Νόσος Πάρκινσον: Αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου ίσως εμφανίζονται πριν από τα κινητικά συμπτώματα

Όταν διαγιγνώσκεται η νόσος Πάρκινσον, οι αλλαγές που συντελούνται στο σώμα μπορεί να έχουν ξεκινήσει εδώ και χρόνια. Τα εμφανή συμπτώματα συνήθως εκδηλώνονται αργότερα, αφού έχουν ήδη συμβεί σημαντικές μεταβολές.

Αυτό γεννά ένα ερώτημα: αν η νόσος αρχίζει νωρίτερα από όσο μπορούμε εύκολα να εντοπίσουμε, πού ξεκινά; Οι ερευνητές προσπαθούν να χαρτογραφήσουν αυτή την πρώιμη πορεία και να εντοπίσουν σημάδια που εμφανίζονται πριν από τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα.

Ένα από τα σημεία όπου εντοπίζουν συστηματικά ενδείξεις είναι το έντερο.

Αλλαγές στο έντερο πριν εμφανιστούν συμπτώματα Πάρκινσον

Σε πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Medicine, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα για το μικροβίωμα του εντέρου από τρεις ομάδες: άτομα με διάγνωση νόσου Πάρκινσον, άτομα με γνωστό γενετικό παράγοντα κινδύνου και υγιείς συμμετέχοντες που αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου. Τα άτομα της γενετικής ομάδας έφεραν παραλλαγές σε γονίδιο που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο Πάρκινσον, αλλά δεν είχαν εμφανίσει τη νόσο.

Αντί να εστιάσουν σε λίγα συγκεκριμένα βακτήρια, οι ερευνητές εξέτασαν συνολικά τα μοτίβα του μικροβιώματος. Συνδύασαν κλινικά δεδομένα με λεπτομερή ανάλυση της αλληλουχίας του γενετικού υλικού των βακτηρίων του εντέρου, ώστε να παρακολουθήσουν πώς μεταβάλλονταν αυτά τα μοτίβα στις διαφορετικές ομάδες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η ομάδα των ατόμων με γενετικό κίνδυνο. Το μικροβίωμά τους είχε αλλαγές που δεν έμοιαζαν ούτε πλήρως «υγιείς» ούτε ίδιες με εκείνες των ατόμων με διαγνωσμένη νόσο Πάρκινσον. Τα χαρακτηριστικά του βρίσκονταν κάπου ανάμεσα στις δύο ομάδες.

Οι ερευνητές συνέκριναν επίσης τα μοτίβα του μικροβιώματος με πρώιμα, μη κινητικά συμπτώματα που έχουν συσχετιστεί με τη νόσο Πάρκινσον, όπως διαταραχές ύπνου, πεπτικά προβλήματα και αλλαγές στην αυτόνομη λειτουργία. Σε αυτήν περιλαμβάνονται διεργασίες, όπως ο καρδιακός ρυθμός και η πέψη, που πραγματοποιούνται αυτόματα.

Μετρήσιμες αλλαγές στο 25% του μικροβιώματος

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι περίπου το ένα τέταρτο του μικροβιώματος του εντέρου παρουσίαζε μετρήσιμες διαφορές στα άτομα με νόσο Πάρκινσον.

Παρόμοιες αλλαγές εντοπίστηκαν και σε άτομα που δεν είχαν διαγνωστεί, αλλά θεωρούνταν ότι διέτρεχαν αυξημένο κίνδυνο, ιδίως σε εκείνα που είχαν ήδη ήπια πρώιμα συμπτώματα. Όσο πιο έντονα ήταν τα συμπτώματα αυτά, τόσο περισσότερο το μικροβίωμα έμοιαζε με το αντίστοιχο μοτίβο της νόσου Πάρκινσον.

Η συσχέτιση παρατηρήθηκε και σε σχέση με τη βαρύτητα της νόσου. Στα άτομα που είχαν ήδη διαγνωστεί, οι πιο έντονες αλλαγές στο έντερο συνδέονταν με πιο προχωρημένα συμπτώματα. Το εύρημα υποδηλώνει ότι το μικροβίωμα ενδέχεται να μεταβάλλεται παράλληλα με τη νόσο και, ενδεχομένως, να αλλάζει ήδη από πιο πρώιμο στάδιο.

Οι ερευνητές μελετούν εδώ και χρόνια τον «άξονα εντέρου-εγκεφάλου», δηλαδή τη συνεχή επικοινωνία ανάμεσα στο πεπτικό σύστημα και το κεντρικό νευρικό σύστημα. Η συγκεκριμένη μελέτη προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο, δείχνοντας ότι οι αλλαγές στο έντερο μπορεί να συμβάλουν στον εντοπισμό του κινδύνου πριν εμφανιστούν τα πιο αναγνωρίσιμα νευρολογικά συμπτώματα.

Πρώιμα σημάδια και καθημερινή υγεία

Για τους περισσότερους ανθρώπους, τα ευρήματα δεν αποτελούν λόγο ανησυχίας για περιστασιακά πεπτικά προβλήματα ή λίγες ανήσυχες νύχτες. Τα συμπτώματα που έχουν συνδεθεί με πρώιμη νόσο Πάρκινσον τείνουν να επιμένουν και να εμφανίζονται σε συνδυασμό. Σε αυτά περιλαμβάνονται η χρόνια δυσκοιλιότητα, οι αλλαγές στη συμπεριφορά κατά τον ύπνο και τα επίμονα προβλήματα αυτόνομης λειτουργίας.

Η έρευνα αναδεικνύει πόσο στενά συνδέονται αυτά τα συστήματα. Το έντερο δεν περιορίζεται στην πέψη των τροφών: συμμετέχει στην ανοσολογική σηματοδότηση, στη φλεγμονή και στην επικοινωνία με τον εγκέφαλο. Όταν το σύστημα αυτό μεταβάλλεται, οι αλλαγές μπορεί να αντανακλούν ευρύτερες διεργασίες στο σώμα.

Τα ευρήματα εγείρουν επίσης το ενδεχόμενο οι εξετάσεις του μικροβιώματος να συμβάλουν κάποτε στον έγκαιρο εντοπισμό του κινδύνου. Η επιστήμη δεν έχει φτάσει ακόμη σε αυτό το σημείο, αλλά οι ερευνητές αναζητούν τρόπους να εντοπίζουν νευροεκφυλιστικές παθήσεις πριν προκληθεί σημαντική βλάβη.

Στο μεταξύ, οι παράγοντες που ευνοούν ένα υγιέστερο μικροβίωμα είναι εκείνοι που συνδέονται γενικότερα με την υγεία: η ποιότητα της διατροφής, ο ύπνος, η διαχείριση του στρες και η κίνηση διαμορφώνουν το περιβάλλον του εντέρου με την πάροδο του χρόνου.

Τι δείχνουν τα ευρήματα

Το ενδιαφέρον της έρευνας δεν αφορά μόνο τη σύνδεση εντέρου και εγκεφάλου, αλλά και το πόσο νωρίς ενδέχεται να αρχίζουν οι αλλαγές. Όταν διαγιγνώσκεται η νόσος Πάρκινσον, η διαδικασία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Τα ευρήματα στρέφουν την προσοχή στην παρακολούθηση μοτίβων που επιμένουν με την πάροδο του χρόνου, αντί στην αναμονή μέχρι να εμφανιστούν σαφή συμπτώματα ή να τεθεί διάγνωση. Για οποιαδήποτε ανησυχία σχετικά με επίμονα συμπτώματα ή για αποφάσεις που αφορούν την υγεία, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.