Μαραθώνιος: Γιατί το σώμα ενός δρομέα δεν έχει συγκεκριμένη εμφάνιση

Η προπόνηση για τον πρώτο μου μαραθώνιο άλλαξε τον τρόπο που έβλεπα το σώμα μου, ακόμη κι αν δεν άλλαξε την εμφάνισή του. Ειδικοί με βοήθησαν να καταλάβω ότι δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρότυπο για το πώς πρέπει να μοιάζει ένας δρομέας.

Δύο εβδομάδες πριν από τον πρώτο μου μαραθώνιο, κοιτάχτηκα στον καθρέφτη και δεν είδα την εικόνα που περίμενα. Δεν είχα γραμμωμένους κοιλιακούς, ούτε καν διακριτούς κοιλιακούς μυς. Οι γλουτοί μου δεν ήταν ιδιαίτερα γυμνασμένοι και δεν θα έλεγα ότι είχα το λεπτό σώμα πολλών δρομέων που έβλεπα γύρω μου.

Με ύψος περίπου 1,78 μ., δεν ήμουν ποτέ η πιο μικρόσωμη κοπέλα στην παρέα. Τα μακριά πόδια μου με βοηθούσαν να καλύπτω μεγαλύτερες αποστάσεις, αλλά περίμενα ότι οι μήνες προετοιμασίας για τον μαραθώνιο θα με έκαναν να δείχνω πιο εμφανώς αθλητική, με περισσότερη μυϊκή γράμμωση και σώμα που να αντανακλά την προσπάθειά μου. Πίστευα ότι, μετά από μήνες με πρωινά ξυπνήματα, περισσότερη πρωτεΐνη και σταδιακή αύξηση των χιλιομέτρων, θα έβλεπα στον καθρέφτη ένα διαφορετικό σώμα.

Κάπου στην πορεία είχα απορροφήσει την ιδέα ότι οι δρομείς πρέπει να έχουν μια συγκεκριμένη εμφάνιση. Όταν το σώμα μου δεν ταίριαζε με αυτή την εικόνα, άρχισα να αναρωτιέμαι αν δεν προπονούμουν αρκετά, αν έκανα κάτι λάθος ή αν το σώμα μου δεν ανταποκρινόταν όπως θα έπρεπε.

Καθώς πλησίαζε η ημέρα του αγώνα, σκέφτηκα γιατί επέβαλλα στον εαυτό μου αυτό το πρότυπο, ιδιαίτερα αφού έτρεχα στον Μαραθώνιο της Νέας Υόρκης για λογαριασμό της Planned Parenthood of Greater New York, ενός οργανισμού που έχει στο επίκεντρο του έργου του την αυτονομία του σώματος και τη φροντίδα με σεβασμό.

Γιατί πίεζα τόσο πολύ το σώμα μου να αλλάξει, ενώ ήδη έκανε κάτι εκπληκτικό; Συνειδητοποίησα ότι η προπόνηση για μαραθώνιο δεν αφορά μόνο την ανάπτυξη της αντοχής· μπορεί επίσης να μας φέρει αντιμέτωπους με τις προσδοκίες που έχουμε από τον εαυτό μας.

Από πού προέρχεται η ιδέα του «σώματος του δρομέα»

Πολλοί έχουν στο μυαλό τους μια συγκεκριμένη εικόνα για το πώς υποτίθεται ότι πρέπει να μοιάζει το «σώμα του δρομέα», μια αντίληψη που ενισχύεται ιδιαίτερα από όσα βλέπουμε στο διαδίκτυο. Όταν προβάλλεται ξανά και ξανά ο ίδιος σωματότυπος, είναι εύκολο να ταυτίσουμε αυτή την εμφάνιση με την αθλητικότητα. Ωστόσο, ο μαραθώνιος είναι μια τεράστια σωματική προσπάθεια και κανένας συγκεκριμένος σωματότυπος δεν αποδεικνύει ότι κάποιος είναι ικανός να τον τρέξει.

Η κλινική αθλητική ψυχολόγος Hillary Cauthen, PsyD, εξηγεί ότι η έννοια του «σώματος του δρομέα» είναι «σε μεγάλο βαθμό ένα κοινωνικά διαμορφωμένο ιδανικό, που επηρεάζεται από την εικόνα που προβάλλουν τα μέσα ενημέρωσης, την αθλητική κουλτούρα και την τάση να συνδέουμε ορισμένα σωματικά χαρακτηριστικά με την αθλητική επιτυχία». Όπως προσθέτει, η δρομική μεγάλων αποστάσεων έχει διαχρονικά συνδεθεί με ένα λεπτό σώμα, ιδίως με αθλητές μικρόσωμης διάπλασης, κάτι που μπορεί να κάνει ορισμένους ερασιτέχνες δρομείς να αναρωτιούνται αν ταιριάζουν σε αυτό το πρότυπο.

Σημαντικό μέρος του προβλήματος είναι και η σύγκριση, λέει η Cindra Kamphoff, PhD, προπονήτρια νοητικής απόδοσης και ιδρύτρια του Mentally Strong Institute. «Βλέπουμε κορυφαίους δρομείς και αρχίζουμε να πιστεύουμε ότι έτσι πρέπει να μοιάζουμε κι εμείς», εξηγεί.

Η προετοιμασία για μαραθώνιο μοιάζει σχεδόν με εντατικό μάθημα συγκρίσεων, από τις οποίες είναι δύσκολο να ξεφύγει κανείς. Καταγράφεις τον ρυθμό σου, βλέπεις τα χιλιόμετρα να αυξάνονται, μοιράζεσαι τις διαδρομές σου στο Strava και παρακολουθείς τι κάνουν οι άλλοι. Μπορεί να φαίνεται πως το σώμα σου πρέπει να αλλάζει παράλληλα με τις επιδόσεις σου.

Υπάρχει επίσης μια ιδιαίτερα δύσκολη αντίφαση για τις γυναίκες, οι οποίες μπορεί να αισθάνονται παγιδευμένες ανάμεσα στην κοινωνική προσδοκία να είναι πιο μικρόσωμες και στο αθλητικό ιδανικό του λεπτού αλλά δυνατού σώματος. Η Carinthia Bank, LCSW, κοινωνική λειτουργός που εργάζεται με δρομείς για θέματα εικόνας σώματος, περιγράφει αυτό το φαινόμενο ως «παράδοξο της γυναίκας αθλήτριας», όπου οι γυναίκες κρίνονται με βάση και τα δύο ιδανικά.

Για παράδειγμα, μια γυναίκα μπορεί να γνωρίζει ότι η ενδυνάμωση και η επαρκής πρόσληψη τροφής είναι απαραίτητες για την προετοιμασία του μαραθωνίου, αλλά να αισθάνεται παράλληλα πίεση να διατηρήσει μικρότερο σωματότυπο ή να ανησυχεί ότι η αύξηση της τροφής για να καλύψει τα χιλιόμετρα θα αλλάξει το σώμα της με τρόπους που δεν επιθυμεί. Αυτές οι αντικρουόμενες προσδοκίες μπορεί να επηρεάζουν την κρίση των γυναικών για το σώμα τους, ακόμη κι όταν γίνονται πιο δυνατές και ικανές, εξηγεί η Bank.

Η προπόνηση για μαραθώνιο μπορεί επίσης να αυξήσει τον χρόνο που αφιερώνουμε σκεπτόμενοι το σώμα μας, ιδίως όταν βιώνουμε σωματική ή συναισθηματική δυσφορία, προσθέτει η Bank. Πολλοί δρομείς πιστεύουν ότι θα ένιωθαν καλύτερα αν το σώμα τους ήταν διαφορετικό, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε επικρίσεις και κατηγορίες προς το σώμα που έχουν.

Σε αυτή την παγίδα είχα βρεθεί κι εγώ. Ενώ προετοιμαζόμουν για 26,2 μίλια, ένα μέρος μου εξακολουθούσε να μετρά την πρόοδό μου με βάση μια φανταστική γραμμή τερματισμού, μετά την οποία θα είχα εντελώς διαφορετικό σώμα. Πετύχαινα κάτι που δεν είχα ξανακάνει, όπως να τρέξω τη μεγαλύτερη απόσταση της ζωής μου, αλλά άφηνα την εμφάνισή μου να καθορίζει την πρόοδό μου.

Η Cauthen προτείνει έναν απλό ορισμό που αξίζει να έχουμε κατά νου: «Το σώμα του δρομέα δεν έχει συγκεκριμένο σχήμα ή μέγεθος. Είναι ένα σώμα που τρέχει».

Γιατί τα αυστηρά πρότυπα εμφάνισης δεν είναι ρεαλιστικά στην προετοιμασία μαραθωνίου

Στην προπόνηση για μαραθώνιο το σώμα προσαρμόζεται στις σωματικές απαιτήσεις του τρεξίματος, αλλά αυτές οι αλλαγές δεν εγγυώνται αισθητική μεταμόρφωση. Μπορεί να αυξηθεί η μυϊκή μάζα, να υπάρξουν διακυμάνσεις βάρους ή να αυξηθεί η όρεξη, καθώς το σώμα προσπαθεί να καλύψει τις ενεργειακές του ανάγκες και να ανακάμψει. «Η βελτίωση της φυσικής κατάστασης δεν οδηγεί πάντα σε απώλεια βάρους ή σε μικρότερο σώμα», λέει η Cauthen.

Υπάρχει και ένας πρακτικός λόγος να μην έχει στόχο κανείς να μικρύνει το σώμα του κατά την προετοιμασία για μαραθώνιο. Η Kamphoff προτρέπει τους δρομείς «να εστιάζουν στη διατροφή που υποστηρίζει την απόδοση, αντί να περιορίζουν το φαγητό για χάρη της εμφάνισης», υπενθυμίζοντας ότι «δεν μπορείς να περιμένεις από το σώμα σου να αποδίδει στο μέγιστο, αν προσπαθείς διαρκώς να πιάνει λιγότερο χώρο».

Η προετοιμασία για μαραθώνιο απαιτεί πολλή ενέργεια και ο περιορισμός της τροφής για να αλλάξει η εμφάνιση μπορεί να στερήσει από το σώμα τα καύσιμα που χρειάζεται για τις προπονήσεις και την αποκατάσταση.

Επιπλέον, η εμμονή με το μέγεθος του σώματος μπορεί να επηρεάσει περισσότερα από τη σωματική απόδοση. «Η εστίαση στο να γίνουμε μικρότεροι μπορεί να μας αποσπάσει και να μας αποθαρρύνει από ενέργειες που βοηθούν την απόδοση και την ψυχική υγεία», λέει η Bank. Όταν μας απασχολεί διαρκώς η αλλαγή του σώματός μας, μπορεί να χάσουμε την ευκαιρία να καταλάβουμε τι μας βοηθά να αποδίδουμε, να απολαύσουμε τη διαδικασία και να εκτιμήσουμε όλα όσα μας επιτρέπει να κάνουμε το σώμα μας.

Χρειάστηκε να παραδεχτώ ότι αντιμετώπιζα την εμφάνισή μου σαν βαθμολογία της προπόνησής μου. Αν δούλευα αρκετά σκληρά, υπέθετα ότι κάποια στιγμή θα έβλεπα την απόδειξη στον καθρέφτη. Όμως κατάλαβα ότι μπορώ να γίνω πιο δυνατή και ικανή δρομέας χωρίς να αποκτήσω την εμφάνιση που είχα φανταστεί.

Για μένα, αυτό σήμαινε να αναγνωρίσω ότι το σώμα που επέκρινα ήταν το ίδιο που με κουβαλούσε στα πρωινά τρεξίματα και στις ολοένα μεγαλύτερες αποστάσεις. Το σώμα μου δεν αποτύγχανε να γίνει «σώμα δρομέα»· εγώ περίμενα να ανταποκριθεί σε ένα πρότυπο που δεν είχε ιδιαίτερη σχέση με αυτό που του ζητούσα να κάνει.

Πώς αλλάζω νοοτροπία

Θα ήθελα να πω ότι, μαθαίνοντας όλα αυτά, άρχισα αμέσως να αγαπώ κάθε σημείο του σώματός μου, αλλά δεν θα ήταν αλήθεια. Εξακολουθώ να προσπαθώ και υπάρχουν στιγμές που βλέπω την αντανάκλασή μου και αναρωτιέμαι γιατί δεν δείχνω όπως φανταζόμουν μετά από μήνες προπόνησης. Προσπαθώ, όμως, με τη βοήθεια των συμβουλών των ειδικών, να στρέψω την προσοχή μου από την εμφάνιση του σώματός μου σε όσα μου επιτρέπει να κάνω.

Εστιάστε στην εκτίμηση

«Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που μπορούν να κάνουν οι δρομείς είναι να περάσουν από την αξιολόγηση του σώματος στην εκτίμησή του», λέει η Cauthen. Αντί να αναρωτιέμαι αν μοιάζω με άνθρωπο που τρέχει μαραθώνιους, προσπαθώ να σκέφτομαι τι με βοήθησε να πετύχω το σώμα μου. Και η απάντηση είναι πολύ πιο εντυπωσιακή από το αν φαίνονται οι κοιλιακοί μου.

Καθώς πλησίαζε η ημέρα του αγώνα, υπενθύμιζα στον εαυτό μου ότι δεν χρειάζεται να έχω μια συγκεκριμένη εμφάνιση για να είμαι περήφανη για όσα πέτυχα. Το σώμα μου με στήριξε σε μήνες προπόνησης και αυτό αξίζει από μόνο του να το γιορτάσω.

Μαθαίνω επίσης να δείχνω λίγη περισσότερη επιείκεια στον εαυτό μου όταν οι προσδοκίες μου δεν συμβαδίζουν με την πραγματικότητα. Η Bank υπενθυμίζει στους δρομείς ότι «οι άνθρωποι συνήθως νιώθουν άβολα όταν υπάρχει απόσταση ανάμεσα σε αυτό που ήθελαν και σε αυτό που τελικά έχουν» και τους προτρέπει να αντιμετωπίζουν τον εαυτό τους με συμπόνια αντί για αυστηρή κριτική.

Δεν χρειάζεται να προσποιούμαι ότι δεν περίμενα να αλλάξει η εμφάνισή μου με την προπόνηση για μαραθώνιο. Δεν θέλω, όμως, αυτές οι προσδοκίες να επισκιάσουν όλα όσα κέρδισα: έτρεξα πιο μακριά απ’ όσο πίστευα ποτέ ότι θα μπορούσα, έμαθα πώς να τροφοδοτώ το σώμα μου και να διατηρώ την ενέργειά μου, και στάθηκα δίπλα στον εαυτό μου.

Αμφισβητήστε την εσωτερική επικριτική φωνή

Η Cauthen προτείνει να ξεχωρίζουμε την παρατήρηση μιας σωματικής αλλαγής από την αρνητική ερμηνεία της. «Το να παρατηρήσετε ότι τα πόδια σας έχουν γίνει πιο μυώδη, ότι το βάρος σας έχει διακυμανθεί ή ότι τα ρούχα σας εφαρμόζουν διαφορετικά είναι μια παρατήρηση», εξηγεί. «Το να αποφασίσετε ότι αυτές οι αλλαγές σημαίνουν πως είστε πολύ μεγαλόσωμοι, όχι αρκετά γυμνασμένοι ή ότι δεν μοιάζετε με δρομείς είναι μια ερμηνεία». Αυτό με βοήθησε να καταλάβω πόσο γρήγορα μετατρέπω μια ουδέτερη παρατήρηση σε αυτοκριτική.

Αντί να βγάζουμε βιαστικά συμπεράσματα, η Cauthen λέει ότι είναι χρήσιμο να θέτουμε στον εαυτό μας μερικές ερωτήσεις όταν εμφανίζονται αρνητικές σκέψεις. Για παράδειγμα: «Βασίζεται αυτή η σκέψη σε στοιχεία ή στη σύγκριση;» και «Αξιολογώ το σώμα μου με βάση την εμφάνιση ή το πώς νιώθω και λειτουργώ;». Αυτές οι ερωτήσεις βοηθούν να αμφισβητήσουμε τις υποθέσεις που συχνά κάνουμε για το σώμα μας.

Καλλιεργήστε μια εσωτερική φωνή που σας στηρίζει

Η Kamphoff προτρέπει τους δρομείς να καλλιεργήσουν αυτό που αποκαλεί «εσωτερικό προπονητή», αντί να ακούν τον εσωτερικό επικριτή τους. Μια στρατηγική που προτείνει είναι να «καταγράφουν τις νίκες τους», σημειώνοντας τρία πράγματα για τα οποία είναι περήφανοι μετά την προπόνηση. Στόχος είναι να στρέψουν την προσοχή τους από τις ατέλειες που πιστεύουν ότι έχουν στην πρόοδο που έχουν σημειώσει.

Προσπαθώ να το εφαρμόζω γιορτάζοντας όσα δεν φαίνονται στον καθρέφτη. Για παράδειγμα, έμαθα να ρυθμίζω τον ρυθμό μου και να συνεχίζω όταν το τρέξιμο γίνεται δύσκολο. «Το σώμα σας ήταν εκεί για εσάς, χιλιόμετρο με χιλιόμετρο. Φροντίστε και ο τρόπος που μιλάτε στον εαυτό σας να στηρίζει το σώμα σας», λέει η Kamphoff.

Τελικά, μαθαίνω ότι δεν χρειάζεται να αγαπώ την εμφάνιση του σώματός μου κάθε μέρα για να σέβομαι όσα κάνει για μένα. «Η αποδοχή του σώματος δεν προϋποθέτει να αγαπάτε κάθε πλευρά της εμφάνισής σας κάθε μέρα», λέει η Cauthen. «Μερικές φορές ξεκινά με τον σεβασμό στις ανάγκες του σώματός σας και την εκτίμηση της προσπάθειάς του, ακόμη κι όταν τα συναισθήματά σας για την εμφάνισή σας είναι σύνθετα».

Μπορώ να έχω σύνθετα συναισθήματα για την εμφάνισή μου και παράλληλα να είμαι περήφανη για την αθλήτρια που έχω γίνει. Μπορώ να σταθώ στην αφετηρία χωρίς πρώτα να ανταποκριθώ σε κάποιο φανταστικό σωματικό πρότυπο.

Αυτή ήταν η νοοτροπία που πήρα μαζί μου στον μαραθώνιο. Έτρεξα 26,2 μίλια, περίπου 42,2 χιλιόμετρα, για έναν σκοπό που πιστεύω, ύστερα από μήνες προπόνησης που με δοκίμασαν σωματικά και ψυχικά. Το σώμα μου δεν χρειαζόταν να έχει συγκεκριμένη εμφάνιση για να αξίζω εκείνη τη στιγμή.

Μετά από όλα εκείνα τα πρωινά ξυπνήματα και τις ώρες προετοιμασίας, πέρασα επιτέλους τη γραμμή του τερματισμού, φόρεσα το μετάλλιο στον λαιμό μου και έφυγα από το Central Park νιώθοντας κάτι που δεν είχα αισθανθεί ακριβώς έτσι σε όλη τη διάρκεια της προπόνησης: περηφάνια. Όχι επειδή το σώμα μου έδειχνε διαφορετικό, αλλά για όλα όσα είχε μόλις καταφέρει. Ένιωθα ευγνωμοσύνη για τα πόδια μου που συνέχισαν να κινούνται, για τη δύναμή μου που με στήριξε στα δύσκολα χιλιόμετρα και για το σώμα μου που με έφερε στον τερματισμό χωρίς τραυματισμό.

Όχι, το σώμα μου μπορεί να μην έμοιαζε με το «σώμα μαραθωνοδρόμου» που είχα φανταστεί κάποτε, αλλά ήταν σώμα μαραθωνοδρόμου. Δεν χρειαζόμουν μια φωτογραφία στον καθρέφτη για να αποδείξω τι κατάφερα: έτρεξα και τα 26,2 μίλια. Ειλικρινά, τι θα μπορούσε να είναι πιο εντυπωσιακό από αυτό;