Αντισυλληπτικά χάπια και θρόμβοι: ίσως δεν ευθύνονται τα κοινά παυσίπονα

Ο αυξημένος κίνδυνος φλεβικής θρομβοεμβολής (VTE) που έχει παρατηρηθεί σε γυναίκες οι οποίες χρησιμοποιούν μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) μαζί με ορμονικά αντισυλληπτικά πιθανότατα σχετίζεται με το πρόβλημα υγείας για το οποίο λαμβάνουν τα παυσίπονα και όχι με τα ίδια τα φάρμακα. Αυτό προκύπτει από μεγάλη μελέτη παρατήρησης, στην οποία συμμετείχαν περισσότερες από 3 εκατομμύρια γυναίκες που χρησιμοποιούσαν ορμονική αντισύλληψη σε τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο The Lancet Obstetrics, Gynaecology, & Women’s Health.

Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί η άμεση επίδραση των ΜΣΑΦ στον κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής.

Σύγκριση του κινδύνου πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη λήψη ΜΣΑΦ

Τόσο τα ορμονικά αντισυλληπτικά όσο και τα ΜΣΑΦ μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής, μιας σοβαρής και δυνητικά απειλητικής για τη ζωή κατάστασης, κατά την οποία σχηματίζεται θρόμβος σε βαθιά φλέβα. Ωστόσο, δεν είναι σαφές ποιος είναι ο κίνδυνος όταν χρησιμοποιούνται μαζί. Οι ερευνητές αξιοποίησαν εθνικά μητρώα από τη Δανία και τη Νορβηγία, καθώς και ηλεκτρονικά αρχεία υγείας από την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, για να μελετήσουν γυναίκες ηλικίας 15 έως 49 ετών που χρησιμοποιούσαν ορμονικά αντισυλληπτικά από το 2014 έως το 2024.

Με σχεδιασμό αυτοελεγχόμενης σειράς περιστατικών, οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε γυναίκες στις οποίες είχαν συνταγογραφηθεί ΜΣΑΦ και εμφάνισαν φλεβική θρομβοεμβολή ενώ χρησιμοποιούσαν ορμονικά αντισυλληπτικά. Η χρήση ΜΣΑΦ χωρίς συνταγή δεν καταγράφηκε. Για κάθε γυναίκα, συνέκριναν τον κίνδυνο κατά τη χρήση μόνο ορμονικής αντισύλληψης, που αποτέλεσε την περίοδο αναφοράς, με τον κίνδυνο πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη λήψη ΜΣΑΦ μαζί με τα αντισυλληπτικά. Η ανάλυση επαναλήφθηκε για την παρακεταμόλη που είχε συνταγογραφηθεί, η οποία δεν έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής και χρησιμοποιήθηκε ως «αρνητικός μάρτυρας».

Ο κίνδυνος θρόμβωσης αυξανόταν πριν από την έναρξη της θεραπείας

Και στις τέσσερις χώρες, σε σύγκριση με την περίοδο αναφοράς, ο κίνδυνος φλεβικής θρομβοεμβολής αυξανόταν κατά τις δύο εβδομάδες πριν από την έναρξη των ΜΣΑΦ, έφτανε στο υψηλότερο σημείο την ημέρα που άρχιζε η λήψη τους, παρέμενε αυξημένος όσο διαρκούσε η θεραπεία και μειωνόταν μετά τη διακοπή της. Στα περισσότερα σενάρια, ο κίνδυνος παρέμενε υψηλότερος από την περίοδο αναφοράς και μετά τη διακοπή των ΜΣΑΦ. Τα αποτελέσματα ήταν παρόμοια για ορμονικά αντισυλληπτικά με χαμηλό, μεσαίο ή υψηλό κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής, καθώς και για την ιβουπροφαίνη, τη δικλοφενάκη και τη ναπροξένη.

Παρόμοια μοτίβα παρατηρήθηκαν και με την παρακεταμόλη, με συγκρίσιμες αυξήσεις του κινδύνου στις διάφορες χώρες και χρονικές περιόδους. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι τα προβλήματα υγείας για τα οποία συνταγογραφήθηκαν τα ΜΣΑΦ —και τα οποία προϋπήρχαν της έναρξης της λήψης τους— συνέβαλαν τουλάχιστον εν μέρει στον αυξημένο κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής, αντί να ευθύνονται αποκλειστικά τα ίδια τα φάρμακα.

Έμφαση στους ήδη υπάρχοντες παράγοντες κινδύνου για θρόμβωση

Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι η μελέτη δεν μπορεί να αποκλείσει την άμεση επίδραση των ΜΣΑΦ στον κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής. Ορισμένες εκτιμήσεις είχαν περιορισμένη ακρίβεια, καθώς λίγες γυναίκες στη μελέτη εμφάνισαν θρόμβωση. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να διαχωριστεί η επίδραση των ΜΣΑΦ από εκείνη των παθήσεων για τις οποίες λαμβάνονται.

Μέχρι τότε, οι συγγραφείς συμβουλεύουν τους κλινικούς γιατρούς να αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη τις προηγούμενες αναφορές για αυξημένο κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής από τη χρήση ΜΣΑΦ μαζί με ορμονικά αντισυλληπτικά. Αντί να αποθαρρύνουν τη βραχυχρόνια χρήση ΜΣΑΦ από γυναίκες που χρησιμοποιούν ορμονικά αντισυλληπτικά, προτείνουν να δίνεται έμφαση στον εντοπισμό και τη διαχείριση των ήδη υπαρχόντων παραγόντων κινδύνου, συμπεριλαμβανομένου του λόγου για τον οποίο συνταγογραφήθηκε το ΜΣΑΦ.

Xintong Li και συν., «Συνταγογραφούμενα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα και φλεβική θρομβοεμβολή σε γυναίκες ηλικίας 15–49 ετών που χρησιμοποιούν ορμονικά αντισυλληπτικά: πληθυσμιακή μελέτη αυτοελεγχόμενης σειράς περιστατικών σε τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες», The Lancet Obstetrics, Gynaecology, & Women’s Health (2026). DOI: 10.1016/s3050-5038(26)00289-x.