Τα τσιγάρα και τα άλλα καπνιζόμενα προϊόντα καπνού δεν είναι οι μόνες ουσίες που ενέχουν κινδύνους για την υγεία. Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα προϊόντα ατμίσματος περιέχουν επίσης επιβλαβείς χημικές ουσίες, οι οποίες μπορεί να βλάψουν τους πνεύμονες και ενδεχομένως να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου.
Άτμισμα είναι η εισπνοή αερολύματος που περιέχει νικοτίνη, εκχυλίσματα κάνναβης ή άλλες ουσίες.
Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι μικρές ηλεκτρονικές συσκευές που χρησιμοποιούνται για άτμισμα. Υπάρχουν πολλές ονομασίες για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και άλλες συσκευές ατμίσματος, όπως «vapes», «dabs» ή «pods».
Οι συσκευές ατμίσματος διαθέτουν δοχεία με υγρά, τα οποία περιέχουν νικοτίνη ή εκχύλισμα κάνναβης μαζί με άλλες χημικές ουσίες. Η συσκευή έχει επίσης μια θερμαντική αντίσταση, η οποία μετατρέπει το υγρό σε μικροσκοπικά αιωρούμενα σταγονίδια που μπορεί να εισπνεύσει ο χρήστης.
Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί πώς επηρεάζουν τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα άλλα προϊόντα ατμίσματος τον κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα. Ωστόσο, τα προϊόντα αυτά περιέχουν γνωστές ή πιθανολογούμενες καρκινογόνες ουσίες, οι οποίες ενδέχεται να αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου.
Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) καταγράφουν επίσης αναφορές για πνευμονικές βλάβες σε άτομα που ατμίζουν.
Ποιες επιβλαβείς ουσίες περιέχει το αερόλυμα;
Ανασκόπηση ερευνών του 2023 αναφέρει ότι τα δοχεία υγρών ατμίσματος περιέχουν περισσότερες από 500 χημικές ουσίες, μεταξύ των οποίων πολλές γνωστές ή πιθανολογούμενες καρκινογόνες, όπως:
- παράγωγα νικοτίνης
- πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες (PCA)
- βαρέα μέταλλα
- άλλες τοξικές ουσίες
Πολλά υγρά ατμίσματος περιέχουν επίσης αρωματικές ουσίες και υγραντικά, όπως φυτική γλυκερίνη και προπυλενογλυκόλη. Κατά τη θέρμανση, αυτά τα συστατικά μπορεί να διασπαστούν και να παράγουν γνωστές ή πιθανολογούμενες καρκινογόνες ουσίες, όπως:
- φορμαλδεΰδη
- ακεταλδεΰδη
- ακρολεΐνη
Ορισμένες χημικές ουσίες των προϊόντων ατμίσματος μπορεί να έχουν και άλλες αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, πέρα από την πιθανή καρκινογόνο δράση τους.
Σύμφωνα με το CDC και ανασκόπηση του 2023, η νικοτίνη είναι εθιστική και η εισπνοή της μπορεί να προκαλέσει:
- μειωμένη πνευμονική λειτουργία
- αυξημένο κίνδυνο καρδιοπάθειας
- βλάβη στην ανάπτυξη του εγκεφάλου των εφήβων
- βλάβη στα αναπτυσσόμενα έμβρυα
Η οξική βιταμίνη Ε είναι ένα ακόμη συνηθισμένο συστατικό των προϊόντων ατμίσματος, το οποίο, σύμφωνα με έρευνες, συνδέεται με πνευμονική βλάβη.
Χρειάζεται περισσότερη έρευνα, αλλά και τα εξαιρετικά λεπτά σωματίδια του αερολύματος μπορεί να βλάψουν τους πνεύμονες και να αυξήσουν τον κίνδυνο ορισμένων παθήσεων.
Προκαλεί το άτμισμα καρκίνο του πνεύμονα;
Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα άλλα προϊόντα ατμίσματος κυκλοφορούν ευρέως μόνο τα τελευταία χρόνια, επομένως δεν υπάρχουν ακόμη μακροχρόνιες έρευνες για τις επιπτώσεις τους στην υγεία.
Οι ειδικοί γνωρίζουν ότι τα υγρά και τα αερολύματα των προϊόντων ατμίσματος περιέχουν γνωστές ή πιθανολογούμενες καρκινογόνες ουσίες. Πρόκειται για ουσίες που μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στο DNA και ενδεχομένως να οδηγήσουν σε καρκίνο.
Ανασκόπηση ερευνών του 2021 εντόπισε εργαστηριακά στοιχεία ότι οι χημικές ουσίες των προϊόντων ατμίσματος μεταβάλλουν και βλάπτουν τα κύτταρα με τρόπους που ενδέχεται να οδηγήσουν σε καρκίνο. Οι συγγραφείς, ωστόσο, επισημαίνουν ότι μπορεί να χρειαστούν δεκαετίες για να συγκεντρωθούν αξιόπιστα δεδομένα σχετικά με το άτμισμα και τον κίνδυνο καρκίνου.
Τι είναι η πνευμονική νόσος από το άτμισμα;
Η πνευμονική νόσος από το άτμισμα είναι αναπνευστική πάθηση που μπορεί να εμφανιστεί σε άτομα τα οποία χρησιμοποίησαν ηλεκτρονικά τσιγάρα ή άλλα προϊόντα ατμίσματος τις προηγούμενες 90 ημέρες. Έχουν εμφανίσει τη νόσο άτομα που χρησιμοποίησαν προϊόντα με νικοτίνη, εκχυλίσματα κάνναβης ή και τα δύο.
Άλλες ονομασίες της είναι πνευμονική βλάβη που σχετίζεται με τη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου ή προϊόντων ατμίσματος (EVALI) και πνευμονική βλάβη που σχετίζεται με το άτμισμα (VAPI).
Στα συχνά συμπτώματα περιλαμβάνονται:
Άλλα πιθανά συμπτώματα είναι:
- κοιλιακός πόνος
- ναυτία
- έμετος
- διάρροια
- πυρετός
- ρίγη
- απώλεια βάρους
Η νόσος μπορεί να προκαλέσει δυνητικά απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές, όπως σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας και αναπνευστική ανεπάρκεια.
Έως τον Φεβρουάριο του 2020, νοσοκομεία στις ΗΠΑ είχαν νοσηλεύσει περισσότερα από 2.800 άτομα για τη συγκεκριμένη πάθηση, ενώ οι υγειονομικές αρχές είχαν αναφέρει 68 θανάτους.
Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να εντοπιστούν τα συγκεκριμένα συστατικά των προϊόντων ατμίσματος που μπορεί να προκαλούν τη νόσο. Η οξική βιταμίνη Ε είναι ένα συνηθισμένο συστατικό που φαίνεται να παίζει ρόλο.
Είναι το άτμισμα πιο επιβλαβές από το κάπνισμα;
Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη συγκεντρώσει αρκετά δεδομένα για να συγκρίνουν τους κινδύνους του ατμίσματος με εκείνους του καπνίσματος.
Ανασκόπηση ερευνών του 2023 αναφέρει ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα παράγουν χαμηλότερα επίπεδα καρκινογόνων ουσιών και ορισμένων άλλων τοξικών ουσιών σε σχέση με το συμβατικό κάπνισμα. Ωστόσο, τα προϊόντα ατμίσματος εξακολουθούν να περιέχουν επιβλαβείς χημικές ουσίες.
Ορισμένοι καπνιστές τσιγάρων ή άλλων προϊόντων καπνού στρέφονται στα ηλεκτρονικά τσιγάρα με την ελπίδα ότι θα τους βοηθήσουν να διακόψουν το κάπνισμα. Ωστόσο, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) δεν έχει εγκρίνει τα ηλεκτρονικά τσιγάρα ή άλλα προϊόντα ατμίσματος ως βοηθήματα διακοπής του καπνίσματος.
Η Ειδική Ομάδα Προληπτικών Υπηρεσιών των ΗΠΑ έχει επίσης κρίνει ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να συστήσει τα ηλεκτρονικά τσιγάρα ή άλλα προϊόντα ατμίσματος ως μέσο διακοπής της χρήσης καπνού.
Σύμφωνα με το CDC, για ενήλικες καπνιστές που δεν είναι έγκυοι μπορεί να είναι χρήσιμη η πλήρης αντικατάσταση των καπνιζόμενων προϊόντων καπνού με ηλεκτρονικά τσιγάρα ή άλλα προϊόντα ατμίσματος. Ωστόσο, πολλοί άνθρωποι που ατμίζουν συνεχίζουν παράλληλα να καπνίζουν προϊόντα καπνού, κάτι που βλάπτει την υγεία.
Μπορώ να ατμίζω αν έχω καρκίνο του πνεύμονα;
Αν κάποιος καπνίζει ή ατμίζει και διαγνωστεί με καρκίνο του πνεύμονα, ο γιατρός του πιθανότατα θα τον συμβουλεύσει να διακόψει.
Μελέτη του 2023 έδειξε ότι τα άτομα που σταμάτησαν το κάπνισμα είχαν καλύτερα ποσοστά επιβίωσης από εκείνα που συνέχισαν να καπνίζουν, ακόμη και όταν διαγνώστηκαν με καρκίνο του πνεύμονα μέσα σε λίγα χρόνια από τη διακοπή.
Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί αν η διακοπή του ατμίσματος έχει ανάλογα οφέλη.
Τόσο ο καπνός όσο και το αερόλυμα περιέχουν χημικές ουσίες και σωματίδια που μπορεί να βλάψουν τους πνεύμονες.
Πώς μπορώ να διακόψω το κάπνισμα ή το άτμισμα;
Για να μειώσει ή να διακόψει το κάπνισμα ή το άτμισμα, κάποιος μπορεί να αναζητήσει υποστήριξη:
- συζητώντας με τον γιατρό του
- αναζητώντας ενημερωτικό υλικό από το CDC για τη διακοπή του καπνίσματος
Ο γιατρός μπορεί να προτείνει:
- συμβουλευτική για τη διακοπή του καπνίσματος
- θεραπεία υποκατάστασης νικοτίνης
- φάρμακα, όπως βαρενικλίνη ή βουπροπιόνη
- αλλαγές στον τρόπο ζωής ή άλλες στρατηγικές για τη διαχείριση της επιθυμίας για κάπνισμα ή των παραγόντων που την προκαλούν
Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και άλλα προϊόντα ατμίσματος περιέχουν πολλές χημικές ουσίες, μεταξύ των οποίων γνωστές ή πιθανολογούμενες καρκινογόνες, που ενδέχεται να αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα ή άλλων μορφών καρκίνου. Το αερόλυμά τους περιέχει επίσης χημικές ουσίες και εξαιρετικά λεπτά σωματίδια που μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο άλλων αναπνευστικών παθήσεων, μεταξύ των οποίων η πνευμονική νόσος από το άτμισμα.
Παρότι ορισμένοι στρέφονται στο άτμισμα με στόχο να διακόψουν τα τσιγάρα ή άλλα καπνιζόμενα προϊόντα καπνού, οι αρχές δημόσιας υγείας δεν έχουν βρει επαρκή στοιχεία ότι τα προϊόντα ατμίσματος βοηθούν στη διακοπή. Όποιος καπνίζει ή ατμίζει μπορεί να συζητήσει με τον γιατρό του για τρόπους και υποστήριξη που θα τον βοηθήσουν να μειώσει ή να διακόψει τη χρήση. Οι αποφάσεις για τη διακοπή, τα φάρμακα και άλλες θεραπείες πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/atmisma-kai-karkinos-toy-pneymona-ti-gnorizoyme-gia-toys-kindynoys/30455





