Οι γιορτές πλησιάζουν και φέρνουν συχνά μαζί τους οικογενειακές συζητήσεις που οδηγούνται σε ένταση. Είτε πρόκειται για πολιτική, θρησκεία, υγεία ή για τον τρόπο ζωής του καθενός, όσο κι αν επιχειρούμε να πείσουμε τον συνομιλητή μας πως έχουμε δίκιο, εκείνος συχνά «οχυρώνεται» ακόμη περισσότερο πίσω από τη θέση του.
Ψυχολογική αντιδραστικότητα και η απειλή στην ελευθερία επιλογής
Η ψυχολογία έχει δώσει σε αυτή την αντίδραση το όνομα ψυχολογική αντιδραστικότητα. Ο ψυχολόγος Τζακ Μπρεμ εισήγαγε τον όρο τη δεκαετία του ’60, για να περιγράψει την τάση μας να αντιστεκόμαστε όταν θεωρούμε ότι απειλείται η δυνατότητά μας να αποφασίζουμε ελεύθερα. Ακόμη κι αν μια συμβουλή αποσκοπεί στο καλό μας, η εντύπωση ότι κάποιος μας επιβάλλει κάτι μπορεί να μας οδηγήσει να κάνουμε ακριβώς το αντίθετο.
Όταν δεχόμαστε πίεση, ο εγκέφαλος θέτει σε λειτουργία μηχανισμούς άμυνας και μειώνεται η προθυμία μας να ακούσουμε ή να αξιολογήσουμε νέα στοιχεία. Η περιέργεια, από την άλλη, ενεργοποιεί τα κυκλώματα της μάθησης. Αντί να μας υπαγορεύσουν τι πρέπει να κάνουμε, όταν μας προσκαλούν να εξετάσουμε μια απόφαση, είμαστε πιο δεκτικοί στην αλλαγή.
Ο Ρατζ Παντζάμπι, γιατρός και πρώην σύμβουλος του Λευκού Οίκου για τη δημόσια υγεία, έζησε από πρώτο χέρι αυτή τη δυναμική στην οικογένειά του. Κατά την πανδημία, τα περιοριστικά μέτρα οδήγησαν στο κλείσιμο του μοτέλ του θείου του, ο οποίος ήταν θυμωμένος και είχε χάσει την εμπιστοσύνη του σε κάθε αρχή. Ο Παντζάμπι ήθελε πολύ να του εξηγήσει πόσο επικίνδυνη ήταν η κατάσταση, αλλά καταλάβαινε πως τα επιχειρήματα δεν θα τον έπειθαν. Τελικά, τον προσέγγισε ο πατέρας του: δεν επιχείρησε να μεταστρέψει την άποψή του, αλλά κάθισε μαζί του και άκουσε όσα τον απασχολούσαν — τον φόβο ότι αρρώσταιναν δικοί του άνθρωποι και την αγωνία για την εργασία που έχανε. Αυτό στάθηκε αρκετό. Παρότι ο θείος εξακολουθούσε να διαφωνεί με την κυβέρνηση, άρχισε να φορά μάσκα και, στη συνέχεια, εμβολιάστηκε, θέλοντας να προφυλάξει την οικογένειά του.
Πώς να μειώσετε την αντίσταση σε δύσκολες οικογενειακές συζητήσεις
Πώς μπορούμε, λοιπόν, να χειριστούμε την επόμενη δύσκολη κουβέντα; Αντί να σπεύσουμε να διορθώσουμε τον συνομιλητή μας, είναι προτιμότερο να τον ρωτήσουμε τι είναι αυτό που τον ανησυχεί περισσότερο. Μπορούμε επίσης να ανταλλάξουμε προσωπικές εμπειρίες αντί για επιχειρήματα. Το σημαντικότερο είναι να βρούμε έναν κοινό σκοπό, όπως η φροντίδα της οικογένειας, χωρίς να θεωρούμε απαραίτητο να έχουμε συμφωνήσει σε κάθε ζήτημα.
Στο τέλος, η εμπιστοσύνη δεν κερδίζεται όταν επικρατούμε σε μια διαφωνία, αλλά όταν καταβάλλουμε ειλικρινή προσπάθεια να κατανοήσουμε τον άλλον.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/sexual-health/psychologiki-antidrastikotita-pos-i-piesi-fernei-antistasi/29625
