Καρκίνος του δέρματος: σημάδια και θεραπεία

Τι είναι ο καρκίνος του δέρματος

Ο καρκίνος του δέρματος εμφανίζεται όταν κύτταρα του δέρματος αρχίζουν να αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα. Ξεκινά στην επιδερμίδα, δηλαδή την εξωτερική στιβάδα του δέρματος. Ο τύπος του εξαρτάται από τα κύτταρα στα οποία αρχίζει. Οι συχνότερες μορφές είναι το βασικοκυτταρικό και το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, που ανήκουν στον μη μελανωματικό καρκίνο. Το μελάνωμα ξεκινά από τα μελανοκύτταρα, τα κύτταρα που παράγουν τη χρωστική που δίνει στο δέρμα το χρώμα του.

Οι περισσότεροι καρκίνοι του δέρματος συνδέονται με υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία από τον ήλιο ή το σολάριουμ. Η βλάβη στα κύτταρα μπορεί να συσσωρεύεται με τον χρόνο. Το βασικοκυτταρικό και το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα συνήθως μπορούν να θεραπευτούν, αν και η θεραπεία μπορεί να αφήσει ουλές. Το μελάνωμα είναι λιγότερο συχνό αλλά πιο επικίνδυνο, επειδή μπορεί να εξαπλωθεί σε άλλα μέρη του σώματος. Αν προσέξεις κάποια ύποπτη αλλαγή, συζήτησέ τη με τον γιατρό σου.

Μορφές και τύποι

• Βασικοκυτταρικό καρκίνωμαΞεκινά από τα βασικά κύτταρα, στο κατώτερο τμήμα της επιδερμίδας. Είναι ένας από τους συχνότερους τύπους και συνήθως μπορεί να θεραπευτεί.
• Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμαΞεκινά από τα πλακώδη κύτταρα, στο ανώτερο τμήμα της επιδερμίδας. Μαζί με το βασικοκυτταρικό αποτελεί τις συχνότερες μορφές μη μελανωματικού καρκίνου.
• ΜελάνωμαΞεκινά από τα μελανοκύτταρα, που παράγουν τη χρωστική του δέρματος. Είναι λιγότερο συχνό αλλά πιο επικίνδυνο, καθώς συχνά εξαπλώνεται σε άλλα μέρη του σώματος.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Το βασικοκυτταρικό και το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα συνήθως μπορούν να θεραπευτούν. Η θεραπεία είναι πιθανότερο να έχει καλό αποτέλεσμα όταν ο καρκίνος εντοπίζεται νωρίς. Το μελάνωμα είναι πιο επικίνδυνο λόγω της δυνατότητας εξάπλωσης σε άλλα όργανα. Ο καρκίνος μπορεί να επανεμφανιστεί, γι’ αυτό η παρακολούθηση συνεχίζεται και μετά τη θεραπεία.

Συμπτώματα καρκίνου του δέρματος

Το συχνότερο σημάδι είναι μια αλλαγή στο δέρμα. Η εμφάνιση διαφέρει ανάλογα με τον τύπο του καρκίνου και δεν αρκεί από μόνη της για διάγνωση.

• Νέο εξόγκωμα Μπορεί να είναι γυαλιστερό ή σκληρό, κόκκινο ή στο χρώμα του δέρματος.
• Πλάκα με λέπια Μια ασυνήθιστη περιοχή του δέρματος μπορεί να είναι ροζ ή κόκκινη και να ξεφλουδίζει.
• Πληγή που επιμένει Μια πληγή που δεν επουλώνεται μπορεί να αιμορραγεί ή να σχηματίζει κρούστα.
• Πόνος ή φαγούρα Μπορεί να εμφανιστούν σε εξόγκωμα ή σε περιοχή του δέρματος που έχει αλλάξει.
• Νέα ελιά Μια νέα ελιά ή αλλαγή σε υπάρχουσα ελιά μπορεί να είναι προειδοποιητικό σημάδι μελανώματος.
• Ασυμμετρία ελιάς Τα τμήματα της ελιάς ή της κηλίδας δεν μοιάζουν μεταξύ τους.
• Ακανόνιστα όρια Το περίγραμμα της ελιάς ή της κηλίδας είναι οδοντωτό.
• Ανομοιόμορφο χρώμα Το χρώμα δεν είναι ίδιο σε όλη την ελιά ή την κηλίδα.
• Μεγάλη διάμετρος Η ελιά ή η κηλίδα είναι μεγαλύτερη από ένα μπιζέλι.
• Αλλαγή ελιάς Η ελιά ή η κηλίδα έχει αλλάξει τις τελευταίες εβδομάδες ή μήνες.

Ο μη μελανωματικός καρκίνος μπορεί να εμφανιστεί οπουδήποτε, αλλά είναι συχνότερος σε περιοχές που εκτίθενται στον ήλιο, όπως κεφάλι, πρόσωπο, αυτιά, λαιμός, ώμοι, πλάτη, χέρια και κνήμες.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες καρκίνου του δέρματος και παράγοντες κινδύνου

Η υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV) από τον ήλιο και το σολάριουμ προκαλεί τους περισσότερους καρκίνους του δέρματος. Η ακτινοβολία μπορεί να βλάψει τα κύτταρα του δέρματος. Βραχυπρόθεσμα μπορεί να προκαλέσει έγκαυμα, ενώ με τον χρόνο η βλάβη συσσωρεύεται και μερικές φορές οδηγεί σε καρκίνο. Μπορείς να εμφανίσεις καρκίνο του δέρματος ανεξάρτητα από το χρώμα του δέρματός σου. Το πιο σκούρο δέρμα συνδέεται με μικρότερη πιθανότητα μη μελανωματικού καρκίνου, χωρίς όμως να αποκλείει την εμφάνισή του.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Μεγαλύτερη ηλικία.
• Ανοιχτόχρωμο δέρμα που καίγεται, κοκκινίζει ή βγάζει εύκολα φακίδες στον ήλιο.
• Ξανθά ή κόκκινα μαλλιά.
• Μπλε ή πράσινα μάτια.
• Πολλές ελιές ή ορισμένοι τύποι ελιών.
• Μεγάλη έκθεση στον ήλιο και ιστορικό ηλιακών εγκαυμάτων.
• Χρήση σολάριουμ.
• Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του δέρματος.
• Προηγούμενος καρκίνος του δέρματος.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου εξετάζει την περιοχή και σε ρωτά για αλλαγές στο δέρμα, την έκθεση στον ήλιο και το προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό σου. Αν χρειάζεται, σε παραπέμπει σε δερματολόγο. Για πιθανό μη μελανωματικό καρκίνο, ο ειδικός μπορεί να εξετάσει το δέρμα με μεγεθυντική συσκευή και να προτείνει αφαίρεση μικρής περιοχής για εργαστηριακό έλεγχο. Η παραπομπή για εξετάσεις δεν σημαίνει ότι έχεις οπωσδήποτε καρκίνο.

• Κλινική εξέταση του δέρματος.
• Εξέταση με μεγεθυντική συσκευή.
• Βιοψία εκτομής: αφαίρεση μικρής περιοχής του δέρματος για έλεγχο στο εργαστήριο.

Θεραπεία καρκίνου του δέρματος

Η θεραπεία του μη μελανωματικού καρκίνου εξαρτάται από τον τύπο, τη θέση, το αν έχει εξαπλωθεί και τη γενική σου υγεία. Η χειρουργική επέμβαση είναι η κύρια θεραπεία, ιδιαίτερα όταν εντοπίζεται νωρίς. Άλλες θεραπείες χρησιμοποιούνται ανάλογα με την περίπτωση. Η ομάδα που σε παρακολουθεί θα συζητήσει μαζί σου τα οφέλη, τις παρενέργειες και την πιθανότητα επανεμφάνισης. Θα έχεις τακτικούς ελέγχους κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία. Αν εμφανίσεις συμπτώματα ή παρενέργειες που σε ανησυχούν, επικοινώνησε με τους γιατρούς σου χωρίς να περιμένεις τον επόμενο έλεγχο.

• Χειρουργική αφαίρεσηΑφαιρείται ο καρκίνος μαζί με λίγο υγιές δέρμα γύρω του. Αν αφαιρεθεί μεγάλη περιοχή, μπορεί να χρειαστεί δερματικό μόσχευμα, δηλαδή δέρμα από άλλο σημείο του σώματος.
• ΚρυοχειρουργικήΣε μη μελανωματικό καρκίνο μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατάψυξη της περιοχής. Σχηματίζεται κρούστα που πέφτει λίγες εβδομάδες αργότερα.
• ΑκτινοθεραπείαΕίναι μία από τις θεραπείες που μπορεί να χρησιμοποιηθούν για τον καρκίνο του δέρματος.
• Στοχευμένα φάρμακαΧρησιμοποιούνται μερικές φορές για τον μη μελανωματικό καρκίνο του δέρματος.
• Φωτοδυναμική θεραπείαΣυνδυάζει φάρμακο με ειδικό φως λέιζερ για την καταστροφή καρκινικών κυττάρων.
• ΧημειοθεραπείαΠεριλαμβάνεται στις διαθέσιμες θεραπείες για τον καρκίνο του δέρματος.
• Βιολογική θεραπείαΕνισχύει την ικανότητα του οργανισμού να καταπολεμά τον καρκίνο.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Μπορείς να μειώσεις τον κίνδυνο περιορίζοντας την υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία και αποφεύγοντας το σολάριουμ. Η προστασία από τον ήλιο χρειάζεται όλο τον χρόνο, ακόμη και όταν έχει συννεφιά ή δροσιά.

• Αναζήτησε σκιά.
• Φόρεσε ρούχα που καλύπτουν χέρια και πόδια.
• Φόρεσε καπέλο με φαρδύ γείσο που σκιάζει πρόσωπο, κεφάλι, αυτιά και λαιμό.
• Χρησιμοποίησε γυαλιά ηλίου που καλύπτουν και τα πλάγια και εμποδίζουν την UVA και την UVB ακτινοβολία.
• Χρησιμοποίησε αντηλιακό ευρέος φάσματος με δείκτη προστασίας SPF 15 ή υψηλότερο και ανανέωνέ το τακτικά.
• Βάλε αρκετό αντηλιακό σε όλο το εκτεθειμένο δέρμα, μαζί με τα αυτιά και το πίσω μέρος του λαιμού.
• Απόφυγε το σολάριουμ.

Επιπλοκές καρκίνου του δέρματος

• Εξάπλωση σε άλλους ιστούς και όργανα, ιδιαίτερα στο μελάνωμα, που μπορεί να προσβάλει τον εγκέφαλο και το ήπαρ.
• Επανεμφάνιση του καρκίνου μετά τη θεραπεία.
• Ουλές από τη θεραπεία.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε έλεγχο αν παρατηρήσεις νέα ύποπτη αλλοίωση, πληγή που δεν επουλώνεται ή αλλαγή σε ελιά.
• Δες τον γιατρό σου αν ένα εξόγκωμα μεγαλώνει ή αλλάζει χρώμα ή υφή.
• Δες τον γιατρό σου αν ένα εξόγκωμα ή μια περιοχή δέρματος πονά, έχει φαγούρα, αιμορραγεί ή σχηματίζει κρούστα για περισσότερο από 4 εβδομάδες.
• Αν κάνεις θεραπεία και έχεις συμπτώματα ή παρενέργειες που σε ανησυχούν, επικοινώνησε με την ομάδα που σε παρακολουθεί χωρίς να περιμένεις τον επόμενο προγραμματισμένο έλεγχο.

Ποιος γιατρός: Δερματολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον καρκίνο του δέρματος