Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Heinrich Heine του Ντίσελντορφ, σε συνεργασία με επιστήμονες από τα πανεπιστήμια της Λωζάνης, της Ουτρέχτης και του Κέιπ Τάουν, μελέτησαν μια ιδιαίτερη ομάδα ασθενών. Τα ευρήματά τους δείχνουν ότι η πλαγιοβασική αμυγδαλή (basolateral amygdala), τμήμα του μεταιχμιακού συστήματος, έχει σημαντική συμμετοχή στη ρύθμιση της αλτρουιστικής συμπεριφοράς.
Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, περιγράφεται ο τρόπος με τον οποίο η συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου προσαρμόζει την κοινωνική συμπεριφορά. Η βοήθεια προς τους άλλους, δηλαδή η προκοινωνική συμπεριφορά, αποτελεί βασικό στοιχείο της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης. Οι νευρωνικοί μηχανισμοί που την καθορίζουν σε διαφορετικές κοινωνικές συνθήκες, ωστόσο, δεν έχουν γίνει πλήρως κατανοητοί. Έτσι, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα πώς επηρεάζεται η συμπεριφορά από τον βαθμό συναισθηματικού ενδιαφέροντος των ανθρώπων που λαμβάνουν τις αποφάσεις.
Στη Νότια Αφρική οι ερευνητές βρήκαν ένα ξεχωριστό πλαίσιο για την έρευνά τους. Ο επικεφαλής της ομάδας, καθηγητής Tobias Kalenscher, αναφέρει: «Ήταν μια μοναδική ευκαιρία να εργαστώ επιτόπου με μια ομάδα ασθενών που πάσχουν από την εξαιρετικά σπάνια νόσο Urbach-Wiethe».
Η νόσος προκαλεί βλάβη στην πλαγιοβασική αμυγδαλή, χωρίς να πλήττει άλλες εγκεφαλικές περιοχές. Τα άτομα με Urbach-Wiethe παρουσιάζουν διαφορές στη συναισθηματική ζωή και στην κοινωνική συμπεριφορά τους, ενώ ειδικότερα δυσκολεύονται να αντιληφθούν τη συναισθηματική σημασία των εκφράσεων του προσώπου. Σε όλο τον κόσμο έχουν καταγραφεί λιγότερα από 150 περιστατικά. Ωστόσο, μια ομάδα ατόμων με τη νόσο κατοικεί στο Namaqualand, στη βόρεια Νότια Αφρική.
Ο Kalenscher προσθέτει: «Αυτοί οι ασθενείς αντιπροσωπεύουν ένα οιονεί φυσικό πειραματικό περιβάλλον για ερωτήσεις σχετικά με την προκοινωνική συμπεριφορά». Και συνεχίζει: «Στην περίπτωση αυτών των ατόμων, επηρεάζονται ακριβώς εκείνες οι περιοχές του εγκεφάλου που πιστεύεται ότι παίζουν βασικό ρόλο στη συμπονετική συμπεριφορά προς τους άλλους».
Η γενναιοδωρία προς φίλους και αγνώστους στη μελέτη
Στο πλαίσιο της έρευνας, οι συμμετέχοντες έλαβαν μέρος στα λεγόμενα «δικτατορικά παιχνίδια», στα οποία καλούνται να μοιράσουν χρηματικά ποσά. Μπορούσαν να επιλέξουν πόσα χρήματα θα έδιναν σε άλλους, είτε επρόκειτο για στενούς φίλους είτε για γνωστούς, γείτονες ή αγνώστους.
Ο Luca M. Lüpken, συν-συγγραφέας της μελέτης και διδακτορικός ερευνητής στο HHU, περιγράφει τα αποτελέσματα: «Τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα: Τα άτομα με βλάβη στην πλαγιοβασική αμυγδαλή ήταν εξίσου γενναιόδωρα με τους ανθρώπους με τους οποίους ήταν κοντά όσο και οι υγιείς συμμετέχοντες. Ωστόσο, μόλις επρόκειτο για άτομα με τα οποία είχαν λιγότερο συναισθηματική σχέση, ήταν πολύ πιο εγωιστές».
Οι συγγραφείς συμπεραίνουν ότι η πλαγιοβασική αμυγδαλή δεν αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τον αλτρουισμό. Αντίθετα, συμβάλλει στον καθορισμό της γενναιοδωρίας με βάση την κοινωνική απόσταση ανάμεσα στους ανθρώπους. Όταν απουσιάζει αυτή η ρύθμιση, υπερισχύει η φυσική τάση να μπαίνει η προσωπική ευημερία πάνω από εκείνη των άλλων και τα άτομα που επηρεάζονται τείνουν να συμπεριφέρονται πιο εγωιστικά. Μεγαλύτερη γενναιοδωρία εκδηλώνεται μόνο όταν υπάρχει ισχυρός συναισθηματικός δεσμός.
Ο Lüpken επισημαίνει: «Η μελέτη μας δείχνει ότι η αμυγδαλή δεν προάγει γενικά ούτε αναστέλλει την προκοινωνική συμπεριφορά, αλλά μάλλον ρυθμίζει πότε και σε ποιο βαθμό ενεργούμε με προκοινωνικό τρόπο».
Τα ευρήματα φωτίζουν τα βιολογικά θεμέλια της κοινωνικής συμπεριφοράς των ανθρώπων. Ενδέχεται, επίσης, να συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση άλλων καταστάσεων, όπως ο αυτισμός και η ψυχοπάθεια, στις οποίες οι κοινωνικές επιλογές συχνά αποκλίνουν από εκείνες των υγιών ατόμων.
Ο Kalenscher συνδέει τα αποτελέσματα με μια ευρύτερη θεώρηση: «Οι κοινωνικές αποφάσεις δεν διαμορφώνονται μόνο από την ανατροφή ή την κουλτούρα μας. Στην πραγματικότητα είναι επίσης έντονα αγκυροβολημένες στους μηχανισμούς του εγκεφάλου μας».
Περισσότερες πληροφορίες: Kalenscher, Tobias, Steeper social discounting after human basolateral amygdala damage, Proceedings of the National Academy of Sciences (2025). DOI: 10.1073/pnas.2500692122.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/o-rolos-tis-amygdalis-sti-gennaiodoria/2979
