Έξι δημοφιλή συμπληρώματα, από τη βιταμίνη Α έως το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού, έχουν συνδεθεί με ηπατική βλάβη. Δείτε ποιες δόσεις χρειάζονται προσοχή και ποια συμπτώματα δεν πρέπει να παραβλέψετε.
Ορισμένα συμπληρώματα διατροφής μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στο συκώτι
Ένα συμπλήρωμα διατροφής δεν είναι κατ’ ανάγκη ακίνδυνο επειδή προέρχεται από φυσική πηγή. Σε υψηλές δόσεις, ορισμένες βιταμίνες και φυτικά σκευάσματα μπορεί να επιβαρύνουν σημαντικά το συκώτι. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι έξι δημοφιλή συμπληρώματα έχουν συνδεθεί με ηπατικές βλάβες και εξηγούν υπό ποιες συνθήκες η λήψη τους μπορεί να γίνει επικίνδυνη.
Μεταξύ των εκατοντάδων αναγκαίων λειτουργιών που επιτελεί το συκώτι, το μεγαλύτερο εσωτερικό όργανο του ανθρώπου, είναι να φιλτράρει το αίμα και να επεξεργάζεται θρεπτικά συστατικά. Παράγει επίσης χολή για την πέψη των λιπών και μεταβολίζει φάρμακα μαζί με άλλες ουσίες.
Παρά τη μεγάλη αντοχή του, το συκώτι δεν είναι απεριόριστα προστατευμένο. Η υπερβολική έκθεση σε ορισμένες ουσίες ενδέχεται να οδηγήσει σε φλεγμονή, τοξικότητα ή ακόμη και σοβαρή ηπατική βλάβη.
1. Εκχύλισμα πράσινου τσαγιού: Πότε μπορεί να γίνει επικίνδυνο
Οι αντιοξειδωτικές και καρδιοπροστατευτικές ιδιότητές του έχουν κάνει το πράσινο τσάι γνωστό. Η επίδραση, ωστόσο, μπορεί να διαφέρει όταν πρόκειται για συμπληρώματα με συμπυκνωμένο εκχύλισμα.
«Το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού —οι κάψουλες EGCG ή γαλλική επιγαλλοκατεχίνη-3 — μπορεί να βλάψει το συκώτι σε υψηλές δόσεις», αναφέρει η διαιτολόγος Vanessa Rissetto στο EatingWell.
Όταν η EGCG λαμβάνεται σε μεγάλη συγκέντρωση, μπορεί να προκαλέσει οξειδωτικό στρες και ανοσολογικές αντιδράσεις, με αποτέλεσμα φλεγμονή παρόμοια με εκείνη της ηπατίτιδας.
Η ειδικός εισηγείται να προτιμάται το πράσινο τσάι ως ρόφημα.
«Εάν προτιμάτε τα συμπληρώματα, περιορίστε την EGCG που προέρχεται από αυτά στα 300 χιλιοστόγραμμα ή λιγότερο ημερησίως και αποφύγετε προϊόντα που παρέχουν 800 mg ή περισσότερο την ημέρα, καθώς έχουν συνδεθεί με αυξημένα ηπατικά ένζυμα και ηπατική βλάβη», επισημαίνει η Rissetto.
2. Βιταμίνη Α: Οι κίνδυνοι της υπερβολικής πρόσληψης
Για την όραση, την άμυνα του οργανισμού, την υγεία του δέρματος και την ανάπτυξη των κυττάρων είναι απαραίτητη η βιταμίνη Α.
Η λήψη μεγαλύτερης ποσότητας από όση χρειάζεται ο οργανισμός μπορεί, ωστόσο, να γίνει τοξική, ιδίως όταν πρόκειται για ρετινόλη.
Όπως εξηγεί η διαιτολόγος Tara Durden, η βιταμίνη Α είναι λιποδιαλυτή βιταμίνη και, αν προσλαμβάνεται σε ποσότητα μεγαλύτερη από τις ανάγκες, αποθηκεύεται στο συκώτι.
Όσο συσσωρεύεται στον οργανισμό, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος τοξικότητας. Η Durden αναφέρει ημερήσια πρόσληψη 1.000-5.000 IU και συστήνει να μην ξεπερνιούνται οι 10.000 IU.
3. Νιασίνη: Η βιταμίνη Β3 και η επιβάρυνση του ήπατος
Η νιασίνη χρησιμοποιούνταν για τη μείωση της χοληστερόλης, όμως σήμερα δεν προτείνεται στους περισσότερους ανθρώπους για τον συγκεκριμένο σκοπό.
«Σε διατροφικές ποσότητες, η νιασίνη είναι ασφαλής, αλλά οι φαρμακολογικές δόσεις που χρησιμοποιούνται για τη χοληστερόλη —συχνά από 1 έως 6 γραμμάρια ημερησίως— μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή στο συκώτι και ίκτερο», αναφέρει η Rissetto και διευκρινίζει ότι τα σκευάσματα παρατεταμένης αποδέσμευσης συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο.
«Ακόμη και τα συμπληρώματα που περιέχουν 500 mg ή περισσότερο μπορούν να αυξήσουν τα ηπατικά ένζυμα, έναν δείκτη καταπόνησης ή βλάβης του ήπατος, σε ορισμένους χρήστες. Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν οι δόσεις φτάνουν σε επίπεδα γραμμαρίων ημερησίως ή όταν αλλάζουν οι μορφές του σκευάσματος χωρίς ιατρική παρακολούθηση».
Για τους ενήλικες, το ανώτατο ανεκτό ημερήσιο όριο είναι 35 mg. Η λήψη δόσεων από 1.000 mg και πάνω χρειάζεται ιατρική επίβλεψη.
4. Ashwagandha: Το δημοφιλές βότανο για την αντιμετώπιση του στρες
Η Ashwagandha λαμβάνεται για να βοηθήσει στη μείωση του στρες και του άγχους. Συνήθως θεωρείται ασφαλής για βραχυχρόνια χρήση, όμως σπάνια περιστατικά ηπατικής βλάβης έχουν συνδεθεί με ορισμένα προϊόντα της αγοράς.
Έχουν καταγραφεί ακόμη και περιστατικά που οδήγησαν σε μεταμόσχευση ήπατος, σε ανθρώπους με προϋπάρχουσα ηπατική νόσο ή κίρρωση.
Δεν έχει διευκρινιστεί τι προκαλεί τις βλάβες, αν και ως πιθανός παράγοντας εξετάζονται ενώσεις με την ονομασία withanolides.
Οι συνήθεις δόσεις κυμαίνονται από 150 έως 600 mg, μία έως τρεις φορές ημερησίως. Η Durden προτείνει τη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση, βραχυχρόνια χρήση και προϊόντα ελεγμένα από ανεξάρτητους φορείς.
5. Kava: Η χαλάρωση και το ενδεχόμενο βλάβης στο συκώτι
Το Kava λαμβάνεται για την αντιμετώπιση του άγχους και για να ενισχύσει τη χαλάρωση.
«Τα προϊόντα Kava, ιδιαίτερα τα εκχυλίσματα που παρασκευάζονται με διαλύτες, έχουν συνδεθεί με σοβαρή ηπατική βλάβη, συμπεριλαμβανομένων σπάνιων περιπτώσεων ηπατικής ανεπάρκειας», προειδοποιεί η Rissetto.
Στις πιθανές εξηγήσεις περιλαμβάνονται οι τοξικοί μεταβολίτες του φυτού, καθώς και η εξασθένηση της αντιοξειδωτικής άμυνας του ήπατος.
Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος όταν υπάρχει κατανάλωση αλκοόλ ή άλλων ουσιών που βλάπτουν το ήπαρ, καθώς και σε περίπτωση ηπατικής νόσου.
Η ειδικός συστήνει εκχυλίσματα της ρίζας σε υδατική μορφή, με ημερήσια πρόσληψη καβαλακτονών που δεν ξεπερνά τα 240-250 mg και χρήση για περιορισμένο χρονικό διάστημα.
6. Black Cohosh: Τι να προσέξετε στα συμπληρώματα για την εμμηνόπαυση
Το Black Cohosh διαφημίζεται για την ανακούφιση από εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις και μεταβολές της διάθεσης.
«Το Black Cohosh έχει συσχετιστεί με ιδιοσυγκρασιακή ηπατίτιδα —ηπατική βλάβη που προκαλείται από φαρμακευτικές ουσίες— και, σπάνια, με ηπατική ανεπάρκεια», αναφέρει η Rissetto.
Δεν έχει εντοπιστεί ποια ουσία ευθύνεται. Όσοι έχουν ηπατικές παθήσεις χρειάζεται να το αποφεύγουν, ενώ αν εμφανιστούν ανεπιθύμητα συμπτώματα, πρέπει να σταματήσουν αμέσως τη λήψη.
Σε κλινικές μελέτες χορηγούνται συχνά περίπου 40 mg εκχυλίσματος την ημέρα. Ωστόσο, δεν είναι ξεκάθαρο αν η μακροχρόνια χρήση είναι ασφαλής.
8 πιθανά συμπτώματα ηπατικής βλάβης που χρειάζονται προσοχή
Σε περίπτωση εμφάνισης των παρακάτω ενδείξεων, οι ειδικοί συμβουλεύουν να σταματήσει το ύποπτο συμπλήρωμα και να ζητηθεί ιατρική βοήθεια:
- Ίκτερος: Κιτρίνισμα στα μάτια ή στο δέρμα.
- Σκούρα ούρα: Καφέ απόχρωση, παρόμοια με το χρώμα της κόλα.
- Ανοιχτόχρωμα κόπρανα: Λευκά ή γκρίζα.
- Κοιλιακός πόνος: Κυρίως στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιάς.
- Ναυτία, έμετος ή απώλεια όρεξης: Ιδίως αν τα συμπτώματα δεν υποχωρούν.
- Φαγούρα: Ενδέχεται να σχετίζεται με συσσώρευση χολής ή τοξινών.
- Έντονη κόπωση: Ασυνήθιστα σοβαρή ή με παρατεταμένη διάρκεια.
- Εύκολες μελανιές: Μπορεί να υποδηλώνουν διαταραχή στην παραγωγή παραγόντων πήξης.
«Ορισμένοι άνθρωποι δεν παρουσιάζουν πρώιμα συμπτώματα, επομένως οι μη φυσιολογικές τιμές στις εξετάσεις αίματος —ALT/AST, χολερυθρίνη, INR— μετά την έναρξη λήψης ενός συμπληρώματος αποτελούν επίσης λόγο διακοπής του και ιατρικής αξιολόγησης», προσθέτει η Rissetto.
Η Rissetto επισημαίνει ακόμη ότι ο ίκτερος ενδέχεται να είναι ένδειξη σοβαρότερης ηπατικής βλάβης και χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση.
Τι να γνωρίζετε πριν ξεκινήσετε συμπληρώματα διατροφής
Το ότι ένα συμπλήρωμα περιέχει φυσικά συστατικά δεν σημαίνει πως είναι οπωσδήποτε ακίνδυνο. Ο κίνδυνος εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τη δόση, τη διάρκεια λήψης και την κατάσταση της υγείας του ήπατος.
Αν παρουσιαστούν συμπτώματα που προκαλούν υποψίες, χρειάζεται να διακοπεί αμέσως το συμπλήρωμα και να γίνει ιατρική αξιολόγηση. Η συμβουλή επαγγελματία υγείας εξακολουθεί να είναι καθοριστική για την πρόληψη μακροχρόνιων βλαβών.
- NIH Office of Dietary Supplements
- NIH Office of Dietary Supplements
- NIH Office of Dietary Supplements
- NIH Office of Dietary Supplements
- LiverTox
- LiverTox
- LiverTox
- LiverTox
- Health Canada
- FDA
- MedlinePlus
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/6-dimofili-sympliromata-diatrofis-poy-mporei-na-vlapsoyn-to-sykoti-choris-na-to-katalavete/25313
