Ο καρκίνος του δέρματος εμφανίζεται όταν διαταράσσεται ο φυσιολογικός τρόπος με τον οποίο αναπτύσσονται τα κύτταρα του δέρματος, συχνά έπειτα από έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία. Μπορεί να εκδηλωθεί ως νέο σημάδι ή εξόγκωμα ή ως αλλαγή στο μέγεθος, το σχήμα ή το χρώμα μιας υπάρχουσας βλάβης. Οι περισσότερες μορφές είναι θεραπεύσιμες όταν εντοπίζονται έγκαιρα. Ανάλογα με την περίπτωση, η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει χειρουργική επέμβαση Mohs, κρυοθεραπεία, χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία.
Τι είναι ο καρκίνος του δέρματος
Πρόκειται για νόσο που χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη μη φυσιολογικών κυττάρων στους ιστούς του δέρματος. Φυσιολογικά, καθώς τα κύτταρα γερνούν και πεθαίνουν, δημιουργούνται νέα για να τα αντικαταστήσουν. Όταν αυτή η διαδικασία διαταραχθεί, για παράδειγμα μετά από έκθεση στην υπεριώδη (UV) ακτινοβολία του ήλιου, τα κύτταρα μπορεί να πολλαπλασιάζονται ταχύτερα. Μπορεί να είναι καλοήθη, χωρίς να εξαπλώνονται ή να προκαλούν βλάβη, ή να είναι καρκινικά.
Αν δεν εντοπιστεί έγκαιρα, ο καρκίνος μπορεί να επεκταθεί στους γειτονικούς ιστούς ή σε άλλα σημεία του σώματος. Όταν διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί σε πρώιμο στάδιο, οι περισσότερες μορφές θεραπεύονται. Αν παρατηρήσετε ενδείξεις που σας ανησυχούν, απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας.
Ο καρκίνος του δέρματος είναι ο συχνότερος καρκίνος στις ΗΠΑ. Περίπου ένας στους πέντε ανθρώπους θα εμφανίσει καρκίνο του δέρματος κάποια στιγμή στη ζωή του.
Συμπτώματα και σημάδια
Το συχνότερο προειδοποιητικό σημάδι είναι μια αλλαγή στο δέρμα, συνήθως μια νέα βλάβη ή μια αλλαγή σε υπάρχουσα βλάβη ή ελιά. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Νέα ελιά ή ελιά που αλλάζει μέγεθος, σχήμα ή χρώμα ή αιμορραγεί.
- Μαργαριταρόμορφο ή κηρώδες εξόγκωμα στο πρόσωπο, στα αυτιά ή στον λαιμό.
- Επίπεδη κηλίδα ή εξόγκωμα ροζ, κόκκινου ή καφέ χρώματος.
- Περιοχές του δέρματος που μοιάζουν με ουλές.
- Πληγές με κρούστα, βαθούλωμα στο κέντρο ή συχνή αιμορραγία.
- Πληγή που δεν επουλώνεται ή επουλώνεται και ξαναεμφανίζεται.
- Τραχιά, φολιδωτή βλάβη που μπορεί να προκαλεί κνησμό, να αιμορραγεί ή να κάνει κρούστα.
Η εμφάνιση διαφέρει ανάλογα με τον τύπο καρκίνου. Ο κανόνας ABCDE βοηθά να αναγνωρίζετε αλλαγές που χρειάζονται αξιολόγηση:
- Α — Ασυμμετρία: ακανόνιστο σχήμα.
- Β — Όρια: θολά ή ακανόνιστα περιγράμματα.
- Χ — Χρώμα: ελιά με περισσότερα από ένα χρώματα.
- Δ — Διάμετρος: μεγαλύτερη από 6 χιλιοστά, περίπου όσο η γόμα ενός μολυβιού.
- Ε — Εξέλιξη: αύξηση ή αλλαγή στο σχήμα, το χρώμα ή το μέγεθος. Αυτή θεωρείται η σημαντικότερη ένδειξη.
Αν σας ανησυχεί μια ελιά ή άλλη δερματική βλάβη, κλείστε ραντεβού με γιατρό. Θα εξετάσει το δέρμα σας και μπορεί να σας παραπέμψει σε δερματολόγο για περαιτέρω έλεγχο.
Αίτια και παράγοντες κινδύνου
Βασική αιτία είναι η υπερβολική έκθεση στον ήλιο, ιδίως όταν προκαλείται ηλιακό έγκαυμα με φουσκάλες. Οι υπεριώδεις ακτίνες μπορούν να βλάψουν το DNA των κυττάρων του δέρματος, οδηγώντας στη δημιουργία μη φυσιολογικών κυττάρων. Αυτά πολλαπλασιάζονται γρήγορα και άτακτα, σχηματίζοντας μάζα καρκινικών κυττάρων.
Καρκίνο του δέρματος μπορεί να εμφανίσει οποιοσδήποτε, ανεξάρτητα από φυλή ή φύλο, αλλά ορισμένες ομάδες διαγιγνώσκονται συχνότερα. Πριν από την ηλικία των 50 ετών, είναι συχνότερος στις γυναίκες, ενώ μετά τα 50 είναι συχνότερος στους άνδρες. Είναι περίπου 30 φορές συχνότερος στους μη ισπανόφωνους λευκούς σε σύγκριση με τους μη ισπανόφωνους μαύρους και τους ανθρώπους ασιατικής ή καταγωγής από τα νησιά του Ειρηνικού. Σε ανθρώπους με πιο σκούρο τόνο δέρματος, η διάγνωση συχνά γίνεται σε πιο προχωρημένο στάδιο, γεγονός που δυσκολεύει τη θεραπεία.
Ο κίνδυνος είναι αυξημένος αν:
- Περνάτε πολύ χρόνο στον ήλιο για εργασία ή αναψυχή.
- Ζείτε σε περιοχή με πολλή ηλιοφάνεια ή σε μεγάλο υψόμετρο.
- Υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του δέρματος.
- Έχετε υποβληθεί σε μεταμόσχευση οργάνου.
- Λαμβάνετε φάρμακα που καταστέλλουν ή εξασθενούν το ανοσοποιητικό σύστημα.
- Έχετε εκτεθεί σε θεραπεία με υπεριώδη ακτινοβολία για δερματικές παθήσεις, όπως το έκζεμα ή η ψωρίαση.
Διάγνωση και στάδια
Ο δερματολόγος μπορεί αρχικά να σας ρωτήσει αν έχετε παρατηρήσει αλλαγές σε ελιές, φακίδες ή άλλα σημάδια ή αν εμφανίστηκαν νέες βλάβες. Στη συνέχεια εξετάζει όλο το δέρμα, μεταξύ άλλων το τριχωτό της κεφαλής, τα αυτιά, τις παλάμες, τα πέλματα, τα διαστήματα ανάμεσα στα δάχτυλα των ποδιών, την περιοχή γύρω από τα γεννητικά όργανα και την περιοχή ανάμεσα στους γλουτούς.
Αν υπάρχει υποψία καρκίνου, μπορεί να γίνει βιοψία: αφαιρείται δείγμα ιστού και εξετάζεται στο μικροσκόπιο από παθολογοανατόμο. Ο δερματολόγος ενημερώνει για το αν πρόκειται για καρκίνο του δέρματος, τον τύπο του και τις διαθέσιμες επιλογές θεραπείας.
Τα στάδια δείχνουν την έκταση της νόσου. Γενικά, όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός του σταδίου, τόσο περισσότερο έχει εξαπλωθεί ο καρκίνος και τόσο δυσκολότερη μπορεί να είναι η αντιμετώπισή του. Η σταδιοποίηση του μελανώματος διαφέρει από εκείνη των μη μελανωματικών καρκίνων που ξεκινούν στα βασικά ή στα πλακώδη κύτταρα.
Τα στάδια του μελανώματος είναι:
- Στάδιο 0 (μελάνωμα in situ): βρίσκεται μόνο στην ανώτερη στιβάδα του δέρματος.
- Στάδιο I: είναι χαμηλού κινδύνου και δεν υπάρχουν ενδείξεις εξάπλωσης. Συνήθως θεραπεύεται με χειρουργική επέμβαση.
- Στάδιο II: παρουσιάζει χαρακτηριστικά που υποδηλώνουν πιθανότητα υποτροπής, αλλά δεν υπάρχουν ενδείξεις εξάπλωσης.
- Στάδιο III: έχει εξαπλωθεί σε κοντινούς λεμφαδένες ή στο γειτονικό δέρμα.
- Στάδιο IV: έχει εξαπλωθεί σε πιο απομακρυσμένους λεμφαδένες ή σε άλλα σημεία του δέρματος ή σε εσωτερικά όργανα.
Για τους μη μελανωματικούς καρκίνους του δέρματος:
- Στάδιο 0: ο καρκίνος περιορίζεται στην ανώτερη στιβάδα του δέρματος.
- Στάδιο I: βρίσκεται στις ανώτερες και μεσαίες στιβάδες του δέρματος.
- Στάδιο II: βρίσκεται στις ανώτερες και μεσαίες στιβάδες και επεκτείνεται προς τα νεύρα ή βαθύτερες στιβάδες του δέρματος.
- Στάδιο III: έχει εξαπλωθεί πέρα από το δέρμα, στους λεμφαδένες.
- Στάδιο IV: έχει εξαπλωθεί σε άλλα σημεία του σώματος και όργανα, όπως το ήπαρ, οι πνεύμονες ή ο εγκέφαλος.
Αντιμετώπιση και θεραπεία
Η θεραπεία εξαρτάται από το στάδιο. Μερικές φορές, αν ο καρκίνος είναι μικρός και περιορισμένος στην επιφάνεια του δέρματος, η βιοψία αρκεί για να αφαιρεθεί όλος ο καρκινικός ιστός. Άλλες συνήθεις θεραπείες, οι οποίες μπορεί να εφαρμοστούν μεμονωμένα ή σε συνδυασμό, περιλαμβάνουν:
- Χειρουργική αφαίρεση: ο δερματολόγος αφαιρεί τον όγκο και ένα τμήμα υγιούς δέρματος γύρω του, ώστε να διασφαλιστεί ότι αφαιρέθηκε όλος ο καρκίνος.
- Απόξεση και ηλεκτροκαυτηρίαση: χρησιμοποιείται εργαλείο με αιχμηρή, αγκυλωτή άκρη για την απόξεση και αφαίρεση καρκινικών κυττάρων. Στη συνέχεια, ηλεκτρική βελόνα καταστρέφει όσα κύτταρα έχουν απομείνει. Η μέθοδος χρησιμοποιείται συχνά για βασικοκυτταρικούς και ακανθοκυτταρικούς καρκίνους, καθώς και για προκαρκινικούς όγκους του δέρματος.
- Χειρουργική Mohs, κρυοθεραπεία, χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία.
Οι παρενέργειες εξαρτώνται από τη θεραπεία που κρίνει καταλληλότερη ο γιατρός. Η χημειοθεραπεία για καρκίνο του δέρματος μπορεί να προκαλέσει ναυτία, εμετό, διάρροια και τριχόπτωση. Άλλες παρενέργειες ή επιπλοκές είναι η νευρική βλάβη με απώλεια της αίσθησης και η επανεμφάνιση του όγκου μετά την αφαίρεσή του.
Πρόγνωση
Σχεδόν όλοι οι καρκίνοι του δέρματος μπορούν να θεραπευτούν αν αντιμετωπιστούν πριν εξαπλωθούν. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί και αφαιρεθεί η βλάβη, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα πλήρους ανάρρωσης. Η παρακολούθηση από δερματολόγο είναι σημαντική, ώστε να ελέγχεται αν ο καρκίνος έχει επανεμφανιστεί. Αν κάτι σας φαίνεται ανησυχητικό, επικοινωνήστε άμεσα με τον γιατρό σας.
Οι περισσότεροι θάνατοι από καρκίνο του δέρματος οφείλονται στο μελάνωμα. Για το μελάνωμα, τα ποσοστά επιβίωσης πέντε ετών είναι:
- 99% όταν εντοπίζεται πριν εξαπλωθεί στους λεμφαδένες.
- 66% όταν έχει εξαπλωθεί σε κοντινούς λεμφαδένες.
- 27% όταν έχει εξαπλωθεί σε απομακρυσμένους λεμφαδένες και άλλα όργανα.
Πότε να απευθυνθείτε σε γιατρό
Κλείστε ραντεβού με γιατρό ή δερματολόγο το συντομότερο αν παρατηρήσετε:
- Αλλαγές στο δέρμα ή στο μέγεθος, το σχήμα ή το χρώμα υπαρχουσών ελιών ή άλλων βλαβών.
- Νέα ανάπτυξη ή εξόγκωμα στο δέρμα.
- Πληγή που δεν επουλώνεται.
- Σημάδια που διαφέρουν από τα υπόλοιπα.
- Σημάδια που αλλάζουν, προκαλούν κνησμό ή αιμορραγούν.
Ο γιατρός θα εξετάσει το δέρμα, θα προχωρήσει σε βιοψία αν χρειάζεται, θα θέσει διάγνωση και θα συζητήσει τη θεραπεία. Μπορείτε επίσης να συζητήσετε με δερματολόγο τον τακτικό, πλήρη έλεγχο του δέρματος. Χρήσιμες ερωτήσεις είναι:
- Τι τύπο καρκίνου του δέρματος έχω;
- Σε ποιο στάδιο βρίσκεται;
- Ποια είναι η καταλληλότερη θεραπεία;
- Ποιες είναι οι παρενέργειες της θεραπείας;
- Ποιες επιπλοκές μπορεί να προκαλέσουν ο καρκίνος και η θεραπεία του;
- Τι έκβαση μπορώ να περιμένω;
- Έχω αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσω και άλλους καρκίνους του δέρματος;
- Πόσο συχνά χρειάζεται να κάνω επανελέγχους;
Πρόληψη
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο καρκίνος του δέρματος μπορεί να προληφθεί. Ο καλύτερος τρόπος προστασίας είναι να αποφεύγετε την υπερβολική έκθεση στον ήλιο και τα ηλιακά εγκαύματα. Η υπεριώδης ακτινοβολία προκαλεί βλάβες στο δέρμα, οι οποίες με τον καιρό μπορεί να οδηγήσουν σε καρκίνο.
- Φοράτε καπέλα με φαρδύ γείσο για να προστατεύετε το πρόσωπο και τα αυτιά.
- Φοράτε γυαλιά ηλίου που προστατεύουν από τις ακτίνες UV-B και UV-A.
- Χρησιμοποιείτε lip balm με αντηλιακή προστασία.
- Αποφεύγετε τον ήλιο από τις 10:00 έως τις 16:00.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς μπορεί ο καρκίνος του δέρματος να γίνει απειλητικός για τη ζωή;
Όταν εντοπίζεται έγκαιρα, μπορεί να αντιμετωπιστεί με αφαίρεση της βλάβης ή με μικρή χειρουργική επέμβαση. Αν όμως δεν διαγνωστεί εγκαίρως, μπορεί να αναπτυχθεί και να εξαπλωθεί πέρα από την αρχική περιοχή. Καρκινικά κύτταρα μπορεί να αποκολληθούν και να μεταφερθούν μέσω του αίματος ή του λεμφικού συστήματος σε άλλα σημεία του σώματος, όπου σχηματίζουν νέους όγκους. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται μετάσταση.
Ο τύπος των κυττάρων από όπου ξεκίνησε ο καρκίνος, δηλαδή ο πρωτοπαθής καρκίνος, καθορίζει την ονομασία του. Για παράδειγμα, αν το κακόηθες μελάνωμα κάνει μετάσταση στους πνεύμονες, εξακολουθεί να ονομάζεται κακόηθες μελάνωμα. Έτσι, ένας καρκίνος που αρχικά περιορίζεται στην επιφάνεια του δέρματος μπορεί να γίνει απειλητικός για τη ζωή.
Γιατί εμφανίζεται καρκίνος σε περιοχές που δεν εκτίθενται στον ήλιο σε ανθρώπους με έγχρωμο δέρμα;
Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν πλήρως γιατί άνθρωποι με πιο σκούρο τόνο δέρματος εμφανίζουν καρκίνο σε περιοχές που δεν εκτίθενται στον ήλιο, όπως οι παλάμες και τα πέλματα. Θεωρούν ότι ο ήλιος παίζει μικρότερο ρόλο σε αυτές τις περιπτώσεις. Παρ’ όλα αυτά, οι δερματολόγοι εντοπίζουν μελανώματα και ακανθοκυτταρικούς καρκίνους που προκαλούνται από την υπεριώδη ακτινοβολία σε ανθρώπους με δέρμα από ανοιχτόχρωμο έως πολύ σκούρο.
Είναι όλες οι ελιές καρκινικές;
Οι περισσότερες ελιές δεν είναι καρκινικές. Κάποιες υπάρχουν από τη γέννηση, ενώ άλλες εμφανίζονται μέχρι περίπου την ηλικία των 40 ετών. Οι περισσότεροι ενήλικες έχουν από 10 έως 40 ελιές.
Σπάνια, μια ελιά μπορεί να εξελιχθεί σε μελάνωμα. Αν έχετε περισσότερες από 50 ελιές, ο κίνδυνος να εμφανίσετε μελάνωμα είναι αυξημένος.
Τι να θυμάστε
Καρκίνο του δέρματος μπορεί να εμφανίσει οποιοσδήποτε. Μια αλλαγή που μοιάζει με απλή αισθητική ατέλεια μπορεί να χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Ο τακτικός αυτοέλεγχος του δέρματος είναι σημαντικός για όλους και ιδιαίτερα για όσους έχουν αυξημένο κίνδυνο. Ελέγχετε κάθε μήνα για αλλαγές σε υπάρχοντα σημάδια ή για νέες βλάβες, προστατεύετε το δέρμα σας από τον ήλιο και συζητάτε με δερματολόγο για τακτικούς ελέγχους. Οι αποφάσεις για τη διάγνωση και τη θεραπεία λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/karkinos-toy-dermatos-symptomata-aitia-diagnosi-kai-antimetopisi/30550





