Το ECDC κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την ανάγκη να αυξηθούν άμεσα οι εμβολιασμοί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς τα κρούσματα ιλαράς έχουν αυξηθεί δραματικά και έχει εντοπιστεί ο ιός της πολιομυελίτιδας. Το 2024 αναφέρθηκαν περισσότερα από 35.000 περιστατικά ιλαράς, εκ των οποίων το 80% αφορούσε ανεμβολίαστα άτομα.
Για να επιτευχθεί αποτελεσματική πρόληψη της ιλαράς, χρειάζεται να έχει εμβολιαστεί τουλάχιστον το 95% του πληθυσμού, ποσοστό που πολλές χώρες δεν έχουν καταφέρει να φτάσουν. Παράλληλα, εκτιμάται ότι περίπου 600.000 παιδιά μπορεί να μην έλαβαν τον εμβολιασμό κατά της πολιομυελίτιδας. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη για στοχευμένες δράσεις εμβολιασμού και ισχυρότερα ψηφιακά συστήματα πληροφόρησης, ώστε να παρακολουθούνται η κάλυψη και η αποδοχή των εμβολίων.
Στο πλαίσιο αυτό, το ECDC δημοσιοποίησε σειρά προτεινόμενων επιχειρησιακών εργαλείων, τα οποία μπορούν να αξιοποιήσουν οι αρχές δημόσιας υγείας για να ενισχύσουν την αποδοχή και τη λήψη εμβολίων από τον πληθυσμό.
Τα δηλωμένα κρούσματα ιλαράς αυξήθηκαν κατά δέκα φορές, ενώ το 2024 εντοπίστηκε σε τέσσερις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΕ/ΕΟΧ) ιός πολιομυελίτιδας προερχόμενος από εμβόλιο. Τα δύο αυτά ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη να επιτευχθεί και να διατηρηθεί υψηλή εμβολιαστική κάλυψη, για την προστασία των ευρωπαϊκών πληθυσμών.
Ένα αποτελεσματικό εργαλείο
Παγκοσμίως, τα εμβόλια έχουν σώσει εκατομμύρια ανθρώπους. Ως μέτρο δημόσιας υγείας, ο εμβολιασμός συγκαταλέγεται στα πιο αποτελεσματικά μέσα πρόληψης της ιλαράς, της πολιομυελίτιδας, της διφθερίτιδας και του κοκκύτη. Παρά τα οφέλη αυτά, το 2024 στην ΕΕ/ΕΟΧ διαγνώστηκαν με ιλαρά πάνω από 35.000 άνθρωποι. Μετά τη μόλυνση από ιλαρά έχασαν τη ζωή τους 23 άτομα, μεταξύ των οποίων 14 παιδιά κάτω των πέντε ετών.
«Χάρη στον εμβολιασμό εξαλείψαμε την ευλογιά και ελέγξαμε σοβαρές ασθένειες, όπως η πολιομυελίτιδα, η διφθερίτιδα και ο τέτανος. Η πρόκληση για τον εμβολιασμό σήμερα είναι πώς να διαφυλάξουμε αυτά τα κέρδη. Απαιτούνται επιταχυνόμενες προσπάθειες για τη διατήρηση της υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης. Κάθε δόση εμβολίου μετράει και ο χρόνος έχει σημασία για τη βέλτιστη προστασία», λέει η διευθύντρια του ECDC, Pamela Rendi-Wagner.
Το ECDC δημοσίευσε νέα στοιχεία για την αύξηση, σχεδόν κατά δέκα φορές, των λοιμώξεων από ιλαρά που καταγράφηκε στην ΕΕ/ΕΟΧ το 2024. Τα δεδομένα αναδεικνύουν τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της μειωμένης εμβολιαστικής κάλυψης και των κενών ανοσίας: από όσους νόσησαν με ιλαρά το 2024 και των οποίων η εμβολιαστική κατάσταση ήταν γνωστή, οκτώ στους δέκα δεν είχαν εμβολιαστεί.
Κανείς που δεν έχει προστασία δεν αποκλείεται να προσβληθεί από ιλαρά· αυτό αφορά παιδιά, εφήβους και ενήλικες. Το 2024, ποσοστό 26% των διαγνωσμένων περιστατικών ιλαράς αφορούσε άτομα ηλικίας άνω των 14 ετών.
Για να περιοριστούν τα περιστατικά ιλαράς και να προστατευτούν οι ευάλωτοι πληθυσμοί, πρέπει να λάβει δύο δόσεις του εμβολίου ιλαράς, παρωτίτιδας και ερυθράς (MMR) τουλάχιστον το 95% όσων μπορούν να εμβολιαστούν. Στην ΕΕ/ΕΟΧ, όμως, η κάλυψη παραμένει χαμηλότερη από τον στόχο. Πρόσφατες εκτιμήσεις δείχνουν ότι μόνο τέσσερις χώρες —η Ουγγαρία, η Μάλτα, η Πορτογαλία και η Σλοβακία— καταγράφουν το απαιτούμενο ποσοστό και για τις δύο δόσεις.
Η Ευρώπη καλείται να αντιμετωπίσει τα κενά εμβολιασμού
Κατά την εκτίμηση του ECDC, περίπου 600.000 παιδιά ηλικίας 12-23 μηνών ενδέχεται να μην ολοκλήρωσαν τον πρωτογενή εμβολιασμό κατά της πολιομυελίτιδας την περίοδο 2022-2023. Από τον Σεπτέμβριο έως τον Δεκέμβριο του 2024, η κυκλοφορία του ιού της πολιομυελίτιδας τύπου 2 εντοπίστηκε σε δείγματα λυμάτων στη Φινλανδία, τη Γερμανία, την Πολωνία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Έως τώρα δεν έχει αναφερθεί ανθρώπινο κρούσμα πολιομυελίτιδας και η ΕΕ/ΕΟΧ παραμένει απαλλαγμένη από τη νόσο. Για να διατηρηθεί αυτή η κατάσταση, χρειάζεται να καλυφθούν τα υφιστάμενα κενά εμβολιασμού μέσω στοχευμένων εκστρατειών προληπτικού εμβολιασμού και ενισχυμένης επιτήρησης.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη εκθέτει σε κίνδυνο πολλούς ανθρώπους. Ανάμεσά τους είναι παιδιά που δεν έχουν φτάσει ακόμη στην ηλικία εμβολιασμού, αλλά και όσοι δεν μπορούν να κάνουν εμβόλια για ιατρικούς λόγους. Η ασφάλεια αυτών των ομάδων βασίζεται στην υψηλή συμμετοχή στον εμβολιασμό των υπόλοιπων ατόμων που έχουν τη δυνατότητα να εμβολιαστούν.
Τα επιτυχημένα προγράμματα εμβολιασμού προϋποθέτουν να κατανοούνται οι πεποιθήσεις, οι ανησυχίες και οι προσδοκίες των ανθρώπων και να υπάρχει ανταπόκριση σε αυτές. Για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών στρατηγικών και παρεμβάσεων που ενισχύουν την αποδοχή και τη συμμετοχή στον εμβολιασμό, είναι απαραίτητο να γίνουν κατανοητά τα κοινωνικά και συμπεριφορικά εμπόδια και οι παράγοντες που διευκολύνουν τον εμβολιασμό.
Για να διευκολύνει τις χώρες της ΕΕ/ΕΟΧ στην ανάληψη ανάλογων πρωτοβουλιών, το ECDC εξέδωσε την έκθεση «Εργαλεία και μέθοδοι για την προώθηση της αποδοχής και της υιοθέτησης του εμβολιασμού: μια προσέγγιση της κοινωνικής επιστήμης και της συμπεριφοράς». Σε αυτήν παρουσιάζεται ένα σύνολο πρακτικών εργαλείων, σε μορφές που είναι εύκολες στη χρήση και στην προσαρμογή. Έχουν σχεδιαστεί ώστε να ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες των αρχών δημόσιας υγείας και των προγραμμάτων εμβολιασμού, στηρίζοντας την προσαρμογή των δράσεων στις ανάγκες και τις δυσκολίες κάθε κοινότητας.
Καθοριστικής σημασίας είναι, επίσης, η ανάπτυξη σύγχρονων ψηφιακών πληροφοριακών συστημάτων εμβολιασμού, ώστε να εντοπίζονται και να προσεγγίζονται όσοι δεν έχουν εμβολιαστεί. Τα συστήματα αυτά χρειάζεται να αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των εθνικών προσπαθειών για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της διαχείρισης των συνολικών προγραμμάτων εμβολιασμού.
Η στενή παρακολούθηση της επιδημιολογικής εικόνας των νοσημάτων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό στην ΕΕ/ΕΟΧ, καθώς και ο εντοπισμός και η αντιμετώπιση των κενών ανοσίας στον πληθυσμό, προϋποθέτουν διαρκείς επενδύσεις από την ΕΕ και τα κράτη μέλη. Κρίσιμη είναι η υψηλής ποιότητας επιτήρηση της υγείας και η άμεση διερεύνηση των κρουσμάτων.
Συνοπτική εικόνα για τους εμβολιασμούς
- Το ECDC επισημαίνει ότι χρειάζεται να αυξηθούν οι εμβολιασμοί στην ΕΕ, καθώς πληθαίνουν τα κρούσματα ιλαράς και έχει εντοπιστεί ο ιός της πολιομυελίτιδας.
- Το 2024, περισσότεροι από 35.000 άνθρωποι στην ΕΕ/ΕΟΧ διαγνώστηκαν με ιλαρά· το 80% των περιστατικών αφορούσε άτομα που δεν είχαν εμβολιαστεί.
- Για την πρόληψη της ιλαράς απαιτείται να έχει λάβει δύο δόσεις του εμβολίου MMR τουλάχιστον το 95% του πληθυσμού, στόχο που δεν έχουν πετύχει οι περισσότερες χώρες.
- Κατά την εκτίμηση του ECDC, περίπου 600.000 παιδιά ενδέχεται να μην έχουν κάνει τον εμβολιασμό κατά της πολιομυελίτιδας, γεγονός που καθιστά αναγκαίες στοχευμένες εκστρατείες εμβολιασμού.
- Για να ενισχυθούν η αποδοχή και η πρόσληψη του εμβολιασμού, είναι απαραίτητο να γίνουν κατανοητά τα κοινωνικά εμπόδια και να υπάρξει ανάπτυξη ψηφιακών πληροφοριακών συστημάτων.
- Η σταθερή χρηματοδότηση της υγειονομικής επιτήρησης και της διερεύνησης κρουσμάτων έχει κομβική σημασία για την παρακολούθηση της επιδημιολογίας και την κάλυψη των κενών ανοσίας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/neo-synagermos-apo-to-ecdc-gia-toys-emvoliasmoys-stin-ee-to-schedio-kalypsis-ton-kenon/4893
