Το κινητό ανάμεσα στη μαμά και το μωρό: Τι συμβαίνει στη σχέση τους

Στη σχέση μαμάς και μωρού, μια ειδοποίηση στο κινητό μπορεί να διακόψει ξαφνικά την επικοινωνία. Μιλάμε στο μωρό, του χαμογελάμε και παίζουμε μαζί του, ώσπου κοιτάζουμε για λίγο την οθόνη και, χωρίς να το συνειδητοποιήσουμε, χάνεται η επαφή.

Αυτή η σκηνή είναι γνώριμη στην καθημερινότητα πολλών οικογενειών. Τα κινητά έχουν γίνει πλέον βασικό κομμάτι της ζωής μας, ακόμη και όταν βρισκόμαστε με τα παιδιά μας.

Τι επίδραση έχουν, όμως, αυτές οι σύντομες διακοπές στην επαφή μας με το μωρό;

Το ερώτημα αυτό διερεύνησε μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports, καταγράφοντας παράλληλα την εγκεφαλική δραστηριότητα τόσο των μητέρων όσο και των βρεφών.

Τι δείχνει η εγκεφαλική δραστηριότητα μητέρας και μωρού;

Με ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, οι ερευνητές κατέγραψαν την εγκεφαλική δραστηριότητα και των δύο πλευρών καθώς αλληλεπιδρούσαν. Στην έρευνα συμμετείχαν 33 ζευγάρια μητέρων και βρεφών.

Οι συμμετέχοντες πέρασαν από τρεις φάσεις: ελεύθερο παιχνίδι, διακοπές κατά τις οποίες η μητέρα έδινε προσοχή στο κινητό και στη συνέχεια επανασύνδεση με το μωρό.

Για τις περιόδους διακοπής, οι μητέρες είχαν την οδηγία να μην αντιδρούν στα βρέφη, ούτε με λόγια ούτε με μη λεκτικά σήματα.

Η καταγραφή έδειξε πως, όταν η μητέρα ήταν απορροφημένη στο κινητό, μειωνόταν ο συγχρονισμός της εγκεφαλικής δραστηριότητάς της με εκείνη του βρέφους.

Με τον όρο εγκεφαλικός συγχρονισμός περιγράφεται ο βαθμός χρονικής συσχέτισης ανάμεσα σε ορισμένα μοτίβα εγκεφαλικής δραστηριότητας δύο ανθρώπων που αλληλεπιδρούν.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο συγχρονισμός μπορεί να δώσει στοιχεία για την επικοινωνία μεταξύ δύο ανθρώπων, όμως η ακριβής ερμηνεία του συνεχίζει να εξετάζεται.

Πώς επηρεάζει η προσοχή μας την επικοινωνία με το μωρό;

Από τους πρώτους κιόλας μήνες, τα μωρά επικοινωνούν με διαφορετικούς τρόπους: κοιτούν, κάνουν εκφράσεις, κινούνται και βγάζουν ήχους.

Όταν απαντάμε σε όσα μας δείχνει το μωρό, η επικοινωνία γίνεται αμφίδρομη: εκείνο εκφράζεται, εμείς ανταποκρινόμαστε και το ίδιο συνεχίζει την επαφή.

Οι καθημερινές αυτές στιγμές ανταλλαγής συμβάλλουν σημαντικά στην πρώιμη κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη.

Αν η προσοχή μας απομακρυνθεί, είναι πιθανό για λίγο να μειωθούν η οπτική επαφή, η ομιλία μας και η ανταπόκριση στα σήματα του μωρού.

Οι ερευνητές σημειώνουν, πάντως, ότι δεν έχει αποσαφηνιστεί αν η μεταβολή στον εγκεφαλικό συγχρονισμό συνδέεται ειδικά με τη χρήση του κινητού. Ενδέχεται να σχετίζεται γενικότερα με τη διακοπή της επαφής, όποια κι αν είναι η αιτία που αποσπά την προσοχή της μητέρας.

Επανασύνδεση με το μωρό: Το εύρημα που ξεχώρισε

Οι ερευνητές εξέτασαν όχι μόνο την περίοδο που η μητέρα κοιτούσε το κινητό, αλλά και όσα συνέβαιναν όταν επέστρεφε στο παιχνίδι με το μωρό.

Κατά την επανασύνδεση, ο εγκεφαλικός συγχρονισμός επανήλθε στα επίπεδα που είχε αρχικά, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις καταγράφηκε ακόμη μεγαλύτερη αύξηση.

Το αποτέλεσμα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η προσωρινή μεταβολή που είχε καταγραφεί δεν εξακολουθούσε όταν η μητέρα ξανάρχιζε την αλληλεπίδραση με το παιδί.

Ωστόσο, αυτό δεν αποδεικνύει ότι κάθε επίδραση μιας διακοπής χάνεται αμέσως ούτε αποσαφηνίζει τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της συχνής χρήσης κινητού κατά τη φροντίδα ενός βρέφους.

Αναδεικνύει, παρ’ όλα αυτά, πόσο σημαντικό είναι να επιστρέφουμε στην επικοινωνία.

Πρέπει οι γονείς να απομακρύνουν εντελώς το κινητό;

Για πολλούς γονείς, το τηλέφωνο είναι απαραίτητο για τη δουλειά, την επικοινωνία και πλήθος καθημερινών υποχρεώσεων.

Δεν χρειάζεται να νιώθουν ενοχές κάθε φορά που κοιτούν την οθόνη. Σημασία έχει να αντιλαμβάνονται πόσο εύκολα μπορεί να αποσπαστεί η προσοχή τους.

Ορισμένες απλές συνήθειες ενδέχεται να φανούν χρήσιμες:

• Κατά το παιχνίδι ή το διάβασμα με το μωρό, αφήνουμε το κινητό στην άκρη.
• Όταν θέλουμε να συγκεντρωθούμε, περιορίζουμε τις ειδοποιήσεις που δεν είναι απαραίτητες.
• Προσέχουμε τις εκφράσεις, τις κινήσεις και τους ήχους του μωρού και επιχειρούμε να ανταποκριθούμε.
• Αν χρειαστεί να σταματήσουμε για λίγο την επαφή, την ξαναρχίζουμε μόλις αυτό είναι εφικτό.

Δεν είναι απαραίτητο να είμαστε διαθέσιμοι κάθε στιγμή ή να σχεδιάζουμε μια οργανωμένη δραστηριότητα για κάθε λεπτό.

Αφορμές για επικοινωνία προσφέρουν και οι απλές καθημερινές στιγμές: ένα χαμόγελο, ένα τραγούδι ή λίγα λόγια την ώρα που αλλάζουμε το μωρό.

Για την επικοινωνία με το μωρό δεν μετρά μόνο ο χρόνος, αλλά και η παρουσία μας

Η έρευνα έγινε σε ελεγχόμενες συνθήκες και περιλάμβανε μικρό αριθμό συμμετεχόντων. Συνεπώς, δεν μπορεί να απαντήσει αν οι καθημερινές διακοπές από το κινητό προκαλούν μακροχρόνιες αλλαγές στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.

Το εύρημα που αναδεικνύεται είναι πως η ποιότητα της επαφής μπορεί να αλλάξει ακόμη και σε διάστημα λίγων λεπτών.

Ίσως, τελικά, το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι η επικοινωνία έχει αξία ακόμη κι όταν δεν είναι αδιάκοπη.

Αφήνοντας στην άκρη ό,τι τραβά προσωρινά την προσοχή μας και επικεντρώνοντάς την ξανά στο μωρό, του δίνουμε τη δυνατότητα να επικοινωνήσει μαζί μας και να δεχτεί την ανταπόκρισή μας — κάτι ιδιαίτερα σημαντικό.