Νόσος Crohn και ελκώδης κολίτιδα: Το έντερο μπορεί να δίνει σημάδια στο αίμα χρόνια πριν

Η διάγνωση δείχνει πότε αναγνωρίζεται μια ασθένεια, αλλά οι μεταβολές στον οργανισμό, όπως στο έντερο, ενδέχεται να έχουν αρχίσει πολύ νωρίτερα. Νέα έρευνα για τη νόσο Crohn και την ελκώδη κολίτιδα εντόπισε χαρακτηριστικά πρότυπα αντισωμάτων στο αίμα ακόμη και δέκα χρόνια πριν από τη διάγνωση.

Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο ευρωπαϊκό συνέδριο γαστρεντερολογίας UEG Week 2026 και δημιουργούν προοπτικές για τον έγκαιρο εντοπισμό ατόμων με αυξημένο κίνδυνο. Ωστόσο, προς το παρόν πρόκειται για ερευνητικά ευρήματα.

Τι αλλαγές προηγούνται της διάγνωσης των φλεγμονωδών νόσων του εντέρου

Η νόσος Crohn και η ελκώδης κολίτιδα είναι ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου. Οι χρόνιες αυτές παθήσεις σχετίζονται με διαταραχή της ανοσολογικής απόκρισης, η οποία συμβάλλει στην εμφάνιση φλεγμονής και βλάβης στο πεπτικό σύστημα.

Η περίοδος πριν από τη διάγνωση βρίσκεται όλο και περισσότερο στο επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας. Οι ερευνητές επιδιώκουν να εντοπίσουν ποιες μεταβολές προηγούνται και αν είναι δυνατό να αναγνωριστούν εγκαίρως. Η μελέτη εξέτασε αντισώματα: πρωτεϊνικά μόρια που παράγει το ανοσοποιητικό σύστημα για να αναγνωρίζει συγκεκριμένους στόχους, όπως τμήματα μικροοργανισμών.

Ανάλυση δειγμάτων από μία δεκαετία πριν από τη διάγνωση

Οι ερευνητές εξέτασαν 2.000 δείγματα αίματος, τα οποία προέρχονταν από 500 ανθρώπους. Σε 200 από αυτούς διαγνώστηκε αργότερα νόσος Crohn, σε άλλους 200 ελκώδης κολίτιδα, ενώ οι υπόλοιποι 100 αποτέλεσαν την υγιή ομάδα σύγκρισης.

Στα δείγματα περιλαμβάνονταν εκείνα που συλλέχθηκαν κατά τη διάγνωση, καθώς και περίπου δύο, τέσσερα και δέκα χρόνια νωρίτερα. Με αυτόν τον τρόπο, η ομάδα μπόρεσε να συγκρίνει αναδρομικά την ανοσολογική απόκριση, γνωρίζοντας ποιοι συμμετέχοντες εμφάνισαν τελικά τη νόσο.

Όσοι διαγνώστηκαν στη συνέχεια είχαν μικρότερη ποικιλία αντισωμάτων από τους υγιείς συμμετέχοντες. Επιπλέον, καταγράφηκαν ιδιαίτερα μοτίβα αντιδράσεων ακόμη και στα δείγματα που είχαν ληφθεί αρκετά χρόνια πριν. Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι το ανοσοποιητικό είναι γενικά «αδύναμο»· αποτυπώνει διαφορά στο εύρος των αποκρίσεων που μετρήθηκαν.

Οι ανοσολογικές ενδείξεις διαφέρουν ανάμεσα στη νόσο Crohn και την κολίτιδα

Για τη νόσο Crohn, οι μετρήσεις έδειξαν αυξημένες αντιδράσεις απέναντι σε ερπητοϊούς, αλλά και σε πρωτεΐνη που συμβάλλει στην κίνηση ορισμένων βακτηρίων. Ορισμένες από τις διαφορές ήταν πιο έντονες σε όσους εμφάνισαν σοβαρότερη μορφή της νόσου ή προσβολή στο τελικό τμήμα του λεπτού εντέρου.

Στην ελκώδη κολίτιδα καταγράφηκε άλλος συνδυασμός ευρημάτων, με ενισχυμένες αποκρίσεις τόσο σε ερπητοϊούς όσο και σε συστατικά του ίδιου του οργανισμού. Οι συσχετίσεις αυτές δεν αποδεικνύουν ότι κάποιος συγκεκριμένος ιός ή μικρόβιο ευθύνεται για τις παθήσεις. Υποδηλώνουν, ωστόσο, ότι η ανοσολογική τους εικόνα μπορεί να είναι διαφορετική πολύ πριν από την κλινική αναγνώρισή τους.

Πότε μπορεί να είναι διαθέσιμη μια εξέταση αίματος για τη νόσο;

Χρησιμοποιώντας μηχανική μάθηση, η ερευνητική ομάδα συνδύασε τα πρότυπα των αντισωμάτων και διέκρινε με ενθαρρυντική ακρίβεια τους ανθρώπους που εμφάνισαν αργότερα τη νόσο από τους υγιείς συμμετέχοντες. Παράλληλα, βρέθηκαν διαφορές που σχετίζονταν με την εξέλιξη της νόσου Crohn, ανάμεσα σε άτομα που παρουσίασαν επιπλοκές και σε εκείνα με ηπιότερη πορεία.

Στη συνέχεια, τα ευρήματα θα πρέπει να επαληθευτούν σε ανεξάρτητους πληθυσμούς με διαφορετικά χαρακτηριστικά, οι οποίοι θα παρακολουθούνται στο μέλλον. Πρέπει επίσης να αποδειχθεί ότι μια τέτοια εξέταση προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες πέρα από τους καθιερωμένους δείκτες και ότι μπορεί να συμβάλει σε καλύτερη παρακολούθηση και έγκαιρη παρέμβαση.