνο του για να αντιμετωπίσει την τριχόπτωση. Υπάρχει, πάντως, κάποια βάση στη σχετική συζήτηση. Δερματολόγοι εξηγούν τι γνωρίζουμε για την κετοκοναζόλη, αν μπορεί να αντικαταστήσει τη μινοξιδίλη (Rogaine) και άλλες θεραπείες, καθώς και ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος της σε μια ρουτίνα κατά της τριχόπτωσης.

Τι είναι η κετοκοναζόλη και το Nizoral;

Η κετοκοναζόλη είναι συστατικό που χρησιμοποιείται σε σαμπουάν κατά της πιτυρίδας, με το Nizoral να είναι ένα από τα γνωστότερα σαμπουάν που την περιέχουν. «Η κετοκοναζόλη είναι αντιμυκητιασικό φάρμακο που χρησιμοποιούμε για την πιτυρίδα και τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα», λέει ο Kautilya Shaurya, MD, πιστοποιημένος δερματολόγος στη Νέα Υόρκη. Οι δερματολόγοι τη συστήνουν συχνά για την αντιμετώπιση της πιτυρίδας. Μπορεί να έχει και άλλα οφέλη για το δέρμα, όπως στη ροδόχρου ακμή και τη δερματοφυτίαση, αλλά εδώ το ενδιαφέρον είναι η πιθανή επίδρασή της στα μαλλιά.

Σύμφωνα με τον Dr. Shaurya, υπάρχουν «μέτρια στοιχεία» ότι η κετοκοναζόλη μπορεί να βοηθήσει στην τριχόπτωση — με έμφαση στο «μέτρια». Αναφέρει συχνά μια μελέτη του 1998, στην οποία άνδρες χρησιμοποιούσαν σαμπουάν με κετοκοναζόλη 2% αρκετές φορές την εβδομάδα. Οι συμμετέχοντες «παρατήρησαν αύξηση στην πυκνότητα και το πάχος των μαλλιών, περίπου αντίστοιχη με εκείνη που παρατηρείται με μινοξιδίλη 2%».

Ωστόσο, η μελέτη ήταν μικρή και δεν ακολούθησε μεγάλος αριθμός νεότερων ερευνών. Επιπλέον, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) δεν έχει εγκρίνει την κετοκοναζόλη για τη θεραπεία της τριχόπτωσης. Οι δερματολόγοι συνήθως δεν τη συνταγογραφούν ως μοναδική θεραπεία για την τριχόπτωση, αλλά για ανθρώπους με πιτυρίδα ή σμηγματορροϊκή δερματίτιδα. Στις ΗΠΑ, η κετοκοναζόλη 1% διατίθεται χωρίς συνταγή, ενώ για υψηλότερη περιεκτικότητα απαιτείται συνταγή. Η Caren Campbell, MD, πιστοποιημένη δερματολόγος στο Σαν Φρανσίσκο, επισημαίνει επίσης ότι δεν υπάρχουν ισχυρές έρευνες που να τεκμηριώνουν την αποτελεσματικότητά της στις γυναίκες.

Γιατί οι περισσότερες μελέτες είναι ηλικίας άνω των 30 ετών; Η Dr. Campbell εκτιμά ότι αυτό πιθανότατα συμβαίνει επειδή «έχουμε καλύτερα φάρμακα με μεγαλύτερη επίδραση [στην τριχόπτωση]». Ο Dr. Shaurya προσθέτει ότι η κετοκοναζόλη διατίθεται ως γενόσημο φάρμακο χωρίς συνταγή και έχει μελετηθεί εκτενώς ως αντιμυκητιασικό. «Αυτή η διάκριση είναι σημαντική για να καταλάβουμε γιατί δεν υπάρχουν περισσότερες σύγχρονες έρευνες», λέει. «Η έρευνα είναι εκτεταμένη, απλώς δεν αφορά την τριχόπτωση. Δεν έχει περάσει ποτέ από τις μεγάλες κλινικές δοκιμές που θα απαιτούσε ο FDA για να εγκρίνει τη χρήση της κατά της τριχόπτωσης». Με άλλα λόγια, το προϊόν θεωρείται ασφαλές, αλλά δεν υπάρχουν πολλές κλινικές δοκιμές που να δείχνουν ότι προλαμβάνει ή αντιστρέφει την τριχόπτωση.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η κετοκοναζόλη στην τριχόπτωση;

Η τριχόπτωση μπορεί να έχει διάφορες αιτίες. Σε κάποιους είναι κληρονομική, ενώ σε άλλους σχετίζεται με το στρες, συγκεκριμένες παθήσεις ή ορμονικές μεταβολές, όπως μετά τον τοκετό ή κατά την εμμηνόπαυση. «Η τριχόπτωση στην εμμηνόπαυση επηρεάζεται από τις ορμονικές αλλαγές, ιδιαίτερα από τη μείωση των επιπέδων οιστρογόνων», εξηγεί η Dawn Queen, MD, πιστοποιημένη δερματολόγος στη Νέα Υόρκη. Τα οιστρογόνα έχουν «σημαντικό ρόλο» στον κύκλο ανάπτυξης της τρίχας, επομένως η πτώση των επιπέδων τους μπορεί να συνοδεύεται από αυξημένη απώλεια μαλλιών και μειωμένη πυκνότητα. Η μείωση των οιστρογόνων μπορεί επίσης να ενισχύσει τη δράση των ανδρογόνων. Αυτές οι ορμόνες του φύλου, όπως η τεστοστερόνη, επηρεάζουν τον κύκλο ανάπτυξης της τρίχας και η αυξημένη δραστηριότητά τους μπορεί να προκαλέσει αραίωση ή συρρίκνωση των θυλάκων σε γυναίκες με γενετική προδιάθεση.

Σε πολλά βίντεο για τη χρήση σαμπουάν κετοκοναζόλης από γυναίκες στην εμμηνόπαυση υποστηρίζεται ότι το συστατικό μπλοκάρει τη διυδροτεστοστερόνη (DHT). Πρόκειται για ανδρογόνο που παίζει βασικό ρόλο στη συρρίκνωση των θυλάκων σε άτομα με γενετική προδιάθεση για τριχόπτωση, ιδιαίτερα στους άνδρες. Η Dr. Queen αναφέρει ότι η κετοκοναζόλη έχει παρουσιάσει αντιανδρογονική δράση σε εργαστηριακή μελέτη, κάτι που θα μπορούσε ενδεχομένως να ωφελήσει την ανδρογενετική αλωπεκία — την ανδρικού και γυναικείου τύπου τριχόπτωση. Ωστόσο, δεν έχουν ακόμη διαπιστωθεί ουσιαστικά αποτελέσματα σε ανθρώπους. «Κλινικά, υπάρχουν περιορισμένα στοιχεία ότι το σαμπουάν κετοκοναζόλης μειώνει σημαντικά τα επίπεδα DHT στο τριχωτό της κεφαλής», σημειώνει.

Η Kseniya Kobets, MD, πιστοποιημένη δερματολόγος, προσθέτει ότι η θεωρία για την αναστολή της DHT «έχει βιολογική βάση», λόγω της πιθανής αντιανδρογονικής δράσης της κετοκοναζόλης. Ωστόσο, η γυναικείου τύπου τριχόπτωση δεν είναι «απλώς η ανδρικού τύπου τριχόπτωση στις γυναίκες». Όπως σημειώνει, «οι περισσότερες γυναίκες με αραίωση αυτού του τύπου δεν έχουν αυξημένα ανδρογόνα, ενώ συμβάλλουν στην τριχόπτωση και γενετικοί και άλλοι παράγοντες». Η Dr. Kobets προσθέτει: «Η DHT δεν εξηγεί τα πάντα. Τα χαμηλότερα επίπεδα αρωματάσης στο τριχωτό, ενός ενζύμου που μετατρέπει τα ανδρογόνα σε οιστρογόνα, μπορεί επίσης να παίζουν ρόλο, και η επιστήμη εξακολουθεί να προσπαθεί να ξεκαθαρίσει αυτές τις οδούς».

Ακόμη κι αν αποδεικνυόταν ότι η DHT ευθύνεται για το μεγαλύτερο μέρος της γυναικείου τύπου τριχόπτωσης και ότι η κετοκοναζόλη την μπλοκάρει αποτελεσματικά, αυτό δεν θα σήμαινε απαραίτητα ότι το σαμπουάν είναι ο καλύτερος τρόπος χορήγησής της. «Δεν γνωρίζουμε πόσο ισχυρή αναστολή της DHT επιτυγχάνεται με ένα σαμπουάν που ξεβγάζεται», λέει η Dr. Kobets. Επειδή το σαμπουάν δεν απορροφάται από τον οργανισμό όπως, για παράδειγμα, ένα φάρμακο που λαμβάνεται από το στόμα, οι γιατροί δεν μπορούν να θεωρήσουν ότι έχει την ίδια επίδραση.

Παρόλα αυτά, ορισμένοι άνθρωποι που χρησιμοποιούν συστηματικά σαμπουάν με κετοκοναζόλη, όπως το Nizoral, παρατηρούν νέα ανάπτυξη μαλλιών. Ο Dr. Shaurya λέει ότι πιθανότατα συμβαίνουν τρία πράγματα. «Η τριχόπτωση αυτού του τύπου συχνά συνοδεύεται από χαμηλού βαθμού φλεγμονή γύρω από τον θύλακα. Η κετοκοναζόλη περιορίζει τη Malassezia, τη ζύμη που ευθύνεται για την πιτυρίδα, ενώ παράλληλα καταπραΰνει άμεσα το τριχωτό της κεφαλής», εξηγεί. Αυτό μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη νέων μαλλιών. Επίσης, επειδή αντιμετωπίζει τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, η οποία μπορεί να επιδεινώσει την απώλεια μαλλιών, ενδέχεται να μειώσει την τριχόπτωση. Η Dr. Queen συμφωνεί ότι η πραγματική συμβολή της κετοκοναζόλης είναι πως δημιουργεί ένα υγιές περιβάλλον στο τριχωτό της κεφαλής, όπου μπορούν να αναπτυχθούν νέες τρίχες.

Ωστόσο, η μικρότερη ορατή απώλεια μαλλιών ή η πιο υγιής όψη τους δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχουν αναπτυχθεί νέες τρίχες, επισημαίνει η Jenna Queller, MD, πιστοποιημένη δερματολόγος στο Παλμ Μπιτς. Γι’ αυτό τα προϊόντα περιποίησης αναφέρουν ότι «χαρίζουν πιο γεμάτη όψη στα μαλλιά» αντί ότι «αντιστρέφουν την τριχόπτωση» — ο δεύτερος ισχυρισμός αφορά ιατρική ένδειξη που μπορούν να έχουν μόνο φάρμακα εγκεκριμένα από τον FDA. Η δημοτικότητα των σαμπουάν κετοκοναζόλης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «δεν πρέπει να συγχέεται με ισχυρά κλινικά στοιχεία για την αναγέννηση των μαλλιών», λέει η Dr. Queller.

Η Dr. Campbell, η Dr. Kobets και ο Dr. Shaurya θεωρούν ότι υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ώστε να αξίζει να δοκιμαστεί ως συμπληρωματική επιλογή. «Δεν θα θεωρούσα το σαμπουάν κετοκοναζόλης βασική θεραπεία για την τριχόπτωση, καθώς τα στοιχεία παραμένουν αρκετά περιορισμένα», λέει η Dr. Campbell. «Υπάρχουν, όμως, αρκετά δεδομένα ώστε να είναι λογική η προσθήκη του σε μια αγωγή». Ο Dr. Shaurya συμφωνεί: «Είναι οικονομικό, χαμηλού κινδύνου και εντάσσεται εύκολα σε μια ρουτίνα, γι’ αυτό το προτείνω συχνά, ειδικά όταν υπάρχει και ξεφλούδισμα, κνησμός ή λιπαρότητα στο τριχωτό. Δεν είναι, όμως, ποτέ η μοναδική θεραπεία μου για κάποιον που παρουσιάζει ενεργή αραίωση, και προηγείται πάντα η διάγνωση».

Η τριχόπτωση μπορεί, για παράδειγμα, να σχετίζεται με έλλειψη σιδήρου, προβλήματα του θυρεοειδούς, απώλεια μαλλιών λόγω στρες ή γυροειδή αλωπεκία, μια αυτοάνοση πάθηση. Ένα σαμπουάν δεν μπορεί να αντιμετωπίσει αυτές τις αιτίες. Οι δερματολόγοι μπορεί να θεωρούν αποδεκτή τη χρήση του ως μέρος μιας ρουτίνας, αλλά δεν αντικαθιστά θεραπείες με ισχυρότερα κλινικά στοιχεία. Η Dr. Queen χρησιμοποιεί για την τριχόπτωση τοπική μινοξιδίλη, μινοξιδίλη χαμηλής δόσης από το στόμα και, σε επιλεγμένους ασθενείς, σπιρονολακτόνη ή φιναστερίδη. Άλλες επιλογές, προσθέτει, είναι οι ενέσεις πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια (PRP) και η θεραπεία με λέιζερ χαμηλής έντασης.

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι από τη χρήση κετοκοναζόλης;

Η Dr. Queen προειδοποιεί να μην γίνεται υπερβολική χρήση του σαμπουάν κετοκοναζόλης, καθώς μπορεί να αφήσει την τρίχα ξηρή και εύθραυστη. Αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στις γυναίκες στην εμμηνόπαυση, καθώς η ξηρότητα των μαλλιών μπορεί να είναι ακόμη μία συνέπεια των ορμονικών αλλαγών. Παρόμοια επίδραση μπορεί να εμφανιστεί και σε άτομα με ταλαιπωρημένα ή βαμμένα μαλλιά, καθώς και σε άτομα με συγκεκριμένες υφές μαλλιών. Επειδή το σαμπουάν μπορεί να ξηράνει τα μαλλιά, η Dr. Queen προτείνει να ακολουθεί η χρήση του από ενυδατικό σαμπουάν και μαλακτικό ή από μάσκα περιποίησης.

Η Dr. Queller συμφωνεί: «Τα σαμπουάν κετοκοναζόλης μπορεί σε ορισμένους ανθρώπους να προκαλέσουν ξηρότητα, ερεθισμό ή αλλαγές στην υφή των μαλλιών, με αποτέλεσμα να μπερδεύονται και να σπάνε ευκολότερα, ιδιαίτερα αν είναι ήδη εύθραυστα ή έχουν υποστεί χημική επεξεργασία». Αυτό ίσως εξηγεί γιατί ορισμένοι υποστηρίζουν ότι το σαμπουάν τους προκάλεσε τριχόπτωση. Ωστόσο, όπως σημειώνει η Dr. Queller, «οι αναφορές από μόνες τους δεν αποδεικνύουν ότι η κετοκοναζόλη προκαλεί άμεσα τριχόπτωση». Τα αποτελέσματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο: μια σύντομη περιήγηση στο subreddit #femalehairloss δείχνει περίπου ισάριθμες αναφορές από άτομα που είδαν αποτέλεσμα και από άτομα που δεν είδαν.

Τι να θυμάστε πριν δοκιμάσετε το Nizoral

Αν έχετε αμφιβολίες, συζητήστε το με τον δερματολόγο σας. «Το πρόβλημα με το TikTok είναι ότι παραλείπεται το στάδιο της διάγνωσης», λέει η Dr. Campbell. «Ένα προϊόν που βοηθά κάποιον με φλεγμονώδη τριχόπτωση δεν θα βοηθήσει κάποιον με ανδρογενετική αλωπεκία, και το αντίστροφο».

Αν αναζητάτε μόνοι σας πληροφορίες, η Dr. Kobets προτείνει να συμβουλεύεστε και πηγές έξω από εφαρμογές με ατελείωτη, αλγοριθμικά οργανωμένη ροή περιεχομένου, όπως δημοσιευμένες μελέτες στο PubMed. Προτείνει επίσης να αναρωτιέστε: «Σε ποιους μελετήθηκε, για ποιον τύπο τριχόπτωσης και σε ποια μορφή;» Όπως λέει, «το ότι ένα συστατικό δρα σε εργαστηριακό περιβάλλον δεν αποδεικνύει ότι το σαμπουάν σας μεγαλώνει τα μαλλιά. Αναζητήστε ομάδες σύγκρισης, μετρήσιμα αποτελέσματα και πληροφορίες για τις άλλες θεραπείες που χρησιμοποιούσαν οι συμμετέχοντες». Οι φωτογραφίες πριν και μετά μπορεί να είναι χρήσιμες, αλλά ο φωτισμός και το χτένισμα μπορούν επίσης να επηρεάσουν την εικόνα, προσθέτει.

Πριν χρησιμοποιήσετε το σαμπουάν, απευθυνθείτε σε πιστοποιημένο δερματολόγο για να διαπιστώσετε τι προκαλεί την τριχόπτωση. Οι αιτίες είναι πολλές και η εμπειρία ενός ανθρώπου δεν είναι απαραίτητο να αντιστοιχεί στη δική σας. «Αν μια τάση ακούγεται υπερβολικά καλή για να είναι αληθινή, συνήθως είναι», λέει η Dr. Campbell. «Η χρήση ενός φαρμάκου εκτός των εγκεκριμένων ενδείξεών του δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι αναποτελεσματικό — στη δερματολογία χρησιμοποιούμε συχνά θεραπείες εκτός ενδείξεων — αλλά τα στοιχεία εξακολουθούν να έχουν σημασία», προσθέτει η Dr. Kobets. «Να είστε επιφυλακτικοί όταν το “μπορεί να βοηθήσει” μετατρέπεται σε “κλινικά αποδεδειγμένο” ή όταν ένα προϊόν υπόσχεται να αντιμετωπίσει κάθε τύπο τριχόπτωσης. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να ξεκινήσουν τη συζήτηση· η διάγνωση πρέπει να καθοδηγεί τη θεραπεία».

Οι αποφάσεις για τη θεραπεία της τριχόπτωσης πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.