Αλκοόλ: Ακόμη και η μέτρια κατανάλωση συνδέεται με καρκίνο και πρόωρο θάνατο

Ακόμη και η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για την υγεία, σύμφωνα με νέα μεγάλη μελέτη. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι επίπεδα κατανάλωσης που συχνά θεωρούνται μέτρια συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου, αναπηρίας, καρκίνου, καρδιοπάθειας και άλλων χρόνιων προβλημάτων υγείας.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Studies on Alcohol and Drugs, αμφισβητεί την παγιωμένη αντίληψη ότι η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ είναι ακίνδυνη ή μπορεί να προσφέρει οφέλη στην υγεία. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι κίνδυνοι αρχίζουν σε σχετικά χαμηλά επίπεδα κατανάλωσης και αυξάνονται όσο περισσότερο πίνει κάποιος.

«Η μελέτη παρέχει τις πιο ολοκληρωμένες μέχρι σήμερα εκτιμήσεις για τις ΗΠΑ σχετικά με τους διά βίου κινδύνους θνησιμότητας και νοσηρότητας που αποδίδονται στο αλκοόλ, δείχνοντας ότι ακόμη και η μέτρια κατανάλωση αυξάνει τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου και αναπηρίας», δήλωσε η συν-συγγραφέας Katherine M. Keyes, PhD, καθηγήτρια Επιδημιολογίας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Mailman του Πανεπιστημίου Columbia.

«Δεν παρατηρήθηκε προστατευτική επίδραση από την κατανάλωση αλκοόλ, ούτε καν σε χαμηλά επίπεδα», πρόσθεσε η Keyes, η έρευνα της οποίας εξετάζει τη χρήση αλκοόλ και άλλων ουσιών σε διαφορετικές φάσεις της ζωής.

«Ακόμη και η χαμηλή κατανάλωση αλκοόλ συνοδεύεται από κινδύνους για την υγεία», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Kevin Shield, PhD, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο και ανώτερος επιστήμονας που διευθύνει το Συνεργαζόμενο Κέντρο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και του Παναμερικανικού Οργανισμού Υγείας (PAHO) για τους Εθισμούς και την Ψυχική Υγεία. «Και ο κίνδυνος συνεχίζει να αυξάνεται όσο περισσότερο πίνει κάποιος».

Μελέτη εξετάζει τους διά βίου κινδύνους του αλκοόλ

Για να κατανοήσουν καλύτερα πώς επηρεάζει το αλκοόλ την υγεία σε βάθος χρόνου, ερευνητές από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά πραγματοποίησαν εκτενή ανασκόπηση των διαθέσιμων επιστημονικών στοιχείων.

Ειδικοί αξιολόγησαν περισσότερα από 7.200 επιστημονικά άρθρα σχετικά με ασθένειες και τραυματισμούς που συνδέονται με την κατανάλωση αλκοόλ. Με βάση αυτά τα δεδομένα εκτίμησαν πώς η κατανάλωση επηρεάζει τον κίνδυνο για κάθε επιμέρους πρόβλημα υγείας και στη συνέχεια συνδύασαν τα ευρήματα με μεγάλα εθνικά σύνολα δεδομένων υγείας.

Με τη χρήση στατιστικών μοντέλων, η ερευνητική ομάδα υπολόγισε πώς διαφορετικά επίπεδα κατανάλωσης επηρεάζουν την πιθανότητα εμφάνισης σοβαρών ασθενειών ή πρόωρου θανάτου στη διάρκεια της ζωής.

Η ανάλυση κάλυψε ένα ευρύ φάσμα προβλημάτων που συνδέονται με το αλκοόλ, όπως καρδιαγγειακές και ηπατικές παθήσεις, τραυματισμούς και διάφορες μορφές καρκίνου. Μεταξύ των καρκίνων που εξετάστηκαν ήταν εκείνοι του οισοφάγου, του στόματος και του μαστού.

Εξετάζοντας συνολικά αυτές τις παθήσεις, οι ερευνητές μπόρεσαν να εκτιμήσουν τη συνολική επιβάρυνση της υγείας από το αλκοόλ, αντί να επικεντρωθούν σε μεμονωμένες νόσους.

Γιατί δύο ποτά την ημέρα μπορεί να είναι πιο επικίνδυνα απ’ όσο φαίνεται

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορά συνήθειες κατανάλωσης που πολλοί δεν θα θεωρούσαν υπερβολικές.

Η κατανάλωση δύο αλκοολούχων ποτών την ημέρα, επίπεδο που συχνά εκλαμβάνεται ως κοινωνικά μέτριο, συνδέθηκε με σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου που αποδίδεται στο αλκοόλ.

Τα ευρήματα προσφέρουν επίσης πιο συγκεκριμένες πληροφορίες από τις πιο πρόσφατες Διατροφικές Οδηγίες των ΗΠΑ, οι οποίες συνιστούν στους Αμερικανούς να «περιορίζουν τα αλκοολούχα ποτά», χωρίς όμως να προσδιορίζουν κάποια ποσότητα που μπορεί να καταναλώνεται με ασφάλεια.

Παλαιότερες διατροφικές συστάσεις έθεταν ως ημερήσιο όριο τα δύο ποτά για τους άνδρες και το ένα για τις γυναίκες. Ωστόσο, το τι θεωρείται ένα ποτό εξαρτάται από το είδος του ποτού και την περιεκτικότητά του σε αλκοόλ. Ένα τυπικό ποτό αντιστοιχεί γενικά σε περίπου 355 ml μπίρας, 148 ml κρασιού ή 44 ml αποσταγμένου ποτού, αν και η περιεκτικότητα σε αλκοόλ μπορεί να διαφοροποιήσει αυτές τις ποσότητες.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι νεότερες οδηγίες μεταφέρουν μια χρήσιμη αρχή, ότι όσο λιγότερο τόσο καλύτερα, αλλά δεν περιλαμβάνουν συγκεκριμένες αριθμητικές εκτιμήσεις που θα βοηθούσαν τους ανθρώπους να καταλάβουν πώς μεταβάλλονται οι κίνδυνοι ανάλογα με την κατανάλωση.

Η ανάλυσή τους σχεδιάστηκε για να καλύψει αυτό το κενό, μετρώντας τους κινδύνους σε ένα ευρύ φάσμα επιπέδων κατανάλωσης.

Έχει οφέλη για την υγεία η μέτρια κατανάλωση;

Για χρόνια, η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ παρουσιαζόταν ορισμένες φορές ως ωφέλιμη για την καρδιαγγειακή υγεία. Τα νέα ευρήματα δημιουργούν αμφιβολίες για αυτή την άποψη, όταν συνυπολογίζονται όλες οι επιπτώσεις του αλκοόλ στην υγεία.

Οι ερευνητές δεν εντόπισαν στατιστικά σημαντική προστατευτική επίδραση στη συνολική υγεία σε κανένα επίπεδο κατανάλωσης αλκοόλ.

Αναγνώρισαν ότι η σχετικά χαμηλή κατανάλωση μπορεί να συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο ισχαιμικής καρδιοπάθειας και εγκεφαλικού επεισοδίου. Η ισχαιμική καρδιοπάθεια εμφανίζεται όταν η μειωμένη ροή αίματος στερεί από τον καρδιακό μυ το οξυγόνο που χρειάζεται, συχνά επειδή οι αρτηρίες έχουν στενέψει ή φράξει.

Ωστόσο, κάθε πιθανό καρδιαγγειακό όφελος πρέπει να συνεκτιμάται με τη σύνδεση του αλκοόλ με τον καρκίνο, την ηπατική νόσο, τους τραυματισμούς και άλλες σοβαρές παθήσεις.

Όταν οι ερευνητές συνδύασαν αυτά τα αποτελέσματα, τα πιθανά οφέλη αντισταθμίστηκαν από τις βλαβερές επιδράσεις, ακόμη και σε όσους κατανάλωναν επτά αλκοολούχα ποτά την εβδομάδα.

Αυτή η ευρύτερη αποτίμηση βοηθά να εξηγηθεί γιατί μια συνήθεια που φαίνεται ωφέλιμη όταν εξετάζεται μία μόνο ασθένεια μπορεί παρ’ όλα αυτά να αυξάνει συνολικά τους κινδύνους για την υγεία.

Οι κίνδυνοι του αλκοόλ διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο

Παρότι τα ευρήματα προσφέρουν σαφέστερη εικόνα για τους μακροπρόθεσμους κινδύνους του αλκοόλ, οι ερευνητές τονίζουν ότι οι εκτιμήσεις αφορούν πληθυσμούς και δεν προβλέπουν με ακρίβεια την πιθανότητα να εμφανίσει ένα συγκεκριμένο άτομο κάποια πάθηση.

Τα στατιστικά μοντέλα βασίστηκαν στα «καλύτερα δυνατά δεδομένα», σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα. Ωστόσο, η έκβαση για κάθε άνθρωπο μπορεί να διαφέρει σημαντικά, ανάλογα με τη γενετική, τον τρόπο ζωής, τις συνήθειες κατανάλωσης και άλλους ατομικούς παράγοντες.

Για να υπολογίσουν τη συνολική επιβάρυνση από την κατανάλωση αλκοόλ, οι ερευνητές εκτίμησαν τους κινδύνους για προβλήματα υγείας για τα οποία είναι ήδη γνωστό ότι υπάρχει αιτιώδης σχέση με το ποτό. Στη συνέχεια συνδύασαν τις εκτιμήσεις για να αξιολογήσουν τη συνολική επίδραση.

Οι ερευνητές αναγνώρισαν επίσης ότι η επιστημονική γνώση για τις επιπτώσεις του αλκοόλ στην υγεία εξακολουθεί να εξελίσσεται. Νεότερα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η κατανάλωση μπορεί να συνδέεται και με άλλες παθήσεις, όπως ο καρκίνος του παγκρέατος, κάτι που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

«Η κατανόηση αυτών των σχέσεων και του βαθμού στον οποίο το αλκοόλ συμβάλλει σε αυτούς τους κινδύνους είναι ένα πεδίο που χρειάζεται ακόμη περισσότερη έρευνα», δήλωσαν οι Keyes και Shield.

Παρά τις αβεβαιότητες, τα αποτελέσματα προσφέρουν ένα σημαντικό σημείο αναφοράς: η κατανάλωση πάνω από ενός ποτού την ημέρα συνδέθηκε με αυξημένους κινδύνους για την υγεία τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η παροχή πιο συγκεκριμένων πληροφοριών για τους κινδύνους μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να αποφασίζουν καλύτερα πόσο θα πίνουν.

«Ένα σαφέστερο όριο βοηθά τους ανθρώπους να κατανοήσουν καλύτερα ποιο επίπεδο κατανάλωσης συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο και να λαμβάνουν πιο ενημερωμένες αποφάσεις όταν πίνουν».

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τις οδηγίες κατανάλωσης αλκοόλ

Η έρευνα θέτει επίσης ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται υπόψη τα επιστημονικά στοιχεία κατά τη διαμόρφωση των ομοσπονδιακών συστάσεων για την κατανάλωση αλκοόλ στις ΗΠΑ.

Σε συνοδευτικό άρθρο γνώμης, ο Robert M. Vincent, πρώην αναπληρωτής διοικητής της Υπηρεσίας Κατάχρησης Ουσιών και Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ, αναφέρθηκε στις συνθήκες της έρευνας και στον ρόλο της στη διαδικασία διαμόρφωσης των ομοσπονδιακών διατροφικών οδηγιών.

«Η έκθεση για την κατανάλωση αλκοόλ και την υγεία ζητήθηκε ρητά για να συμβάλει στη διαμόρφωση των οδηγιών για το αλκοόλ, κατά την προετοιμασία των Διατροφικών Οδηγιών για τους Αμερικανούς 2025-2030», γράφει. «Παρά το γεγονός ότι η μελέτη τήρησε την εντολή της, τα ευρήματά της παραμερίστηκαν».

Τα σχόλια του Vincent αναδεικνύουν ανησυχίες για το κατά πόσο η έρευνα εξετάστηκε όπως έπρεπε κατά τη διαμόρφωση των εθνικών συστάσεων.

Τα ευρήματα ενισχύουν τη σημασία της κατανόησης των σωρευτικών επιπτώσεων του αλκοόλ στην υγεία, αντί της υπόθεσης ότι η μέτρια κατανάλωση είναι ωφέλιμη ή ακίνδυνη. Παρότι οι ατομικοί κίνδυνοι διαφέρουν, η συνολική εικόνα ήταν σαφής: η μεγαλύτερη κατανάλωση συνδέθηκε με μεγαλύτερη βλάβη και οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν συνολικό όφελος για την υγεία από το ποτό.

Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από τη Synergy Enterprises Inc. και την Υπηρεσία Κατάχρησης Ουσιών και Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ.

Οι αποφάσεις σχετικά με την κατανάλωση αλκοόλ, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν προβλήματα υγείας ή λαμβάνονται φάρμακα, είναι καλό να συζητούνται με τον γιατρό.