Φαγούρα στα μάτια: 8 συχνές αιτίες και τρόποι αντιμετώπισης

Η φαγούρα στα μάτια μπορεί να οφείλεται σε αλλεργίες, ερεθιστικούς παράγοντες του περιβάλλοντος, λοιμώξεις ή παθήσεις των ματιών. Η κατάλληλη αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία.

Όταν τα μάτια κοκκινίζουν και προκαλούν κνησμό, η ανακούφιση είναι σημαντική. Η αναγνώριση της αιτίας, όμως, βοηθά να επιλεγεί η σωστή αντιμετώπιση. Για παράδειγμα, είναι χρήσιμο να γνωρίζετε τις διαφορές ανάμεσα στα συμπτώματα της αλλεργίας και της λοίμωξης, ώστε να μην επιδεινωθεί η κατάσταση.

Ακολουθούν οκτώ πιθανές αιτίες για τη φαγούρα στα μάτια και επιλογές αντιμετώπισης, από απλές πρακτικές στο σπίτι έως φάρμακα που χορηγούνται με συνταγή.

1. Εποχικές αλλεργίες

Αν τα μάτια σας προκαλούν φαγούρα περίπου την ίδια εποχή κάθε χρόνο, μπορεί να έχετε εποχική αλλεργία στην αμβροσία ή σε κάποιο άλλο φυτό που ανθίζει και απελευθερώνει γύρη σε συγκεκριμένες περιόδους.

Ένα στοιχείο που υποδηλώνει αλλεργία και όχι λοίμωξη των ματιών είναι η παρουσία και άλλων αλλεργικών αντιδράσεων, όπως το φτέρνισμα και η ρινική συμφόρηση.

Τα αλλεργικά συμπτώματα προκαλούνται από την ισταμίνη, μια ουσία που απελευθερώνεται από κύτταρα ως αντίδραση στα αλλεργιογόνα. Η ισταμίνη προκαλεί φλεγμονώδη αντίδραση και η φαγούρα στα μάτια είναι ένα από τα συνηθισμένα σημάδια της δράσης της. Για να μειώσετε τα συμπτώματα, μπορείτε να περιορίσετε την επαφή με τα εποχικά αλλεργιογόνα:

• Ενημερωθείτε από τις τοπικές μετεωρολογικές προβλέψεις και μείνετε σε εσωτερικό χώρο όταν τα επίπεδα γύρης είναι υψηλά.
• Κρατήστε κλειστά τα παράθυρα του σπιτιού και του αυτοκινήτου κατά την περίοδο της γύρης.
• Κάνετε συχνότερα ντους και πλένετε τα ρούχα σας, ώστε να περιορίζετε τη μεταφορά γύρης στους αεραγωγούς.
• Φορέστε μάσκα προστασίας από τη γύρη όταν χρειάζεται να βγείτε έξω.

Τα αντιισταμινικά φάρμακα που διατίθενται χωρίς συνταγή μπορεί να βοηθήσουν στον έλεγχο των συμπτωμάτων.

Αν τα συμπτώματα είναι ιδιαίτερα έντονα κάθε χρόνο, μπορεί να βοηθήσει ένα συνταγογραφούμενο φάρμακο για την αλλεργία. Επειδή αυτά τα φάρμακα μπορεί να χρειαστούν κάποιο διάστημα για να δράσουν, ο γιατρός σας ενδέχεται να συστήσει να αρχίσετε τη λήψη τους λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη της περιόδου των αλλεργιών.

2. Ολοετείς αλλεργίες

Σε αντίθεση με τις εποχικές, οι ολοετείς αλλεργίες μπορεί να προκαλούν συμπτώματα όλο τον χρόνο. Η μούχλα, η σκόνη και τα νεκρά κύτταρα του δέρματος των κατοικίδιων είναι συχνά αλλεργιογόνα που επηρεάζουν τα μάτια.

Μπορεί επίσης να έχετε αλλεργία σε προϊόντα που χρησιμοποιείτε στο σπίτι. Το υγρό των φακών επαφής μπορεί να ερεθίζει τα μάτια, όπως και το σαπούνι ή το σαμπουάν σας.

Αν έχετε αποκλείσει τα αλλεργιογόνα του περιβάλλοντος ως αιτία, δοκιμάστε να διακόψετε προσωρινά τη χρήση ενός προϊόντος που έρχεται σε επαφή με τα μάτια σας. Η δοκιμή διαφορετικών προϊόντων, ένα κάθε φορά, μπορεί να βοηθήσει να εντοπίσετε το πρόβλημα.

Για να διαπιστώσει αν έχετε αλλεργία, ο αλλεργιολόγος μπορεί να κάνει δερματική δοκιμασία για συγκεκριμένα αλλεργιογόνα. Μικρές ποσότητες ουσιών, όπως η γύρη της αμβροσίας ή τα νεκρά κύτταρα του δέρματος κατοικίδιων, τοποθετούνται ακριβώς κάτω από το δέρμα. Στη συνέχεια ελέγχεται αν εμφανίζεται αντίδραση γύρω από το σημείο. Οι εξετάσεις αυτές είναι ασφαλείς για τα περισσότερα παιδιά και τους περισσότερους ενήλικες.

Εκτός από τον περιορισμό της έκθεσης στο αλλεργιογόνο, μπορεί να χρησιμοποιηθούν φάρμακα όπως αντιισταμινικά ή κορτικοστεροειδή, για τη μείωση της φλεγμονής.

3. Ερεθιστικοί παράγοντες στον αέρα

Ορισμένοι άνθρωποι είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στον καπνό, στα καυσαέρια των πετρελαιοκίνητων οχημάτων ή ακόμη και σε συγκεκριμένα αρώματα. Η αποφυγή της έκθεσης σε αυτούς τους ερεθιστικούς παράγοντες είναι η απλούστερη λύση. Οι καταπραϋντικές οφθαλμικές σταγόνες ή μια δροσερή, υγρή πετσέτα πάνω στα κλειστά μάτια μπορεί να προσφέρουν γρήγορη ανακούφιση.

4. Λοίμωξη

Τα μάτια είναι ευάλωτα σε ιογενείς, βακτηριακές και μυκητιασικές λοιμώξεις, οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν φαγούρα.

Μία από τις συχνότερες λοιμώξεις είναι η επιπεφυκίτιδα, γνωστή και ως «ροζ μάτι», επειδή το λευκό μέρος του προσβεβλημένου ματιού γίνεται ροζ. Είναι πολύ μεταδοτική και συχνά συνοδεύεται από εκκρίσεις από το μάτι.

Μια άλλη πιθανή λοίμωξη είναι η ραγοειδίτιδα, δηλαδή η φλεγμονή του ραγοειδούς χιτώνα, του τμήματος του ματιού που περιλαμβάνει την ίριδα. Μπορεί να προκαλέσει πόνο στο μάτι και έντονη ευαισθησία στο φως.

Και οι δύο παθήσεις χρειάζεται να αξιολογούνται και να αντιμετωπίζονται από γιατρό. Για την επιπεφυκίτιδα μπορεί να χρησιμοποιηθούν αντιβιοτικά, ενώ ενδέχεται να χρειαστούν και στεροειδή. Για τη ραγοειδίτιδα μπορεί να αρκούν αντιφλεγμονώδεις οφθαλμικές σταγόνες.

Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν φάρμακα που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα. Αν δεν αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, η ραγοειδίτιδα μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή απώλεια όρασης και επιπλοκές, όπως το γλαύκωμα και ο καταρράκτης.

5. Ξηροφθαλμία

Τα δάκρυα, που αποτελούνται από νερό, λιπαρά συστατικά και βλέννα, διατηρούν τα μάτια υγρά και τα προστατεύουν. Για διάφορους λόγους, τα μάτια μπορεί να μην παράγουν αρκετά δάκρυα, με αποτέλεσμα να γίνονται ξηρά και να προκαλούν φαγούρα. Μια συχνή αιτία είναι η ηλικία: καθώς μεγαλώνουμε, η παραγωγή δακρύων τείνει να μειώνεται.

Παθήσεις όπως ο διαβήτης και η ρευματοειδής αρθρίτιδα μπορούν επίσης να μειώσουν την παραγωγή δακρύων. Η ξηροφθαλμία αναφέρεται ως πιθανή παρενέργεια ορισμένων φαρμάκων, όπως:

• αντικαταθλιπτικά
• φάρμακα που μειώνουν την αρτηριακή πίεση
• αντισυλληπτικά χάπια
• αποσυμφορητικά

Τα μάτια μπορεί επίσης να ξηραίνονται όταν τα δάκρυα εξατμίζονται πολύ γρήγορα. Η παρατεταμένη παραμονή σε εξωτερικό χώρο με αέρα ή σε περιβάλλον με πολύ χαμηλή υγρασία μπορεί να κάνει τα μάτια πιο ξηρά και να εντείνει τη φαγούρα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η απόφραξη ενός δακρυϊκού πόρου ή αδένα προκαλεί ξηρότητα και κνησμό.

Η αντιμετώπιση μπορεί να είναι τόσο απλή όσο η χρήση τεχνητών δακρύων, που διατίθενται χωρίς συνταγή σε μορφή σταγόνων. Ακολουθείτε προσεκτικά τις οδηγίες. Αν η ξηροφθαλμία επιμένει, απευθυνθείτε σε οφθαλμίατρο, καθώς μπορεί να χρειαστείτε φαρμακευτικές σταγόνες.

6. Κόπωση των ματιών

Η παρατεταμένη εστίαση σε οθόνη υπολογιστή ή η προσπάθεια ανάγνωσης σε χώρο με ανεπαρκή φωτισμό μπορεί να κουράσει τα μάτια και να τα κάνει να προκαλούν φαγούρα ή να φαίνονται κουρασμένα. Η παρατεταμένη οδήγηση, ιδίως τη νύχτα ή μια φωτεινή, ηλιόλουστη ημέρα, μπορεί επίσης να καταπονήσει τα μάτια.

Κόπωση μπορεί να προκύψει και όταν προσπαθείτε να κρατήσετε τα μάτια ανοιχτά και να παραμείνετε ξύπνιοι ενώ είστε κουρασμένοι. Σε ορισμένους ανθρώπους, η θέρμανση ή ο κλιματισμός σε εσωτερικούς χώρους μπορεί να προκαλέσουν καταπόνηση, φαγούρα και ερεθισμό στα μάτια.

Η καλύτερη αντιμετώπιση είναι να ξεκουράζετε τα μάτια σας τακτικά. Αν η οδήγηση τα καταπονεί, σταματήστε με ασφάλεια και κλείστε τα μάτια σας. Μπορείτε να κοιμηθείτε για λίγο ή να αλλάξετε οδηγό, ώστε τα μάτια σας να εστιάσουν σε κοντινότερα αντικείμενα αντί στον μακρύ δρόμο ή στα φώτα των οχημάτων που έρχονται από απέναντι.

7. Χρήση φακών επαφής

Η παρατεταμένη χρήση φακών επαφής ή η μη τακτική αντικατάστασή τους μπορεί να ερεθίσει τα μάτια και να προκαλέσει φαγούρα και κοκκινίλα.

Αν φοράτε φακούς επαφής, να θυμάστε να τους αφαιρείτε το βράδυ και να ακολουθείτε τους βασικούς κανόνες φροντίδας τους. Τηρείτε τις οδηγίες του γιατρού σας για τον καθαρισμό και τη συχνότητα αντικατάστασής τους.

8. Βλεφαρίτιδα

Η κοκκινίλα και η φαγούρα στα μάτια μπορεί να οφείλονται σε φλεγμονή των βλεφάρων, γνωστή ως βλεφαρίτιδα. Εμφανίζεται όταν φράζουν οι μικροί σμηγματογόνοι αδένες στη βάση των βλεφαρίδων. Μερικές φορές, ο καλός καθαρισμός των βλεφάρων αρκεί για να υποχωρήσουν τα συμπτώματα, στα οποία μπορεί να περιλαμβάνονται και δακρύρροια και πρήξιμο.

Η βλεφαρίτιδα συνήθως δεν προκαλεί απώλεια όρασης, αλλά μπορεί να γίνει χρόνιο πρόβλημα και να οδηγήσει σε επιπεφυκίτιδα ή άλλες επιπλοκές. Για την ανακούφιση και την αποφυγή περαιτέρω προβλημάτων μπορεί να χρειαστούν αντιβιοτικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα.

Πότε χρειάζεται να απευθυνθείτε σε γιατρό

Η φαγούρα στα μάτια μπορεί να έχει πολλές αιτίες, ορισμένες πιο σοβαρές από άλλες. Αν έχετε συχνά κόκκινα μάτια με κνησμό, μιλήστε με τον γιατρό σας για τις επιλογές αντιμετώπισης. Οι αποφάσεις για τη θεραπεία πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με γιατρό.