Pink eye: τι είναι η επιπεφυκίτιδα

Τι είναι η επιπεφυκίτιδα

Η επιπεφυκίτιδα, γνωστή και ως pink eye, είναι φλεγμονή της λεπτής μεμβράνης που καλύπτει το λευκό του ματιού και την εσωτερική επιφάνεια των βλεφάρων. Η φλεγμονή κάνει τα μικρά αγγεία πιο ορατά, οπότε το μάτι φαίνεται ροζ ή κόκκινο. Μπορεί επίσης να έχεις πρήξιμο, δάκρυα, φαγούρα ή εκκρίσεις που κολλούν στις βλεφαρίδες. Μπορεί να επηρεαστεί το ένα μάτι ή και τα δύο.

Δεν έχει πάντα την ίδια αιτία. Μπορεί να προκληθεί από ιούς, βακτήρια, αλλεργίες ή ουσίες που ερεθίζουν τα μάτια. Οι ιογενείς και βακτηριακές μορφές μεταδίδονται εύκολα, ενώ η αλλεργική επιπεφυκίτιδα και ο ερεθισμός δεν κολλάνε. Επειδή τα συμπτώματα συχνά μοιάζουν, δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί η αιτία.

Πολλές περιπτώσεις βελτιώνονται χωρίς ειδική θεραπεία, αλλά άλλες χρειάζονται φάρμακα που επιλέγει ο γιατρός ανάλογα με την αιτία. Συνήθως η όραση δεν επηρεάζεται. Αν όμως έχεις πόνο, φωτοευαισθησία ή θολή όραση, χρειάζεσαι άμεση αξιολόγηση, καθώς μπορεί να υπάρχει σοβαρότερο πρόβλημα στο μάτι.

Μορφές και τύποι

• Ιογενής επιπεφυκίτιδαΕίναι η συχνότερη μορφή και μεταδίδεται εύκολα. Μπορεί να συνυπάρχει με κρυολόγημα ή άλλη λοίμωξη του αναπνευστικού.
• Βακτηριακή επιπεφυκίτιδαΠροκαλείται από βακτήρια και είναι πολύ μεταδοτική. Συχνά προκαλεί παχύρρευστο πύον που κολλά τα βλέφαρα.
• Αλλεργική επιπεφυκίτιδαΕίναι αντίδραση σε αλλεργιογόνα, όπως η γύρη ή τα αλλεργιογόνα των κατοικιδίων. Δεν μεταδίδεται και συνήθως επηρεάζει και τα δύο μάτια.
• Επιπεφυκίτιδα από ερεθισμόΜπορεί να προκληθεί από χημικά, καπνό, σκόνη, ξένο σώμα ή χρήση φακών επαφής. Δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η επιπεφυκίτιδα συνήθως υποχωρεί, αλλά η διάρκειά της εξαρτάται από την αιτία. Η ιογενής μορφή συνήθως καθαρίζει σε 7 έως 14 ημέρες χωρίς θεραπεία και χωρίς μακροχρόνιες συνέπειες, αλλά μπορεί να διαρκέσει 2 έως 3 εβδομάδες ή περισσότερο. Η ήπια βακτηριακή μορφή μπορεί να βελτιωθεί χωρίς αντιβιοτικά σε 2 έως 5 ημέρες, αλλά η πλήρης υποχώρηση μπορεί να χρειαστεί 2 εβδομάδες. Η αλλεργική μορφή συνήθως βελτιώνεται με την απομάκρυνση του αλλεργιογόνου. Μορφές που σχετίζονται με ορισμένες σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις μπορεί να αργήσουν περισσότερο να υποχωρήσουν.

Συμπτώματα επιπεφυκίτιδας

Τα συμπτώματα εμφανίζονται στο ένα ή και στα δύο μάτια. Διαφέρουν ανάλογα με την αιτία, αλλά συχνά αλληλεπικαλύπτονται.

• Κοκκίνισμα Το λευκό του ματιού φαίνεται ροζ ή κόκκινο.
• Πρησμένα βλέφαρα Μπορεί να πρηστεί και η λεπτή μεμβράνη πάνω στο λευκό του ματιού.
• Δακρύρροια Τα μάτια δακρύζουν περισσότερο.
• Φαγούρα και κάψιμο Μπορεί να υπάρχει ερεθισμός και επιθυμία να τρίψεις τα μάτια.
• Αίσθηση ξένου σώματος Μπορεί να νιώθεις σαν να έχεις άμμο ή κάτι μέσα στο μάτι.
• Εκκρίσεις Μπορεί να είναι υδαρείς ή να περιέχουν βλέννα ή πύον, με λευκό, κίτρινο ή πράσινο χρώμα.
• Κρούστες στις βλεφαρίδες Είναι συχνότερες το πρωί και μπορεί να δυσκολεύουν το άνοιγμα των ματιών.
• Ενόχληση με φακούς Οι φακοί επαφής μπορεί να ενοχλούν ή να μη μένουν στη θέση τους.
• Θολή όραση Χρειάζεται ιατρική εκτίμηση, ιδιαίτερα αν δεν βελτιώνεται όταν καθαρίσεις τις εκκρίσεις.
• Ευαισθησία στο φως Χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.

Η ιογενής μορφή συχνά ξεκινά στο ένα μάτι και περνά στο άλλο μέσα σε ημέρες, με συνήθως υδαρείς εκκρίσεις. Η βακτηριακή μορφή προκαλεί συχνότερα παχύρρευστο πύον και μπορεί να συνυπάρχει με ωτίτιδα. Η αλλεργική μορφή προκαλεί συχνά έντονη φαγούρα και στα δύο μάτια, μαζί με άλλα αλλεργικά συμπτώματα, όπως φτέρνισμα ή φαγούρα στη μύτη.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες επιπεφυκίτιδας και παράγοντες κινδύνου

Οι συχνότερες αιτίες είναι οι ιοί, τα βακτήρια και τα αλλεργιογόνα. Στους ιούς που μπορούν να προκαλέσουν επιπεφυκίτιδα περιλαμβάνονται οι αδενοϊοί. Η αλλεργική μορφή μπορεί να σχετίζεται με γύρη, ακάρεα σκόνης, μούχλα, αλλεργιογόνα κατοικιδίων, φάρμακα ή καλλυντικά. Επιπεφυκίτιδα μπορεί επίσης να προκληθεί από καπνό, σκόνη, χημικές αναθυμιάσεις, χλωριωμένο νερό πισίνας ή ξένο σώμα, όπως μια βλεφαρίδα. Οι φακοί επαφής, τα προϊόντα τους, ορισμένα κολλύρια και οφθαλμικές αλοιφές μπορούν επίσης να προκαλέσουν ερεθισμό. Σπανιότερες αιτίες είναι μύκητες, αμοιβάδες και παράσιτα.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Στενή επαφή με άτομο που έχει λοιμώδη επιπεφυκίτιδα.
• Πρόσφατη λοίμωξη του αναπνευστικού, όπως κρυολόγημα.
• Χρήση φακών επαφής, ιδιαίτερα όταν δεν καθαρίζονται σωστά ή φοριούνται περισσότερο από όσο συνιστάται.
• Έκθεση σε ουσίες στις οποίες έχεις αλλεργία.
• Άλλες αλλεργικές παθήσεις, όπως αλλεργική ρινίτιδα, άσθμα ή έκζεμα.
• Νεογνική ηλικία.

Πώς μεταδίδεται η επιπεφυκίτιδα

Η επιπεφυκίτιδα από ιούς ή βακτήρια μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο. Οι μορφές που οφείλονται σε αλλεργιογόνα ή ερεθιστικές ουσίες δεν κολλάνε.

• Στενή προσωπική επαφή, όπως άγγιγμα ή χειραψία.
• Επαφή με σταγονίδια μετά από βήχα ή φτέρνισμα ατόμου με λοίμωξη.
• Άγγιγμα μολυσμένων αντικειμένων ή επιφανειών και στη συνέχεια των ματιών χωρίς πλύσιμο των χεριών.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός συνήθως αναγνωρίζει την επιπεφυκίτιδα εξετάζοντας τα μάτια και ρωτώντας για το ιστορικό και τα υπόλοιπα συμπτώματά σου. Μερικές φορές παίρνει δείγμα από το μάτι για εργαστηριακό έλεγχο, ώστε να διερευνηθεί η αιτία.

• Εξέταση των ματιών.
• Λήψη ιατρικού ιστορικού και αξιολόγηση των συμπτωμάτων.
• Εργαστηριακός έλεγχος δείγματος από το μάτι, όταν χρειάζεται.

Θεραπεία επιπεφυκίτιδας

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία. Πολλές ήπιες περιπτώσεις υποχωρούν χωρίς ειδική αγωγή, ενώ οι κρύες κομπρέσες και τα τεχνητά δάκρυα μπορούν να ανακουφίσουν την ενόχληση και την ξηρότητα. Ο γιατρός θα κρίνει αν χρειάζεσαι φαρμακευτική θεραπεία. Τα αντιβιοτικά δεν βοηθούν όταν η αιτία είναι ιός ή αλλεργία. Για παιδί κάτω των 2 ετών, η φαρμακευτική θεραπεία χρειάζεται ιατρική συνταγή.

• ΑντιβιοτικάΟ γιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει αντιβιοτικά κολλύρια ή οφθαλμική αλοιφή για βακτηριακή επιπεφυκίτιδα. Μπορούν να περιορίσουν τη διάρκεια της λοίμωξης, τις επιπλοκές και τη μετάδοση.
• Αντιιικά φάρμακαΜπορεί να συνταγογραφηθούν για σοβαρότερες ιογενείς μορφές, όπως εκείνες που προκαλούνται από τον ιό του απλού έρπητα ή τον ιό ανεμευλογιάς-ζωστήρα.
• Αντιαλλεργική θεραπείαΑντιισταμινικά και ορισμένα κολλύρια, όπως τοπικά αντιισταμινικά ή αγγειοσυσπαστικά, μπορούν να ανακουφίσουν την αλλεργική μορφή. Ο γιατρός μπορεί να επιλέξει συνδυασμό θεραπειών.
• Τεχνητά δάκρυαΜπορούν να βοηθήσουν στην ανακούφιση από την ξηρότητα και την ενόχληση.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Βάλε μια καθαρή κρύα κομπρέσα στα μάτια για λίγα λεπτά.
• Καθάρισε απαλά τις κρούστες στις βλεφαρίδες με νερό που έχεις βράσει και αφήσει να κρυώσει, χρησιμοποιώντας ξεχωριστό καθαρό βαμβάκι για κάθε μάτι.
• Πλύνε τα χέρια σου πριν και μετά τον καθαρισμό των ματιών.
• Μη φοράς φακούς επαφής μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα ή να σου επιτρέψει ο οφθαλμίατρος να τους ξαναχρησιμοποιήσεις.
• Αν η αιτία είναι αλλεργική, απομάκρυνε από το περιβάλλον σου το αλλεργιογόνο που την προκαλεί.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Η καλή υγιεινή βοηθά να περιορίσεις τη μετάδοση της ιογενούς και βακτηριακής επιπεφυκίτιδας. Δεν υπάρχει εμβόλιο που να προλαμβάνει όλες τις μορφές της, αλλά υπάρχουν εμβόλια για ορισμένες λοιμώξεις που σχετίζονται με αυτή.

• Πλένε συχνά τα χέρια σου με σαπούνι και νερό για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα.
• Μην αγγίζεις τα μάτια σου με άπλυτα χέρια και απόφυγε να τα τρίβεις.
• Μη μοιράζεσαι πετσέτες, μαξιλάρια, καλλυντικά, κολλύρια, γυαλιά ή φακούς επαφής.
• Πλένε μαξιλαροθήκες, σεντόνια και πετσέτες με ζεστό νερό και απορρυπαντικό.
• Κάλυπτε το στόμα και τη μύτη όταν φτερνίζεσαι και πέτα τα χρησιμοποιημένα χαρτομάντιλα.
• Ακολούθησε τις οδηγίες του οφθαλμιάτρου για καθαρισμό, φύλαξη και αντικατάσταση των φακών επαφής.
• Πέτα τους φακούς επαφής και τις θήκες μίας χρήσης που χρησιμοποίησες όσο είχες λοίμωξη.
• Πέτα τα καλλυντικά ματιών ή προσώπου που χρησιμοποίησες όσο είχες επιπεφυκίτιδα.
• Απόφυγε τις πισίνες όσο έχεις επιπεφυκίτιδα.
• Αν έχεις ακόμη συμπτώματα και η εργασία ή το σχολείο περιλαμβάνει στενή επαφή με άλλους, συζήτησε με τον γιατρό σου πριν επιστρέψεις.

Επιπλοκές επιπεφυκίτιδας

• Μπορεί να επηρεαστεί η όραση.
• Η λοιμώδης επιπεφυκίτιδα στα νεογνά μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε άμεση ιατρική εκτίμηση αν έχεις πόνο στο μάτι, ευαισθησία στο φως, αλλαγές στην όραση ή πολύ έντονο κοκκίνισμα.
• Ζήτησε άμεση εκτίμηση αν η θολή όραση δεν βελτιώνεται όταν καθαρίσεις τις εκκρίσεις.
• Αν το νεογνό σου έχει κόκκινα ή πρησμένα βλέφαρα, δάκρυα ή εκκρίσεις, επικοινώνησε αμέσως με γιατρό.
• Δες γιατρό αν τα συμπτώματα χειροτερεύουν ή δεν βελτιώνονται μέσα σε λίγες ημέρες.
• Ζήτησε ιατρική συμβουλή αν έχεις εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
• Δες γιατρό αν έχεις συμπτώματα και φοράς φακούς επαφής ή έχεις πρόσφατα γρατζουνίσει το μάτι σου.
• Επικοινώνησε με τον γιατρό σου αν η βακτηριακή επιπεφυκίτιδα δεν βελτιώνεται παρά τη συνταγογραφημένη θεραπεία.

Ποιος γιατρός: Οφθαλμίατρος, Παιδίατρος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα