Αν ένα φαγητό που τρώγατε συχνά και απολαμβάνατε ξαφνικά σας προκαλεί δυσφορία ή αηδία, δεν είστε οι μόνοι. Η λεγόμενη «αποστροφή στο φαγητό» μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, από τον κορεσμό των αισθήσεων μέχρι το στρες και τις προηγούμενες εμπειρίες.
Μπορεί να ξεκινήσει από την πρώτη μπουκιά ή στη μέση του γεύματος και να κρατήσει από λίγες ημέρες έως και μήνες. Συχνά εμφανίζεται απρόβλεπτα, ακόμη και σε ένα πρωινό που τρώτε καθημερινά ή σε ένα ακριβό γεύμα σε εστιατόριο.
«Το στρες, το άγχος, ακόμη και οι αλλαγές στη σωματική μας κατάσταση μπορούν να επηρεάσουν την όρεξη και το πόσο ελκυστικά μας φαίνονται ορισμένα τρόφιμα, ανάλογα με όσα συμβαίνουν στη ζωή μας», λέει η Rachel Goldman, Ph.D., ψυχολόγος υγείας και ευεξίας στην Ιατρική Σχολή Grossman του NYU και συγγραφέας του When Life Happens.
Συνήθως, η αποστροφή σε ένα φαγητό δεν αποτελεί ένδειξη ότι κάτι δεν πάει καλά. Η κατανόηση των πιθανών αιτιών μπορεί να βοηθήσει τόσο στην πρόληψη όσο και στην αντιμετώπισή της.
Ο αισθητηριακός κορεσμός μπορεί να μειώσει την απόλαυση
Ο αισθητηριακά ειδικός κορεσμός (sensory-specific satiety, SSS) περιγράφει το φαινόμενο κατά το οποίο ένα φαγητό γίνεται λιγότερο ελκυστικό όσο συνεχίζουμε να το τρώμε, εξηγεί η Wendy Lopez, M.S., R.D., συνιδρύτρια του Diabetes Digital. Για παράδειγμα, μπορεί να χορτάσετε από ένα αλμυρό γεύμα, αλλά να εξακολουθείτε να θέλετε επιδόρπιο. «Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πεινάτε ξανά, αλλά ότι κάτι με εντελώς διαφορετική γεύση και υφή εξακολουθεί να σας φαίνεται ελκυστικό», εξηγεί.
Συνήθως συμβαίνει όταν έχουμε φάει το μεγαλύτερο μέρος του γεύματος. Ωστόσο, μια ταχύτερη εκδοχή του φαινομένου μπορεί να εξηγεί γιατί εμφανίζεται αποστροφή μετά από λίγες μόνο μπουκιές, λέει η Paige Cunningham, Ph.D., επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Διατροφικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Cornell. «Θεωρείται ότι αναπτύσσουμε αισθητηριακό κορεσμό πιο γρήγορα για ορισμένα τρόφιμα ή γεύματα από ό,τι για άλλα — επομένως, κάποια τρόφιμα μπορεί να προκαλούν συχνότερα αποστροφή».
Η γεύση και η υφή μπορεί να παίζουν ρόλο
Δεν είναι πλήρως κατανοητό γιατί ορισμένα τρόφιμα προκαλούν εντονότερη αντίδραση αποστροφής από άλλα, αλλά υπάρχουν πιθανές εξηγήσεις, λέει η Cunningham. Μία από αυτές είναι η υφή. «Τρόφιμα όπως το ελληνικό γιαούρτι ενδέχεται να παραμένουν περισσότερο στο στόμα, αυξάνοντας την έκθεση σε αυτά και ενισχύοντας την πιθανότητα να πάψουν να μας αρέσουν γρηγορότερα».
Σημαντικό ρόλο μπορεί να έχουν και οι έντονες γεύσεις ή οι συσχετισμοί που έχουμε συνδέσει με ένα τρόφιμο. Τα αυγά και το γιαούρτι έχουν χαρακτηριστική γεύση και υφή, τις οποίες, υπό ορισμένες συνθήκες, μπορεί να αντιληφθούμε ως γλιστερές ή να τις συνδέσουμε με κάτι απωθητικό, όπως η βλέννα ή άλλα σωματικά υγρά. Ακόμη κι αν δεν κάνουμε συνειδητά αυτή τη σύνδεση, μπορεί να επηρεάζει την αντίδρασή μας.
Τα γαλακτοκομικά και τα ζωικά προϊόντα αλλοιώνονται επίσης πιο εύκολα από άλλα τρόφιμα. Η επίγνωση αυτού του γεγονότος ενδέχεται να επηρεάζει ασυνείδητα το πόσο τα απολαμβάνουμε. «Αυτοί οι αρνητικοί συσχετισμοί μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά όταν καταναλώνουμε το φαγητό υπό νέες συνθήκες», ιδίως όταν βρισκόμαστε σε διαφορετικό περιβάλλον, έχει παρασκευαστεί με καινούργιο τρόπο ή συνοδεύεται από άγνωστα τρόφιμα, εξηγεί η Cunningham. Αυτό ίσως εξηγεί γιατί μια μέρα δεν μπορέσατε να φάτε τα συνηθισμένα τηγανητά αυγά σας μαζί με cottage cheese ή γιατί σας προκάλεσε αναγούλα το αγαπημένο σας σάντουιτς για πρωινό, παρότι η μόνη αλλαγή ήταν ότι το φάγατε στο αυτοκίνητο.
Ο νους και το σώμα επηρεάζουν την αντίδραση
Η αντίδραση αποστροφής είναι ένα παράδειγμα του πώς η σύνδεση νου και σώματος μπορεί να επηρεάσει τη σχέση μας με το φαγητό, λέει η Goldman. «Αν είχαμε μια αρνητική εμπειρία με ένα συγκεκριμένο τρόφιμο, όπως αν αρρωστήσαμε αφού το φάγαμε, ο εγκέφαλός μας μπορεί να το θυμάται και να το συνδέει με τη δυσφορία, προκαλώντας αποστροφή ως τρόπο προστασίας».
Γι’ αυτό μπορεί να δυσκολεύεστε να φάτε ένα τρόφιμο που είχατε καταναλώσει πριν από μια γαστρεντερίτιδα ή τροφική δηλητηρίαση, ακόμη κι αν αυτό συνέβη πριν από χρόνια. «Αν είχατε μια δυσάρεστη εμπειρία με ένα τρόφιμο, μπορεί την επόμενη φορά να περιμένετε ότι θα αντιδράσετε με τον ίδιο τρόπο. Μερικές φορές, μόνο αυτή η προσδοκία μπορεί να επηρεάσει την εμπειρία σας με το φαγητό», εξηγεί η Goldman.
Η επανάληψη του ίδιου γεύματος μπορεί να κουράσει
Οι περισσότεροι χρειαζόμαστε ποικιλία στο πιάτο, αλλά είναι εύκολο να συνηθίσουμε να τρώμε καθημερινά τα ίδια. Η μονοτονία μπορεί τελικά να οδηγήσει τον εγκέφαλο να προκαλέσει αποστροφή, ως ένδειξη ότι ήρθε η ώρα για αλλαγή, λέει η Cunningham.
Το «φαινόμενο της μονοτονίας», όπως και ο αισθητηριακός κορεσμός, περιγράφει τη μείωση της απόλαυσης ενός τροφίμου έπειτα από επαναλαμβανόμενη κατανάλωση για ημέρες, εβδομάδες ή μήνες. Η διαφορά είναι ότι η μείωση αυτή δεν είναι πάντα σταδιακή. Μπορεί να τρώτε ένα γεύμα για μεγάλο διάστημα χωρίς πρόβλημα και ξαφνικά να σας προκαλέσει αηδία. Έτσι, παρότι φαίνεται να εμφανίστηκε από το πουθενά, η αντίδραση ίσως είχε συσσωρευτεί για καιρό.
Πώς να αντιμετωπίσετε την αποστροφή στο φαγητό
Μην πιέζεστε να φάτε κάτι που δεν θέλετε
Μπορεί να αισθάνεστε υποχρεωμένοι να συνεχίσετε να τρώτε, επειδή πληρώσατε ακριβά το γεύμα ή δεν θέλετε να πετάξετε φαγητό. Όμως, το να πιέζετε τον εαυτό σας μπορεί να επιδεινώσει την αποστροφή, λέει η Goldman. Προτείνει να αναρωτηθείτε: «Θα κάνει την εμπειρία καλύτερη αν πιέσω τον εαυτό μου να φάει κάτι που δεν απολαμβάνω πια;» Αν η απάντηση είναι όχι, αναζητήστε άλλη λύση.
Σε ένα εστιατόριο, μπορείτε να ζητήσετε να πάρετε το υπόλοιπο φαγητό μαζί σας και να δοκιμάσετε ξανά αργότερα, αν το θελήσετε. Μπορείτε επίσης να σταματήσετε στη μέση του γεύματος και να επιλέξετε κάτι άλλο. Το σημαντικό είναι να το κάνετε χωρίς ενοχές, ώστε η εμπειρία να μη γίνει μεγαλύτερο πρόβλημα, λέει η Goldman.
Παρατηρήστε πώς αισθάνεστε όταν προσπαθείτε ξανά
Η αποστροφή που επιμένει μπορεί να σχετίζεται όχι τόσο με το ίδιο το τρόφιμο όσο με τη διάθεσή σας, λέει η Lopez. Γι’ αυτό προτείνει να προσέχετε τα συναισθήματά σας όταν προσπαθείτε να ξεπεράσετε την αποστροφή. Το στρες και το άγχος δεν θα σας κάνουν πιο δεκτικούς σε ένα φαγητό που ήδη σας δυσκολεύει· μπορεί αντίθετα να εντείνουν την αντίδρασή σας.
Κάντε ένα διάλειμμα και δοκιμάστε ξανά σταδιακά
Όταν εμφανιστεί αποστροφή, είναι καλή ιδέα να διακόψετε για λίγο την κατανάλωση του συγκεκριμένου τροφίμου πριν προσπαθήσετε να το εντάξετε ξανά στη διατροφή σας, λέει η Lopez. «Συνήθως δεν υπάρχει διατροφικός λόγος που να επιβάλλει να τρώτε ένα συγκεκριμένο συστατικό, ειδικά όταν υπάρχουν πολλές εναλλακτικές».
Όταν νιώσετε έτοιμοι, δοκιμάστε να το επανεισαγάγετε αργά και σταθερά. Ξεκινήστε με μικρή ποσότητα και πειραματιστείτε με διαφορετικούς τρόπους παρασκευής, ώστε να μην ενεργοποιηθεί η παλιά αντίδραση. «Μπορεί τα αυγά scrambled να μη σας φαίνονται πια ελκυστικά, αλλά τα αυγά ψημένα μέσα σε ένα φαγητό να σας φαίνονται εντελώς διαφορετικά. Ή ίσως το ελληνικό γιαούρτι να σας ταιριάζει περισσότερο μέσα σε ένα smoothie παρά σκέτο», προτείνει η Lopez.
Αν δεν θέλετε να ξαναδοκιμάσετε σύντομα, δεν υπάρχει λόγος να νιώθετε άσχημα. Είναι εντάξει αν δεν θέλετε πια να τρώτε αυγά· μπορεί κάποια στιγμή να τα επιθυμήσετε ξανά ή και όχι. «Συχνά δεν έχει σημασία μόνο να αλλάξουμε την κατάσταση, αλλά και το πώς ανταποκρινόμαστε σε αυτή», λέει η Goldman. Μερικές φορές αρκεί να αναγνωρίσουμε μια νέα προτίμηση και να αποδεχτούμε ότι δεν υπάρχει κάτι κακό σε αυτό.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/apostrofi-se-ena-agapimeno-fagito-giati-mporei-na-emfanistei-xafnika/30453





