Περιποίηση δέρματος «ιατρικού βαθμού»: τι σημαίνει πραγματικά και τι να προσέχετε

Ο όρος «ιατρικού βαθμού» χρησιμοποιείται συχνά σε προϊόντα περιποίησης, αλλά δεν αποτελεί επίσημη κατηγορία ούτε εγγυάται αποτελεσματικότητα ή ασφάλεια. Οι δερματολόγοι εξηγούν τι μπορεί να υποδηλώνει, τι δεν σημαίνει και πώς να επιλέγετε προϊόντα με βάση τα συστατικά και τις ανάγκες του δέρματός σας.

Η φράση «ιατρικού βαθμού» δημιουργεί την εντύπωση ότι ένα προϊόν έχει ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση ή επαγγελματική καθοδήγηση πίσω του. Ωστόσο, δεν υπάρχει φορέας που να ρυθμίζει τον συγκεκριμένο όρο. «Η φράση “ιατρικού βαθμού” είναι ασαφής και αυθαίρετη», λέει ο δερματολόγος Joshua Zeichner. «Δεν συνδέεται με την αποτελεσματικότητα ή την ασφάλεια».

Η δερματολόγος Mona Gohara αναφέρει ότι οι ασθενείς και οι ακόλουθοί της τη ρωτούν συχνά αν τα προϊόντα περιποίησης βασίζονται στην επιστήμη και αν θα λειτουργήσουν. Θέλουν να ξέρουν αν επενδύουν σε πιο υγιές δέρμα ή απλώς σε πιο καλαίσθητη συσκευασία.

Ο Joshua Zeichner είναι αναπληρωτής καθηγητής δερματολογίας και διευθυντής έρευνας στην αισθητική και κλινική δερματολογία στο Mount Sinai Hospital της Νέας Υόρκης. Η Mona Gohara είναι κλινική καθηγήτρια στο Τμήμα Δερματολογίας της Ιατρικής Σχολής του Yale.

Τι μπορεί να σημαίνει ο όρος «ιατρικού βαθμού»

Δεν υπάρχει ένας κοινά αποδεκτός ορισμός. Σύμφωνα με τον Zeichner, ο όρος συνήθως υποδηλώνει προϊόν με υψηλή συγκέντρωση δραστικών συστατικών που έχουν επιστημονική τεκμηρίωση, αλλά αυτό δεν ισχύει πάντα. Ανάλογα με την εταιρεία, μπορεί να αναφέρεται στην ποιότητα των συστατικών, σε κλινικές δοκιμές της τελικής σύνθεσης ή στη χρήση ενός συγκεκριμένου δραστικού συστατικού.

Η Gohara παρομοιάζει τη φράση με προϊόντα που διατίθενται από γιατρούς και έχουν σχεδιαστεί ώστε να συμπληρώνουν τη δερματολογική φροντίδα. Σήμερα, όμως, χρησιμοποιείται και ως σύντομη περιγραφή συνθέσεων που απευθύνονται σε συγκεκριμένες ανάγκες του δέρματος. Η χρήση της έχει γίνει πιο συχνή καθώς οι καταναλωτές ενδιαφέρονται περισσότερο για τα συστατικά και την επιστήμη πίσω από τη ρουτίνα περιποίησής τους.

Οι καταναλωτές μπορεί να θεωρούν ότι αυτά τα προϊόντα είναι ισχυρότερα και συνοδεύονται από καθοδήγηση δερματολόγου, αλλά δεν πρέπει να το υποθέτουν, λέει ο Zeichner. Η αγορά περιποίησης είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστική και τέτοιες διατυπώσεις μπορεί να χρησιμοποιούνται για να ξεχωρίσει ένα προϊόν. Ορισμένες φορές, ο όρος χρησιμοποιείται σαν να είναι ισοδύναμος με φράσεις όπως «σχεδιασμένο από δερματολόγο» ή «εγκεκριμένο από δερματολόγο», χωρίς αυτό να συνεπάγεται συγκεκριμένη επαγγελματική πιστοποίηση.

Τι ισχύει για τη ρύθμιση των προϊόντων

Ο όρος «ιατρικού βαθμού» δεν αναγνωρίζεται από τον FDA, τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ, επιβεβαιώνει η Gohara. Ο οργανισμός ρυθμίζει με αρκετά γενικό τρόπο τους ισχυρισμούς που αφορούν τα καλλυντικά. Διακρίνει, ωστόσο, τα καλλυντικά από τα φαρμακευτικά προϊόντα, όπως η συνταγογραφούμενη τρετινοΐνη. Τα καλλυντικά, στα οποία ανήκουν τα περισσότερα ενυδατικά προϊόντα και οι οροί, προορίζονται να βελτιώνουν την εμφάνιση του δέρματος και δεν μπορούν να ισχυρίζονται ότι αλλάζουν τη δομή ή τη λειτουργία του.

Τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα, όπως θεραπείες για την ακμή, αντηλιακά και θεραπείες για το έκζεμα, περιέχουν δραστικά συστατικά που έχουν εγκριθεί από τον FDA για συγκεκριμένη πάθηση. Στη συσκευασία τους υπάρχει πλαίσιο με πληροφορίες για το φάρμακο και τα δραστικά συστατικά. Η ένδειξη «ιατρικού βαθμού» δεν σημαίνει ότι ένα προϊόν είναι μη συνταγογραφούμενο φάρμακο. «Η προσθήκη της φράσης σε μια ετικέτα δεν δίνει στο προϊόν διαφορετικό κανονιστικό καθεστώς», λέει η Gohara.

«Αν δείτε τον όρο σε μια ετικέτα, αντιμετωπίστε τον με επιφύλαξη», συμβουλεύει ο Zeichner. Η ερμηνεία του «μπορεί να είναι ό,τι θέλει να σημαίνει η εταιρεία». Τα προϊόντα μπορεί να έχουν υψηλότερες συγκεντρώσεις δραστικών συστατικών, αλλά δεν υπάρχουν συγκεκριμένα ποσοστά που να μπορεί να αναζητήσει ο καταναλωτής με βάση αυτόν τον όρο.

Πολλές εταιρείες που διαθέτουν προϊόντα μέσω γιατρών επενδύουν σε κλινικές μελέτες, στη σταθερότητα των συστατικών και σε συστήματα που βοηθούν τα δραστικά συστατικά να λειτουργούν με λιγότερο ερεθισμό. Αυτό, όμως, δεν είναι πάντα δυνατό να διαπιστωθεί μόνο από την ετικέτα. «Η αξία προκύπτει από την έρευνα, τη σύνθεση και την καθοδήγηση», λέει η Gohara. «Ο όρος από μόνος του δεν σας λέει ποια πλεονεκτήματα προσφέρει ένα προϊόν».

Πώς να επιλέγετε προϊόντα περιποίησης

Και οι δύο δερματολόγοι προτείνουν να ξεκινάτε από τις ανάγκες του δέρματός σας και να επιλέγετε συστατικά με τεκμηριωμένη δράση για αυτές. Ο Zeichner αναφέρει ότι η ρετινόλη είναι ίσως το συστατικό για τη γήρανση του δέρματος που έχει μελετηθεί περισσότερο. Είναι μορφή βιταμίνης Α, η οποία έχει φανεί ότι επιταχύνει την ανανέωση των κυττάρων και διεγείρει την παραγωγή κολλαγόνου.

Ο ίδιος ξεχωρίζει και τη βιταμίνη C. Είναι αντιοξειδωτικό που βοηθά στην εξουδετέρωση της βλάβης από τις ελεύθερες ρίζες λόγω της υπεριώδους ακτινοβολίας, εμποδίζει την ανώμαλη παραγωγή χρωστικής ώστε να μειώνονται οι σκούρες κηλίδες και υποστηρίζει την παραγωγή κολλαγόνου.

Αξίζει επίσης να εξετάσετε τα υδροξυοξέα, όπως τα άλφα υδροξυοξέα (γλυκολικό και γαλακτικό οξύ) και τα βήτα υδροξυοξέα (σαλικυλικό οξύ). Τα πρώτα βοηθούν να διασπώνται οι δεσμοί μεταξύ των επιφανειακών κυττάρων, ώστε να απομακρύνονται ευκολότερα. Το σαλικυλικό οξύ απομακρύνει την περίσσεια λιπαρότητας και βοηθά να διατηρούνται καθαροί οι πόροι.

Η Gohara θεωρεί απαραίτητο ένα αντηλιακό ευρέος φάσματος με δείκτη προστασίας SPF 30 ή υψηλότερο. Αναφέρει επίσης ορό με 5% νιασιναμίδη για ανομοιόμορφο τόνο και υπεροξείδιο του βενζοϋλίου 2,5% για φλεγμονώδη ακμή. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε υψηλότερες συγκεντρώσεις, αλλά υπάρχει πιθανότητα ερεθισμού. Τα ποσοστά δεν είναι συγκρίσιμα μεταξύ διαφορετικών συστατικών, ενώ σημασία έχουν και η συνολική σύνθεση και η συστηματική χρήση. Αν η συγκέντρωση δεν αναγράφεται στη συσκευασία, ο Zeichner προτείνει να φωτογραφίσετε το κουτί και να αναζητήσετε πληροφορίες για το προϊόν στο σπίτι. Οι ιστοσελίδες των εταιρειών συχνά περιέχουν χρήσιμες πληροφορίες.

Προσέξτε επίσης τις αόριστες διατυπώσεις, την έλλειψη διαφάνειας σχετικά με τα συστατικά ή τις κλινικές δοκιμές και τις υποσχέσεις που φαίνονται υπερβολικά καλές για να είναι αληθινές. Η Gohara αναφέρει ως προειδοποιητικά σημάδια ισχυρισμούς ότι ένα προϊόν θα «εξαφανίσει» τις βαθιές ρυτίδες, θα «κλείσει» τους πόρους ή θα «καθαρίσει» χρόνια δυσχρωμιών μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο. «Αν η υπόσχεση ακούγεται σαν λίφτινγκ μέχρι την Παρασκευή, προσπεράστε το».

Πρακτικές οδηγίες πριν από την αγορά

• Προσδιορίστε πρώτα την ανάγκη σας. Αντιμετωπίζετε ξηρότητα, ρυτίδες, ακμή, ανομοιόμορφο τόνο ή θυλακική υπερκεράτωση; Δώστε στο προϊόν έναν συγκεκριμένο στόχο.
• Επιλέξτε συστατικό με επιστημονική τεκμηρίωση. Τα ρετινοειδή χρησιμοποιούνται για τις ρυτίδες, το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου για την ακμή, το γαλακτικό οξύ για τη θυλακική υπερκεράτωση και η νιασιναμίδη για τον ανομοιόμορφο τόνο.
• Αναζητήστε σχετική αξιολόγηση. Σφραγίδες αποδοχής από ιατρικούς οργανισμούς και μη κερδοσκοπικούς φορείς μπορούν να βοηθήσουν. Για παράδειγμα, η σφραγίδα αποδοχής της National Eczema Association μπορεί να καθοδηγήσει όσους έχουν έκζεμα. Η Skin Cancer Foundation, οργανισμός ενημέρωσης για τον καρκίνο του δέρματος, απονέμει σφραγίδα σύστασης σε αντηλιακά που αξιολογεί η ομάδα της. Αυτού του είδους η αξιολόγηση από ανεξάρτητο φορέα μπορεί να είναι χρήσιμη στην επιλογή προϊόντων.
• Διαλέξτε σύνθεση που μπορείτε να χρησιμοποιείτε άνετα. Οι κρέμες συχνά ταιριάζουν σε ξηρό δέρμα, ενώ οι πιο ελαφριές λοσιόν ή τα τζελ μπορεί να είναι καταλληλότερα για λιπαρό δέρμα. Αν έχετε ευαισθησία, προτιμήστε προϊόν χωρίς άρωμα. Για συστατικά ευαίσθητα στο φως, αναζητήστε αδιαφανή σωληνάρια ή συσκευασίες με αντλία.
• Ελέγξτε τα στοιχεία πριν πληρώσετε περισσότερο. Στην ιστοσελίδα της εταιρείας, αναζητήστε δοκιμές του τελικού προϊόντος και σαφή αποτελέσματα: τι βελτιώθηκε, σε ποιο βαθμό και σε πόσο χρόνο. Η αναγραφή της συγκέντρωσης είναι χρήσιμη για ορισμένα δραστικά συστατικά, αλλά ο μεγαλύτερος αριθμός δεν σημαίνει αυτομάτως καλύτερη επιλογή.

Η ετικέτα δεν αρκεί: σημασία έχουν τα συστατικά

Όταν βλέπετε τον όρο «ιατρικού βαθμού», αντιμετωπίστε τον ως διαφημιστική διατύπωση και εξετάστε τι περιέχει το προϊόν και τι στοιχεία μπορεί να παρουσιάσει η εταιρεία για την τελική σύνθεση.

Η υψηλότερη τιμή δεν εξασφαλίζει καλύτερα αποτελέσματα, ενώ η χρήση περισσότερων προϊόντων μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα, προειδοποιεί ο Zeichner. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζονται υψηλότερες συγκεντρώσεις, ενώ σε άλλες προκαλούν μόνο ερεθισμό. Ο ίδιος προτείνει απλές ρουτίνες: το πρωί προστασία και το βράδυ ενυδάτωση και αποκατάσταση. Για τους ασθενείς του προτείνει δύο προϊόντα το πρωί και δύο το βράδυ. Ο συνδυασμός πολλών προϊόντων μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητά τους και να προκαλέσει ξηρότητα ή ερεθισμό.

Η Gohara προτείνει επίσης να εξοικονομείτε χρήματα όπου είναι δυνατό. Ένα οικονομικό καθαριστικό, μια ενυδατική κρέμα και αντηλιακό ευρέος φάσματος με SPF 30 ή υψηλότερο αποτελούν καλή βάση. Μπορεί να αξίζει να πληρώσετε περισσότερο για μια στοχευμένη θεραπεία με ερευνητικά δεδομένα για την τελική σύνθεσή της, όπως ένας σταθεροποιημένος ορός βιταμίνης C, ένα σωστά σχεδιασμένο ρετινοειδές ή ένα προϊόν πεπτιδίων με τεκμηρίωση για τους συγκεκριμένους ισχυρισμούς του. Η υψηλότερη τιμή μπορεί επίσης να αφορά τεχνολογία που διατηρεί σταθερά τα συστατικά, τα κάνει καλύτερα ανεκτά ή προσφέρει πιο ευχάριστη υφή. «Η αναβάθμιση πρέπει να εξυπηρετεί το δέρμα σας, όχι απλώς το ράφι του μπάνιου σας», λέει.

Η Gohara συνιστά να απευθυνθείτε σε δερματολόγο αν έχετε επίμονη ακμή, εξανθήματα, δυσχρωμίες που δεν υποχωρούν ή επαναλαμβανόμενους ερεθισμούς. Για μια κηλίδα που αλλάζει ή αιμορραγεί, χρειάζεται άμεση αξιολόγηση. Η επιλογή προϊόντων ή θεραπειών για το δέρμα καλό είναι να γίνεται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.