Οι φραγμένες αρτηρίες μπορεί να διακόψουν την παροχή αίματος σε διαφορετικά σημεία του σώματος. Τα σημάδια και τα συμπτώματα εξαρτώνται από το σημείο και τον βαθμό της απόφραξης.
Οι αρτηρίες μεταφέρουν σε κάθε κύτταρο του σώματος αίμα πλούσιο σε οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά. Όταν η ροή του αίματος διακόπτεται, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα διαφορετικής έντασης. Ορισμένοι ιστοί και όργανα αντέχουν τη μειωμένη αιμάτωση και μπορούν να αναγεννηθούν, ενώ άλλοι υφίστανται μη αναστρέψιμη βλάβη.
Οι αρτηριακές αποφράξεις μπορούν να εκδηλωθούν σε διάφορα σημεία και με διαφορετικά συμπτώματα. Η διάγνωση και η θεραπεία εξαρτώνται από την περιοχή που έχει επηρεαστεί και τη σοβαρότητα της κατάστασης.
Ποια είναι τα πρώιμα σημάδια μιας φραγμένης αρτηρίας;
Όταν γίνεται λόγος για φραγμένες αρτηρίες, συχνά το πρώτο που έρχεται στον νου είναι η καρδιά. Η στεφανιαία νόσος είναι η συχνότερη μορφή καρδιοπάθειας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εμφανίζεται όταν οι αρτηρίες που τροφοδοτούν την καρδιά με αίμα στενεύουν ή αποφράσσονται σταδιακά. Αυτό οφείλεται συχνά στη συσσώρευση λιπών, από τα οποία σχηματίζονται πλάκες.
Οι πλάκες μπορεί να μεγαλώσουν τόσο ώστε να εμποδίσουν πλήρως τη ροή του αίματος. Επίσης, τμήματά τους μπορεί να αποκολληθούν και να φράξουν αγγεία σε άλλα σημεία.
Μια άλλη συχνή μορφή απόφραξης είναι το ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Προκαλείται από απόφραξη σε αιμοφόρο αγγείο που μεταφέρει αίμα και οξυγόνο στον εγκέφαλο.
Τόσο στη στεφανιαία νόσο όσο και στο ισχαιμικό εγκεφαλικό, κάθε δευτερόλεπτο μετρά. Χωρίς οξυγόνο, οι ιστοί της καρδιάς και του εγκεφάλου μπορεί να υποστούν γρήγορα βλάβη, η οποία ενδέχεται να είναι μόνιμη. Η απόφραξη στεφανιαίας αρτηρίας συνήθως προκαλεί έμφραγμα, ενώ το εγκεφαλικό μπορεί να οδηγήσει σε νευρολογικά συμπτώματα.
Συμπτώματα απόφραξης στεφανιαίας αρτηρίας
Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
- πόνο στο στήθος που αντανακλά στον λαιμό, στη γνάθο, στο χέρι ή στην πλάτη
- εφίδρωση
- δύσπνοια
- ζάλη
- συγκοπή, δηλαδή αιφνίδια απώλεια συνείδησης
Συμπτώματα απόφραξης αρτηρίας του εγκεφάλου
Μια απόφραξη στις αρτηρίες του εγκεφάλου μπορεί να προκαλέσει:
- πτώση της μίας πλευράς του προσώπου
- δυσκολία ή αλλοίωση στην ομιλία
- προβλήματα ισορροπίας
- μεταβολές στην όραση
- απώλεια συνείδησης
Τα συμπτώματα του εγκεφαλικού εξαρτώνται από την περιοχή του εγκεφάλου στην οποία έχει διακοπεί η αιμάτωση. Όταν οι ιστοί σε αυτές τις περιοχές υποστούν βλάβη, η λειτουργία τους μπορεί να μην αποκατασταθεί.
Αντίστοιχα, η απόφραξη αρτηριών σε άλλα σημεία προκαλεί συμπτώματα που σχετίζονται με την περιοχή που επηρεάζεται. Για παράδειγμα, μια απόφραξη σε περιφερική αρτηρία μπορεί να προκαλέσει πρήξιμο στα πέλματα και στα πόδια, ενώ η απόφραξη αρτηρίας του αμφιβληστροειδούς μπορεί να μεταβάλει την όραση.
Οι αρτηρίες μεταφέρουν αίμα σε κάθε όργανο και ιστό. Αν παρατηρήσετε συμπτώματα που μειώνουν τη λειτουργία οποιουδήποτε σημείου του σώματος, επικοινωνήστε το συντομότερο με επαγγελματία υγείας. Άλλα ασυνήθιστα συμπτώματα μπορεί να είναι:
- αλλαγές στο χρώμα του δέρματος
- αλλαγές στην ούρηση
- πόνος στην πλάτη
- κρύα χέρια ή πόδια
- στυτική δυσλειτουργία
Ο πόνος στο στήθος, η δύσπνοια και η απώλεια συνείδησης απαιτούν άμεση ιατρική φροντίδα.
Στηθάγχη και πόνος στο στήθος: Ποια είναι η διαφορά;
Η «στηθάγχη» είναι ο ιατρικός όρος για τον πόνο στο στήθος, όμως δεν είναι όλοι οι πόνοι ίδιοι. Η στηθάγχη συνήθως εμφανίζεται όταν οι ιστοί της καρδιάς δεν λαμβάνουν αρκετό οξυγόνο.
Η σταθερή στηθάγχη προκαλεί ενόχληση λόγω μειωμένης παροχής οξυγόνου, χωρίς σημαντικές αλλαγές στη συνολική κατάσταση της υγείας. Μπορεί να αισθανθείτε πόνο ή πίεση στο στήθος κατά την άσκηση, ο οποίος υποχωρεί με την ανάπαυση. Συνήθως δεν παρατηρούνται μεταβολές στην αρτηριακή πίεση ή στους καρδιακούς παλμούς.
Η ασταθής στηθάγχη υποδηλώνει μεγαλύτερη έλλειψη οξυγόνου και κίνδυνο μόνιμης βλάβης στην καρδιά. Ο πόνος μπορεί να εμφανιστεί κατά την άσκηση, αλλά συνήθως παρουσιάζεται και σε κατάσταση ηρεμίας. Οφείλεται σε σοβαρή απόφραξη ή θρόμβο στις αρτηρίες που τροφοδοτούν την καρδιά με αίμα και οξυγόνο.
Αν έχετε πόνο στο στήθος ενώ βρίσκεστε σε ηρεμία και δεν υποχωρεί όταν αλλάζετε θέση, αναζητήστε επείγουσα ιατρική φροντίδα.
Αίτια και παράγοντες κινδύνου για τις φραγμένες αρτηρίες
Η υψηλή χοληστερόλη είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου. Η χοληστερόλη είναι λιπαρή ουσία που κυκλοφορεί στο αίμα και μπορεί να συσσωρευτεί στα τοιχώματα των αρτηριών και των φλεβών. Καθώς συγκεντρώνονται χοληστερόλη και άλλες ουσίες, ο χώρος από τον οποίο περνά το αίμα μικραίνει. Τελικά, μια αρτηρία ή φλέβα μπορεί να αποφραχθεί πλήρως.
Η γενετική προδιάθεση και το οικογενειακό ιστορικό παίζουν σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση καρδιαγγειακών παθήσεων και υψηλής χοληστερόλης. Άλλοι παράγοντες που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο είναι:
- το κάπνισμα
- διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά ή χοληστερόλη
- καθιστική ζωή
- έλλειψη τακτικής άσκησης
- υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Δεν μπορείτε να ελέγξετε στο σπίτι αν οι αρτηρίες σας είναι φραγμένες χρησιμοποιώντας κάποια συσκευή μέτρησης. Η παρακολούθηση του καρδιακού ρυθμού, της αρτηριακής πίεσης και των επιπέδων οξυγόνου μπορεί να δώσει ενδείξεις για πρόβλημα στο καρδιαγγειακό σύστημα. Επίσης, αλλαγές στην όραση ή στις συνήθειες ούρησης μπορεί να σχετίζονται με απόφραξη σε διαφορετικά σημεία του σώματος.
Για τη διερεύνηση ή την επιβεβαίωση της διάγνωσης, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει:
- ηλεκτροκαρδιογράφημα
- υπερηχοκαρδιογράφημα
- δοκιμασία άσκησης
- καρδιακή δοκιμασία κόπωσης
- καρδιακό καθετηριασμό
- αγγειογραφία
- αξονική εξέταση για το ασβέστιο των στεφανιαίων αρτηριών
- εξετάσεις αίματος για τη χοληστερόλη και άλλους δείκτες της καρδιακής λειτουργίας
Οι εξετάσεις αυτές, μαζί με μετρήσεις όπως ο καρδιακός ρυθμός, το επίπεδο οξυγόνου και η αρτηριακή πίεση, βοηθούν την ομάδα υγείας να αξιολογήσει τη λειτουργία της καρδιάς και αν φτάνει αρκετό αίμα στους πιο απομακρυσμένους ιστούς του σώματος.
Μπορείτε να ελέγξετε τις αρτηρίες σας στο σπίτι;
Δεν μπορείτε να δείτε απευθείας το εσωτερικό των αρτηριών σας στο σπίτι. Μπορείτε, όμως, να κάνετε μετρήσεις που δίνουν έμμεσες ενδείξεις για την καρδιαγγειακή σας υγεία.
Αν έχετε υψηλή χοληστερόλη, υψηλή αρτηριακή πίεση, καρδιαγγειακή νόσο ή άλλους παράγοντες κινδύνου για απόφραξη, ο γιατρός μπορεί να σας συστήσει τακτικές ή ακόμη και καθημερινές μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης, του κορεσμού οξυγόνου, του καρδιακού ρυθμού και του σωματικού βάρους.
Εφαρμογές για κινητά και άλλα προγράμματα μπορούν να καταγράφουν τις μετρήσεις και να τις κοινοποιούν στην ομάδα υγείας, ώστε να συμβάλλουν στην παρακολούθηση της θεραπείας ή των στρατηγικών για την υγεία σας.
Πώς αντιμετωπίζονται οι φραγμένες αρτηρίες;
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από:
- την αιτία της απόφραξης
- τα συμπτώματα
- τη σοβαρότητα του προβλήματος
Αν ο γιατρός διαπιστώσει υψηλή χοληστερόλη ή στενωμένες ή δύσκαμπτες αρτηρίες, μπορεί να προτείνει συνδυασμό αλλαγών στον τρόπο ζωής και φαρμακευτικής αγωγής. Στόχος είναι να μειωθεί η συσσώρευση ουσιών στα αιμοφόρα αγγεία και να ενισχυθεί η υγεία της καρδιάς.
Προχωρημένη νόσος ή σοβαρή απόφραξη
Αν η αρτηρία έχει αποφραχθεί πλήρως και έχει προκληθεί έμφραγμα, εγκεφαλικό ή άλλη σοβαρή κατάσταση, συνήθως χρειάζονται πιο επεμβατικές θεραπείες. Ορισμένες τεχνικές είναι ελάχιστα επεμβατικές και περιλαμβάνουν την εισαγωγή καθετήρα από αρτηρία στο χέρι ή στη βουβωνική χώρα.
Καθετήρες
Μέσω του καθετήρα, οι επαγγελματίες υγείας προωθούν μικρά εργαλεία για τη χορήγηση φαρμάκων ή την απομάκρυνση της απόφραξης στο σημείο όπου βρίσκεται. Μία από τις συχνότερες τεχνικές είναι η διαδερμική στεφανιαία παρέμβαση, η οποία χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση ορισμένων τύπων εμφράγματος.
Η μέθοδος διαφέρει ανάλογα με το σημείο του σώματος που έχει επηρεαστεί. Στόχος είναι να απομακρυνθεί η απόφραξη, με φάρμακα που αραιώνουν το αίμα ή με μικρά εργαλεία.
Ενδοπροθέσεις (stent)
Μπορεί να τοποθετηθεί ενδοπρόθεση, γνωστή ως stent, στο σημείο του θρόμβου ώστε να παραμείνει ανοιχτό το αιμοφόρο αγγείο. Μετά την τοποθέτηση stent ενδέχεται να χρειαστεί να λαμβάνετε αντιπηκτικά φάρμακα για κάποιο διάστημα ή και μόνιμα, ώστε να προληφθεί ο σχηματισμός νέου θρόμβου. Η διαδικασία μπορεί να αναφέρεται ως αγγειοπλαστική.
Αφαίρεση αποφραγμένων τμημάτων
Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται ανοιχτή επέμβαση για την αφαίρεση αποφραγμένων τμημάτων των αιμοφόρων αγγείων. Οι επαγγελματίες υγείας μπορεί να τα αντικαταστήσουν με τμήματα αγγείων από άλλο σημείο του σώματος ή να επανασυνδέσουν τα αγγεία σε νέα σημεία. Η επέμβαση αυτή ονομάζεται παράκαμψη ή στεφανιαία παράκαμψη.
Τι να θυμάστε
Οι αρτηρίες μεταφέρουν αίμα, οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά σε όλο το σώμα. Κάθε διαταραχή της ροής μπορεί να προκαλέσει βλάβη στους ιστούς. Η διακοπή της αιμάτωσης της καρδιάς ή του εγκεφάλου, ακόμη και για σύντομο χρονικό διάστημα, μπορεί να αποβεί μοιραία.
Συζητήστε με τον γιατρό σας τους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο, αθηροσκλήρωση, στεφανιαία νόσο και άλλες παθήσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρή απόφραξη της ροής του αίματος. Οι αποφάσεις για εξετάσεις και θεραπεία λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/fragmenes-artiries-proeidopoiitika-simadia-aities-diagnosi-kai-antimetopisi/29881





