Οστά: Γιατί το περπάτημα και τα βάρη ίσως δεν αρκούν για να διατηρηθούν δυνατά

Το είδος της άσκησης μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία για τα οστά από τη διάρκειά της. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Semmelweis διαπίστωσαν ότι η έντονη σωματική δραστηριότητα με απότομες εκρήξεις κίνησης, γρήγορες αλλαγές κατεύθυνσης και κοφτές στροφές φαίνεται να διεγείρει ιδιαίτερα τον σχηματισμό νέου οστού.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Sports Medicine – Open, υποδηλώνουν ότι ορισμένα αθλήματα με γρήγορο ρυθμό μπορεί να ωφελούν περισσότερο τον μεταβολισμό των οστών από το περπάτημα ή την κλασική προπόνηση ενδυνάμωσης. Η έρευνα θα μπορούσε να βοηθήσει στην ανάπτυξη αποτελεσματικότερων συστάσεων άσκησης για τη διατήρηση της υγείας των οστών και τη μείωση του κινδύνου οστεοπόρωσης.

Γιατί η ένταση της άσκησης έχει σημασία για τα οστά

Για να διερευνήσει πώς επηρεάζουν τα οστά διαφορετικές μορφές άσκησης, η ομάδα του Πανεπιστημίου Semmelweis εξέτασε 24 κλινικές μελέτες στις οποίες συμμετείχαν 1.238 υγιείς ενήλικες.

Οι ερευνητές δεν βασίστηκαν στις μετρήσεις οστικής πυκνότητας, οι οποίες μπορεί να χρειαστούν αρκετό χρόνο για να καταγράψουν αλλαγές. Αντί γι’ αυτό, εξέτασαν δείκτες στο αίμα που σχετίζονται με την παραγωγή νέου οστικού ιστού. Αυτοί οι βιολογικοί δείκτες μπορούν να δείξουν μέσα σε λίγες εβδομάδες πώς ανταποκρίνονται τα οστά στην άσκηση, επιτρέποντας τον εντοπισμό αλλαγών νωρίτερα.

«Αυτό που κάνει τη μελέτη μας ξεχωριστή είναι ότι εξετάσαμε όχι μόνο το είδος της άσκησης —αντοχής, ενδυνάμωσης ή συνδυαστική προπόνηση— αλλά και την ένταση, τη συχνότητα και τη διάρκειά της. Στόχος μας ήταν να διαπιστώσουμε ποιες μορφές άσκησης διεγείρουν αποτελεσματικότερα τον μεταβολισμό των οστών και ποιες φαίνεται να προσφέρουν μικρότερο όφελος από αυτή την άποψη», δήλωσε ο δρ Péter Ferdinandy, αντιπρύτανης Επιστήμης και Καινοτομίας του Πανεπιστημίου Semmelweis και κύριος συγγραφέας της μελέτης.

Ποδόσφαιρο και χάντμπολ συνδέθηκαν με σημαντικά οφέλη για τα οστά

Οι ισχυρότερες αποκρίσεις καταγράφηκαν σε έντονα αθλήματα που απαιτούν επανειλημμένα επιτάχυνση, αλλαγές κατεύθυνσης, στροφές και δυναμικές κινήσεις.

Το ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο και το χάντμπολ ξεχώρισαν ιδιαίτερα. Οι δραστηριότητες αυτές συνδέθηκαν με αύξηση έως και 45-46% στους δείκτες αίματος που σχετίζονται με τον σχηματισμό οστού, γεγονός που υποδηλώνει ότι μπορεί να προσφέρουν ισχυρό ερέθισμα στις διαδικασίες με τις οποίες ο οργανισμός δημιουργεί οστικό ιστό.

Οι πιο συμβατικές δραστηριότητες είχαν γενικά μικρότερη επίδραση. Το περπάτημα, το step aerobic και οι συνηθισμένες προπονήσεις ενδυνάμωσης στο γυμναστήριο ήταν λιγότερο αποτελεσματικά στη διέγερση των δεικτών σχηματισμού οστού που μετρήθηκαν.

Τα ευρήματα ήταν ιδιαίτερα απρόσμενα για την προπόνηση ενδυνάμωσης, η οποία συχνά συνιστάται για την υποστήριξη της υγείας του σκελετού.

«Το πιο αναπάντεχο εύρημα ήταν ότι η προπόνηση ενδυνάμωσης δεν είχε σημαντική επίδραση στους δείκτες του μεταβολισμού των οστών, παρότι αρκετές επαγγελματικές οδηγίες συνιστούν αυτό το είδος άσκησης για τη διατήρηση της υγείας των οστών. Αντίστοιχα, η άσκηση αντοχής χαμηλής ή μέτριας έντασης, όπως το περπάτημα ή το τζόκινγκ, δεν έδειξε ουσιαστική μακροπρόθεσμη επίδραση», εξήγησε η Viktória Barna, υποψήφια διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο Semmelweis και πρώτη συγγραφέας της μελέτης.

Γιατί το περπάτημα και η προπόνηση με βάρη εξακολουθούν να έχουν αξία

Τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι πρέπει να εγκαταλειφθούν το περπάτημα, το τζόκινγκ ή άλλες λιγότερο απαιτητικές δραστηριότητες. Εξακολουθούν να προσφέρουν σημαντικά οφέλη για την υγεία, ακόμη κι αν δεν διεγείρουν τις μετρούμενες διαδικασίες σχηματισμού οστού τόσο έντονα όσο τα πιο απαιτητικά αθλήματα.

Αντίθετα, η έρευνα δείχνει ότι η διατήρηση της υγείας των οστών μπορεί να απαιτεί ισχυρότερα μηχανικά ερεθίσματα από όσα προσφέρουν πολλές καθημερινές δραστηριότητες. Οι κινήσεις που ασκούν μεγαλύτερες δυνάμεις στον σκελετό φαίνεται να προκαλούν εντονότερη απόκριση στις βιολογικές διαδικασίες που συμβάλλουν στη δημιουργία νέου οστού.

Οι ερευνητές, ωστόσο, τονίζουν ότι κανείς δεν πρέπει να ξεκινά απότομα έντονη άσκηση χωρίς την κατάλληλη προετοιμασία.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για άτομα με καρδιαγγειακά, μυοσκελετικά ή μεταβολικά νοσήματα, καθώς και για όσους έχουν ήδη οστεοπόρωση. Όποιος ανήκει σε αυτές τις ομάδες και σκέφτεται να ξεκινήσει μια νέα δραστηριότητα ή ένα πιο απαιτητικό πρόγραμμα άσκησης, θα πρέπει πρώτα να συμβουλευτεί τον θεράποντα γιατρό του ή ειδικό αθλητιατρικής. Η ιατρική καθοδήγηση μπορεί να βοηθήσει να διαπιστωθεί αν η δραστηριότητα και η έντασή της είναι κατάλληλες για την υγεία και τις σωματικές δυνατότητές του.

Μπορεί η έντονη άσκηση να συμβάλει στην πρόληψη της οστεοπόρωσης;

Τα ευρήματα προσφέρουν μια νέα οπτική για το πώς μπορεί να αξιοποιηθεί η άσκηση για τη διατήρηση της υγείας των οστών καθώς μεγαλώνουμε. Η ανάλυση επικεντρώθηκε σε δείκτες του μεταβολισμού των οστών και όχι σε άμεσες αλλαγές στην οστική πυκνότητα. Ωστόσο, τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η έντονη δραστηριότητα μπορεί να ενθαρρύνει πρώιμες βιολογικές αλλαγές που υποστηρίζουν τον σχηματισμό οστού.

«Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η τακτική σωματική δραστηριότητα προσφέρει πολλά οφέλη για την υγεία. Τα ευρήματά μας, ωστόσο, υποδηλώνουν ότι η άσκηση χαμηλής έντασης από μόνη της δεν επαρκεί για να διεγείρει τον μεταβολισμό των οστών. Η έντονη άσκηση μπορεί να προκαλέσει πρώιμες ευεργετικές αλλαγές στον σχηματισμό οστού, συμβάλλοντας ενδεχομένως στην επιβράδυνση της οστικής απώλειας και στην υγιή γήρανση», συνόψισε η δρ Nóra Sydó, κλινική ειδικός και συν-συγγραφέας της μελέτης.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η κατανόηση των κινήσεων που διεγείρουν αποτελεσματικότερα τον σχηματισμό οστού θα μπορούσε να οδηγήσει σε καλύτερα προγράμματα άσκησης, σχεδιασμένα για τη διατήρηση της αντοχής του σκελετού και τη συμβολή στην πρόληψη της οστεοπόρωσης.

Προς το παρόν, τα ευρήματα αναδεικνύουν μια σημαντική διάκριση: η σωματική δραστηριότητα ωφελεί συνολικά την υγεία, αλλά η μακροχρόνια φροντίδα των οστών μπορεί να εξαρτάται όχι μόνο από το πόσο κινούμαστε, αλλά και από το πόσο δυναμικά και έντονα κινούμαστε.